پرسش: وضعیت حقوقی چک مشمول مرور زمان و نحوه محاسبه خسارت تأخیر تأدیه آن چیست؟
پاسخ: چک مشمول مرور زمان امتیازات سند تجاری را از دست میدهد اما به عنوان سند عادی قابل مطالبه است و خسارت تأخیر تأدیه آن از تاریخ سررسید محاسبه میشود.
به زبانِ ساده
این نظر توضیح میدهد که گذشت زمان ممکن است امتیازات ویژه چک بهعنوان سند تجاری را از بین ببرد، اما اصل مطالبه وجه آن را منتفی نمیکند. همچنین خسارت تأخیر تأدیه چک از تاریخ سررسید محاسبه میشود.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ پرسشکننده در متن مشخص نشده است.
چگونه: اداره کل حقوقی درباره آثار مرور زمان بر دعوای چک و زمان محاسبه خسارت تأخیر تأدیه اظهارنظر کرده است.
چرا مهم است: این نظر برای دارندگان چک و وکلای آنان در طرح دعوای مطالبه وجه و محاسبه خسارت اهمیت دارد.
قوانینِ مرتبط: ماده ۳۱۸ قانون تجارت؛ تبصره ذیل ماده ۲ قانون صدور چک مصوب ۱۳۷۶؛ استفساریه مجمع تشخیص مصلحت نظام مصوب ۱۳۷۷
مفاهیمِ حقوقی: مرور زمان، سند تجاری، وصف تجرید اسناد تجاری، سند عادی، مطالبه وجه چک، خسارت تأخیر تأدیه
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
اگر دعوای مربوط به چک مشمول مرور زمان ماده ۳۱۸ قانون تجارت شود، آیا دیگر میتوان وجه آن را مطالبه کرد؟
بله؛ دعوا میتواند بهعنوان مطالبه وجه یک سند عادی و طبق مقررات عمومی مطرح شود، هرچند چک امتیازات خاص سند تجاری را از دست میدهد.
خسارت تأخیر تأدیه چک از چه زمانی قابل مطالبه است؟
از تاریخ سررسید چک، بر اساس مقرراتی که در متن ذکر شده است.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
1-در مواردي كه دعاوي راجع به چك برابر ماده 318 قانون تجارت مشمول مرور زمان مي شود، فقط امتيازات خاص مربوط به سند تجاري (مانند وصف تجريد اسناد تجاري) را از دست مي دهد لكن طرح دعواي مطالبه وجه آن به عنوان يك سند عادي وفق مقررات عمومي به عمل مي آيد.
2-خسارت تأخير تأديه در مورد چك براساس تبصره ذيل ماده 2 قانون صدور چك مصوب 76 و استفساريه مجمع تشخيص مصلحت نظام مصوب 77 محاسبه مي شود و از تاريخ سررسيد قابل مطالبه است
نظریه مشورتی شماره 7/95/2700 مورخ 1395/10/22
این استعلام به بررسی امکان طرح دعوی برای مطالبه وجه چک پس از گذشت پنج سال از تاریخ سررسید یا گواهی عدم پرداخت آن و همچنین نحوه محاسبه خسارت تاخیر تادیه میپردازد. بر اساس ماده 318 قانون تجارت و رای وحدت رویه شماره 623 مورخ 20/4/45 هیات عمومی دیوان عالی کشور، اگرچه دعوی مطالبه وجه چک پس از پنج سال مشمول مرور زمان میشود و امتیازات خاص سند تجاری را از دست میدهد، اما میتوان دعوی را به عنوان یک سند عادی بر اساس مقررات عمومی مطرح کرد. همچنین، خسارت تاخیر تادیه بر اساس تبصره ذیل ماده 2 قانون صدور چک مصوب 1376 و استفساریه مجمع تشخیص مصلحت نظام مصوب 1377 از تاریخ سررسید چک قابل مطالبه است.
تاریخ نظریه: 1395/10/22
شماره نظریه: 7/95/2700
شماره پرونده: 1170-88-95
با ملحوظ نظر داشتن ماده 318 قانون تجارت و رأی وحدت رویه 623- 20/4/45 هیأت عمومی دیوانعالی کشور و قانون استفساریهی تبصره الحاقی ماده 2 قانون اصلاح مواردی از قانون صدور چک مصوب مجمع تشخیص مصلحت نظام21/9/77 چنانچه چکی به علت اینکه پنج سال از تاریخ سررسید یا گواهی عدم پرداخت آن سپری شود آیا دعوی مطالبه وجه چک در محکمه قابلیت استماع را دارد یا خیر؟ در صورت قابلیت استماع خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ چک محاسبه میشود یا از تاریخ مطالبه.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
2- خسارت تأخیر تأدیه در مورد چک براساس تبصره ذیل ماده 2 قانون صدور چک مصوب 76 و استفساریه مجمع تشخیص مصلحت نظام مصوب 77 محاسبه میشود و از تاریخ سررسید قابل مطالبه است/خ.