نظر مشورتی 7/95/1629 مورخ 1395/07/07 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص تفاوت صدور قرار منع تعقیب و حکم برائت در دادگاه عمومی بخش با اصلاحات و الحاقات بعدی
پرسش: تفاوت صدور قرار منع تعقیب و حکم برائت در دادگاه عمومی بخش چیست؟
پاسخ: قرار منع تعقیب در مرحله تحقیقات مقدماتی به دلیل جرم نبودن عمل یا فقدان ادله صادر میشود، اما حکم برائت پس از انجام تشریفات محاکمه صادر میگردد.
به زبانِ ساده
نظر درباره تفاوت تصمیم دادگاه پیش از محاکمه و پس از آن است. اگر پرونده هنوز به مرحله محاکمه نرسیده باشد، دادگاه عمومی بخش میتواند در شرایط گفتهشده قرار منع تعقیب صادر کند؛ پس از محاکمه، تصمیم برائت در قالب حکم صادر میشود.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه نظر مشورتی صادر کرده است؛ پرسشکننده و اشخاص پرونده مشخص نشدهاند.
چگونه: نظر، صلاحیت دادگاه عمومی بخش را با توجه به قانون آیین دادرسی کیفری بررسی کرده و میان مرحله تحقیقات مقدماتی و مرحله محاکمه تفکیک گذاشته است.
چرا مهم است: این نظر برای قضات و وکلا در انتخاب تصمیم کیفری متناسب با مرحله رسیدگی کاربرد دارد.
قوانینِ مرتبط: قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲.
مفاهیمِ حقوقی: دادگاه عمومی بخش، تحقیقات مقدماتی، محاکمه، قرار منع تعقیب، حکم برائت، جرم نبودن عمل، فقدان ادله کافی
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا دادگاه عمومی بخش میتواند پیش از محاکمه قرار منع تعقیب صادر کند؟
بله، در مرحله تحقیقات مقدماتی و در صورت جرم نبودن عمل یا کافی نبودن ادله.
پس از برگزاری محاکمه، تصمیم مناسب چیست؟
دادگاه باید مطابق تشریفات قانونی حکم برائت صادر کند.
تفاوت قرار منع تعقیب و حکم برائت در این نظر چیست؟
قرار منع تعقیب مربوط به مرحله تحقیقات مقدماتی است و حکم برائت پس از انجام محاکمه صادر میشود.
کلیدواژهها: منع تعقیب، برائت، تحقیقات مقدماتی، محاکمه، دادگاه عمومی بخش
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
ب. ت. ب. اينكه دادگاه عمومي بخش، نيز از حيث رسيدگي به جرائمي كه در صلاحيت آن است، تابع قانون آئين دادرسي كيفري مصوب 1392 مي باشد و رسيدگي بدون ورود به مرحله محاكمه كه مستلزم تعيين وقت رسيدگي و ابلاغ به اصحاب دعوي و ساير تشريفات شامل دو مرحله است: مرحله تحقيقات مقدماتي و مرحله محاكمه، دادگاه مذكور است در همان مرحله تحقيقات و كشف جرم مي تواند مبادرت به صدور قرار منع تعقيب به علت جرم نبودن عمل يا فقدان ادله كافي كند، اما پس از انجام محاكمه مطابق تشريفات مقرر در قانون بايد مبادرت به صدور حكم برائت كند
نظریه مشورتی شماره 7/95/1629 مورخ 1395/07/07
موضوع استعلام به تفاوت رویههای محاکم تجدید نظر استانها در خصوص صدور قرار منع تعقیب توسط دادگاه بخش مربوط میشود. پرسش اصلی این است که دادگاه بخش در چه شرایطی باید حکم برائت صادر کند و در چه شرایطی میتواند قرار منع تعقیب صادر نماید. در پاسخ به این پرسش، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که دادگاههای عمومی بخش بر اساس قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392، در مرحله تحقیقات مقدماتی میتوانند به دلیل جرم نبودن عمل یا نبود دلایل کافی، قرار منع تعقیب صادر کنند. اما در مرحله محاکمه، پس از انجام تشریفات قانونی، موظف به صدور حکم برائت هستند. این پاسخ به مواد 340 و 278 قانون آیین دادرسی کیفری اشاره دارد.
تاریخ نظریه: 1395/07/07
شماره نظریه: 7/95/1629
شماره پرونده: 1149-1/168-95
ن. ب. ا. محاکم تجدید نظر استان رویه های متفاوتی در مورد صدور قرار منع تعقیب صادره از ناحیه دادگاه بخش دارند بعضی از شعب اعتقاد دارند که صدور قرار منع تعقیب فقط در زمانی باید صادر شود که عمل جرم نباشد جرم نبودن عمل نه در موراد عدم کفایت و فقدان دلیل لذا ب. ت. ب. اینکه در دادگاه بخش پرونده های کیفری مانند دادسرا به طور مستقیم مطرح میشود ماده 340 از طرفی اگر قرار منع تعقیب صادر و پرونده مختومه شود طبق ماده 278 قانون آیین دادرسی کیفری در صورت کشف دلایل جدید با تجویز رسیدگی مجدد می توان پرونده را به جریان انداخت و برای احقاق حق شاکی مناسب است لهذا با التفات به موارد فوق و با درنظر قرار گرفتن مواد 340 و 278 قانون مذکور اعلام نمائید دادگاه بخش در چه مواردی باید حکم برائت و در چه مواردی می توان قرار منع تعقیب صادر نماید
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
ب. ت. ب. اینکه دادگاه های عمومی بخش، نیز از حیث رسیدگی به جرائمی که در صلاحیت آن ها است، تابع قانون آئین دادرسی کیفری مصوب 1392 هستند و رسیدگی شامل دو مرحله است: مرحله تحقیقات مقدماتی و مرحله محاکمه، دادگاه مذکور بدون ورود به مرحله محاکمه که مستلزم تعیین وقت رسیدگی و ابلاغ به اصحاب دعوی و سایر تشریفات است در همان مرحله تحقیقات و کشف جرم میتواند مبادرت به صدور قرار منع تعقیب به علت جرم نبودن عمل یا فقدان ادله کافی کند، اما پس از انجام محاکمه مطابق تشریفات مقرر در قانون باید مبادرت به صدور حکم برائت کند./