پرسش: آیا حکم مقرر در ماده ۷۷ قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ صرفاً ناظر بر مجازاتهای جایگزین حبس است؟
پاسخ: بله، حکم این ماده منحصراً ناظر بر مجازاتهای جایگزین حبس بوده و اعمال آن مستلزم شروع به اجرای مجازات و احراز شرایط جدید است.
به زبانِ ساده
موضوع، اختیار تغییر یا توقف مجازات جایگزین حبس بر پایه ماده ۷۷ بود. نظر مشورتی میگوید این ماده درباره مجازاتهای جایگزین حبس است و تغییر مجازات پس از آغاز اجرا و با توجه به شرایط جدید محکوم مطرح میشود.
چه کسی: نظر مشورتی را اداره کل حقوقی قوه قضائیه صادر کرده است؛ طرفین اختلاف یا پرسشکننده در متن مشخص نشدهاند.
چگونه: اداره کل حقوقی با توجه به جایگاه ماده ۷۷ در فصل مجازاتهای جایگزین حبس و مقررات مواد بعدی، حدود اجرای آن را توضیح داده است.
چرا مهم است: این نظر برای دادگاهها و قاضیان اجرای احکام در تشخیص زمان و شرایط تغییر مجازات جایگزین حبس مفید است.
قوانینِ مرتبط: قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، مواد ۶۴، ۷۷، ۸۰، ۸۱، ۸۲ و تبصره ۴ ماده ۸۴.
مفاهیمِ حقوقی: مجازات جایگزین حبس، تخفیف، تشدید، تبدیل مجازات، توقف موقت، قاضی اجرای احکام، اجرای حکم
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
ماده ۷۷ قانون مجازات اسلامی درباره چه مجازاتهایی است؟
منحصراً درباره مجازاتهای جایگزین حبس.
آیا تغییر مجازات جایگزین حبس به استناد ماده ۷۷ به شروع اجرای آن نیاز دارد؟
بله، اعمال این ماده مستلزم شروع اجرای مجازات و در نظر گرفتن وضعیت محکوم و شرایط و آثار اجرای حکم است.
تغییر مجازات جایگزین حبس با چه چیزی توجیه میشود؟
با احراز شرایط جدید در جریان اجرای حکم؛ در متن، مواد ۸۰ و ۸۱ بهعنوان نمونه ذکر شدهاند.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
1-ب. ت. ب. آن كه ماده 77 قانون مجازات اسلامي 1392 در ذيل فصل نهم از بخش دوم كتاب اول اين قانون تحت عنوان مجازات هاي جايگزين حبس ذكر شده و در آن به تخفيف، تشديد، تبديل و توقف موقت اشاره شده كه شرايط آن در مواد بعدي همين فصل، مانند مواد 81، 82 و تبصره 4 ماده 84 ذكر شده است، حكم مقرر در ماده 77 منحصراً ناظر به مجازات هاي جايگزين حبس مي باشد.
2-اعمال مقررات ماده 77 قانون مجازات اسلامي 1392 مستلزم شروع به اجراي مجازات و در نظر گرفتن وضعيت محكوم و شرايط و آثار اجراي حكم است؛ زيرا فرض بر اين است كه دادگاه هنگام صدور حكم ب. ت. ب. ماده 64 قانون مجازات اسلامي 1392، با ملاحظه نوع جرم و كيفيت ارتكاب آن، وضعيت، سن، شخصيت و سابقه مجرم...، مجازات جايگزين حبس «مناسبي» را در نظر گرفته و مورد حكم قرار داده است و تغيير اين مجازات جايگزين با پيشنهاد قاضي اجراي احكام مستلزم احراز شرايط جديد ضمن اجراي حكم، مانند آنچه در مواد 80 و 81 اين قانون آمده است، مي باشد.
نظریه مشورتی شماره 7/96/2534 مورخ 1396/10/23
موضوع استعلام درباره اجرای ماده 77 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و ارتباط آن با مجازاتهای تعزیری و درخواستهای م. ع. است. سوال این است که آیا ماده 77 تنها به مجازاتهای جایگزین حبس مربوط میشود یا شامل سایر مجازاتهای تعزیری نیز میشود. همچنین، آیا درخواست م. ع. و پیشنهاد قاضی اجرای احکام باید در حین اجرای مجازات ارائه شود یا با وصول پرونده اجرای احکام کیفری نیز امکانپذیر است. اداره کل حقوقی قوه قضاییه در پاسخ به این استعلام اعلام کرده که ماده 77 قانون مجازات اسلامی 1392 بهطور خاص مربوط به مجازاتهای جایگزین حبس است و اجرای آن نیازمند آغاز اجرای مجازات و ارزیابی وضعیت محکوم و شرایط اجرای حکم م. ب.. تغییر مجازات جایگزین حبس نیاز به احراز شرایط جدید و پیشنهاد قاضی اجرای احکام دارد، طبق مواد 80 و 81 همان قانون.
تاریخ نظریه: 1396/10/23
شماره نظریه: 7/96/2534
شماره پرونده: 1068-1/186-96
احتراماً؛ آیا اعمال مقررات مندرج در ماده 77 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 صرفاً در مورد مجازات های جایگزین حبس است یا در مورد سایر مجازات های تعزیری مندرج در دادنامه اصلی نیز اجرا خواهد گردید؟ و آیا درخواست محکومٌ علیه و پیشنهاد قاضی اجرای احکام باید ضرورتاً در حین اجرای مجازات به عنوان مثال تحمل حبس در زندان به دادگاه صادرکننده حکم ارائه شود یا اینکه این امر با وصول پرونده اجرای احکام کیفری امکان پذیر میباشد؟ با عنایت به ابهام پیش آمده در خصوص مورد اخیرالذکر، خواهشمند است دستور فرمایید با طرح موضوع در کمیسیون تخصصی مربوطه نظریه آن کمیسیون جهت ارشاد و بهره برداری به این حوزه قضائی اعلام و ارسال گردد.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
1- ب. ت. ب. آنکه ماده 77 قانون مجازات اسلامی 1392 در ذیل فصل نهم از بخش دوم کتاب اول این قانون تحت عنوان مجازاتهای جایگزین حبس ذکر شده و در آن به تخفیف، تشدید، تبدیل و توقف موقت اشاره شده که شرایط آن در مواد بعدی همین فصل، مانند مواد 81، 82 و تبصره 4 ماده 84 ذکر شده است، حکم مقرر در ماده 77 منحصراً ناظر به مجازاتهای جایگزین حبس م. ب..
2- اعمال مقررات ماده 77 قانون مجازات اسلامی 1392 مستلزم شروع به اجرای مجازات و در نظر گرفتن وضعیت محکوم و شرایط و آثار اجرای حکم است؛ زیرا فرض بر این است که دادگاه هنگام صدور حکم ب. ت. ب. ماده 64 قانون مجازات اسلامی 1392، با ملاحظه نوع جرم و کیفیت ارتکاب آن، وضعیت، سن، شخصیت و سابقه مجرم...، مجازات جایگزین حبس «مناسبی» را در نظر گرفته و مورد حکم قرار داده است و تغییر این مجازات جایگزین با پیشنهاد قاضی اجرای احکام مستلزم احراز شرایط جدید ضمن اجرای حکم، مانند آنچه در مواد 80 و 81 این قانون آمده است، م. ب..