پرسش: آیا مستشاران دادگاههای کیفری یک و انقلاب با یکدیگر واحد هستند و رئیس دادگستری میتواند مستشار کیفری یک را به عنوان مستشار انقلاب تعیین کند؟
پاسخ: خير، دادگاههای کیفری یک و انقلاب دارای مستشاران جداگانه هستند و تعیین مستشار دادگاه کیفری یک به عنوان مستشار دادگاه انقلاب فاقد وجاهت قانونی است.
به زبانِ ساده
موضوع، تفاوت مستشاران دادگاه کیفری یک و دادگاه انقلاب است. نظر میگوید بدوی بودن هر دو دادگاه به معنای داشتن مستشار مشترک نیست و هر دادگاه مستشار مخصوص خود را دارد. تعیین مستشار دادگاه کیفری یک برای دادگاه انقلاب مجاز نیست، جز در محدوده استثنای قانونی یادشده.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ موضوع درباره دادگاههای کیفری یک و انقلاب و مقامهای تعیینکننده مستشار است.
چگونه: اداره کل حقوقی با بررسی مواد مربوط به تفکیک دادگاهها، صلاحیت و ترکیب قضات، مستشار هر دادگاه را جداگانه مشخص کرده است.
چرا مهم است: این نظر برای مقامهای قضایی و وکلا در تشخیص ترکیب قانونی دادگاه و حدود اختیار در تعیین مستشار اهمیت دارد.
قوانینِ مرتبط: مواد ۲۹۴، ۲۹۶ و ۲۹۷ قانون آیین دادرسی کیفری ۱۳۹۲؛ تبصره ۲ ماده ۲۹۶ همان قانون
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
اولا ب. ت. ب. تفكيك دادگاه هاي كيفري در ماده ي 294 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 و تعيين صلاحيت هر يك از دادگاه هاي كيفري به موجب مواد بعدي و با عنايت به مواد 296 و 297 اين قانون كه از جمله در مقام بيان تركيب قضات دادگاه هاي كيفري يك و انقلاب مي باشد، منظور از مستشار مذكور در ماده ي 297 قانون مذكور، علي الاصول مستشار دادگاه انقلاب است و منظور از مستشار مذكور در ماده ي 296 قانون موصوف، مستشار دادگاه كيفري يك است. بنابراين هر يك از دادگاه هاي فوق الذكر ب. ت. ب. صلاحيت و وظايف و اختيارات خود، داراي مستشار جداگانه و مخصوص به خود مي باشند و بدوي بودن هر دو دادگاه كيفري يك و انقلاب موجب وحدت مستشاران آن ها نمي گردد.
ثانيا ب. ت. ب. مراتب مذكور، تعيين مستشار دادگاه كيفري يك به عنوان مستشار دادگاه انقلاب از سوي رئيس كل دادگستري استان و يا رئيس دادگستري شهرستان، فاقد وجاهت قانوني است و آن چه در تبصره ي 2 ماده ي 296 قانون آيين دادرسي كيفري 1392 با الحاقات و اصلاحات بعدي آمده است، يك امر استثنايي و خاص بوده كه در محدوده آن قابل اعمال است./
نظریه مشورتی شماره 7/96/2543 مورخ 1396/10/24
موضوع استعلام درباره ترکیب قضات دادگاه انقلاب و صلاحیت مستشاران در این دادگاه است. پرسشهای مطرحشده عبارتند از:
1- آیا مستشاران ذکرشده در ماده 297 قانون آیین دادرسی کیفری فقط مربوط به دادگاه انقلاب هستند؟
2- آیا ابلاغ داخلی از سوی ریاست کل دادگستری یا ریاست دادگستری شهرستان، بدون تصویب کمیسیون نقل و انتقالات قضات، به مستشار دادگاه کیفری یکاجازه حضور در دادگاه انقلاب را میدهد؟ اداره کل حقوقی قوه قضائیه در پاسخ اعلام کرده است که مستشاران ذکرشده در ماده 297، به طور کلی مستشاران دادگاه انقلاب هستند و هر دادگاه کیفری، مستشار مخصوص به خود دارد. همچنین، تعیین مستشار دادگاه کیفری یک به عنوان مستشار دادگاه انقلاب توسط روسای دادگستریها فاقد وجاهت قانونی است و استثنائات ذکرشده در تبصره 2 ماده 296 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 به شرایط خاص خود محدود میشود.
تاریخ نظریه: 1396/10/24
شماره نظریه: 7/96/2543
شماره پرونده: 1623-1/168-96
با عنایت به اینکه مطابق ماده 297 قانون آیین دادرسی کیفری دادگاه انقلاب برای رسیدگی به جرایم موجب مجازات مندرج در بندهای الف- ب- پ- و ت ماده 302 همان قانون دارای رئیس و دو مستشار است که با دو عضو نیز رسمیت می یابد
1- آیا منظور از مستشاران مورد ذکر در این ماده فقط مستشاران مختص دادگاه انقلاب است؟
2- آیا ابلاغ داخلی ریاست کل دادگستری استان و یا ریاست دادگستری شهرستان بدون تصویب کمیسیون نقل و انتقالات قضات و صدور ابلاغ توسط ریاست محترم قوه قضائیه به مستشار دادگاه کیفری یک صلاحیت حضور در دادگاه انقلاب به عنوان مستشار دادگاه انقلاب می دهد؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه: