پرسش: آیا ارجاع موضوع به هیأت کارشناسی جدید پس از هیأت هفتنفره جایز است؟
پاسخ: تشخیص تطابق نظر کارشناس با اوضاع و احوال قضیه با دادگاه است و در صورت عدم انطباق، ارجاع موضوع به هیأت نه نفره بلااشكال است.
به زبانِ ساده
دادگاه بررسی میکند که نظر کارشناس با واقعیتهای پرونده سازگار است یا نه. اگر برای روشنشدن حقیقت لازم باشد، دادگاه میتواند پرونده را به هیأت کارشناسی دیگری ارجاع دهد؛ حتی پس از نظر هیأت هفتنفره، ارجاع به هیأت نهنفره ممکن است.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه است؛ طرفین اختلاف در متن مشخص نشدهاند.
چگونه: پرسشی درباره ارزیابی نظر کارشناسی و ارجاع به هیأت کارشناسی مطرح شده و اداره کل حقوقی پاسخ داده است که تشخیص با دادگاه است و ارجاع قانونی برای کشف حقیقت اطاله دادرسی محسوب نمیشود.
چرا مهم است: این نظر برای دادگاهها و طرفین پروندههای کارشناسی روشن میکند که ارجاع دوباره به کارشناسی، در شرایط گفتهشده، مجاز است.
قوانینِ مرتبط: نامطمئن؛ در متن ماده یا قانون مشخصی ذکر نشده است.
مفاهیمِ حقوقی: نظر کارشناسی، هیأت کارشناسی، ارزیابی ادله، کشف حقیقت، اطاله دادرسی
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
چه مرجعی تشخیص میدهد نظر کارشناس با اوضاعواحوال پرونده سازگار است؟
دادگاه رسیدگیکننده.
آیا ارجاع پرونده به هیأت کارشناسی، اگر برای کشف حقیقت و مطابق قانون باشد، اطاله دادرسی است؟
خیر.
آیا پس از نظر هیأت هفتنفره میتوان موضوع را به هیأت نهنفره ارجاع داد؟
بله، اگر مرجع قضایی نظر هیأت هفتنفره را مطابق اوضاعواحوال پرونده نداند.
کلیدواژهها: کارشناسی، هیأت کارشناسان، دادگاه، کشف حقیقت، اطاله دادرسی
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
اولاً تشخيص اينكه نظر كارشناس با اوضاع و احوال محقق و معلوم قضيه مطابقت دارد يا خير در صلاحيت دادگاه مربوط است و ارجاع امر به هيأت كارشناسي را، اگر مطابق موازين قانوني و براي كشف حقيقت باشد، نميتوان از مصاديق اطاله دادرسي تلقي نمود. ثانياً صرف نظر از تعداد كارشناسان موافق، چنانچه مرجع قضايي نظر هيأت هفت نفره را مطابق اوضاع و احوال قضيه تشخيص ندهد، ارجاع موضوع به هيأت نه نفره قانوناً بلا اشكال است.
نظریه مشورتی شماره 7/96/1438 مورخ 1396/06/27
موضوع استعلام درباره فرآیند ارجاع نظریههای کارشناسی در پروندههای حقوقی و کیفری است. در این پروندهها، اختلاف به کارشناسان دادگستری ارجاع شده و نظریههای مختلفی از هیاتهای کارشناسی دریافت شده است. پرسشها شامل این موارد است: آیا ارجاع به هیاتهای بالاتر به منظور تنجیز نظریههای قبلی باعث اطاله دادرسی میشود؟ آیا نظریه هیات نه نفره میتواند نظریههای قبلی را نقض کند؟ و در نهایت، وظیفه دادگاه در مقایسه این نظریهها چیست؟ در پاسخ، اداره کل حقوقی قوه قضاییه اعلام کرده است که ارجاع به هیات کارشناسی، در صورتی که مطابق با موازین قانونی و با هدف کشف حقیقت باشد، به معنای اطاله دادرسی نیست. همچنین، اگر دادگاه تشخیص دهد که نظریه هیات هفت نفره با اوضاع و احوال قضیه مطابقت ندارد، ارجاع به هیات نه نفره قانونی است.
تاریخ نظریه: 1396/06/27
شماره نظریه: 7/96/1438
شماره پرونده: 1095-100-96
در بعضی موارد در پروندههای حقوقی و کیفری نظیر تغییر کاربری و منابع طبیعی ملاحظه میگردد موضوع اختلافی به کارشناسان محترم دادگستری ارجاع و در مرحله تحقیقات و بدوی کارشناسان یک نفره و هیات سه نفره و هیات پنج نفره و حتی هیأت هفت نفره کارشناسی جملگی متفق القول نسبت به ادعای خواهان یا شاکی نظر مثبت داده و دادگاه بدوی بر اساس نظریه یک دست شانزده کارشناس رسمی دادگستری رأی مقتضی را صادر مینماید سپس با اعتراض متشاکی یا خوانده پرونده به دادگاه تجدیدنظر ارسال و مرجع محترم عالی موضوع را به هیأت های بالاتر ارجاع مینماید.
س:
1- آیا ارجاع امر به هیأت های بالاتر ب. ت. ب. تنجیز نظریه هیأتهای ماقبل و شانزده کارشناس رسمی دادگستری در مراحل یک نفره، سه نفره، پنج نفره، و هفت نفره از موارد اطاله دادرسی محسوب میگردد یا خیر؟
2- آیا اگر هیأت کارشناسان نه نفره بر خلاف نظریه کارشناس قبلی نظری صادر نماید نظر هیأت نه نفره میتواند ناقض نظر شانزده کارشناس ماقبل باشد و تاب مقابله با آن را دارد؟
3- در آخر دادگاه چه تکلیفی در مقایسه نظریه مثبت کارشناسان قبل و نظریه منفی هیأت نه نفره کارشناسان تعیینی مرجع عالی خواهد داشت.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه: