پرسش: آیا خوانده میتواند خسارات دادرسی مرحله نخستین را ضمن تجدیدنظرخواهی مطالبه کند؟
پاسخ: خوانده تنها در صورتی میتواند خسارت مرحله تجدیدنظر را مطالبه کند که در مرحله نخستین نیز خسارت دادرسی را مطالبه کرده باشد.
به زبانِ ساده
نظر درباره مطالبه هزینهها و خسارات دادرسی از سوی خوانده است. اگر خوانده در مرحله نخستین چنین خساراتی را نخواسته باشد، نمیتواند نخستین بار آنها را در دادخواست تجدیدنظر مطالبه کند.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ خواهان و خوانده بهعنوان طرفینِ فرضی موضوع مطرحاند و اشخاص پرونده مشخص نشدهاند.
چگونه: نظر با استناد به مقررات مطالبه خسارات دادرسی و حدود رسیدگی تجدیدنظر، میان مطالبهشدن یا نشدن خسارات در مرحله نخستین تفکیک کرده است.
چرا مهم است: این نظر برای اصحاب دعوا و وکلا در تنظیم خواستههای مربوط به هزینههای دادرسی در مرحله تجدیدنظر مفید است.
قوانینِ مرتبط: ماده ۵۱۵، بند ۲ ماده ۳۶۲، ماده ۷، ماده ۳۴۹ و صدر ماده ۳۶۲ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی ۱۳۷۹.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
با عنايت به ماده 515 قانون آئين دادرسي دادگاههاي عمومي وانقلاب در امور مدني 79، خوانده نيز مي تواند خسارات دادرسي را در اثناي دادرسي از خواهان مطالبه نمايد و برابر بند 2 ماده 362 ياد شده ادعاي متفرعات دعوا كه « در زمان جريان دعوا يا بعد از صدور رأي بدوي به خواسته اصلي تعلق گرفته و مورد حكم واقع نشده يا موعد پرداخت آن بعد از صدور رأي رسيده باشد» در مرحله تجديد نظر امكان پذير است. بنابراين، هرگاه خوانده در مرحله نخستين خسارات دادرسي را مطالبه كرده باشد ضمن دادخواست تجديدنظرخواهي مي تواند خسارات مربوط به اين مرحله را نيز به آن بيافزايد ولي اگر در مرحله نخستين خسارات دادرسي را مطالبه نكرده باشد با عنايت به مواد 7 و 349 و صدر ماده 362 قانون ياد شده، مطالبه آن (خسارات دادرسي مرحله تجديدنظر و از جمله هزينه تجديدنظرخواهي) ضمن تقديم دادخواست تجديدنظرخواهي امكان پذير نيست.
نظریه مشورتی شماره 7/96/2732 مورخ 1396/11/08
موضوع استعلام درباره امکان صدور حکم به محکومیت ت. ن. خ. برای پرداخت هزینه دادرسی در مرحله تجدید نظر است. سوال این است که آیا دادگاه تجدید نظر میتواند هنگام صدور حکم به نقص دادنامه بدوی، ت. ن. خ. را به پرداخت هزینههای دادرسیمحکوم کند، ب. ت. ب. اینکه در این مورد بین محاکم اختلاف نظر وجود دارد. پاسخ اداره کل حقوقی قوه قضاییه به این استعلام، بر اساس ماده 515 و بند 2 ماده 362 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379، این است که اگر خوانده در مرحله نخستین خسارات دادرسی را مطالبه کرده باشد، میتواند این خسارات را در دادخواست تجدید نظر نیز مطرح کند. اما اگر خسارات دادرسی در مرحله نخستین مطالبه نشده باشد، بر اساس مواد 7 و 349 و صدر ماده 362 قانون مذکور، امکان مطالبه آن در مرحله تجدید نظر وجود ندارد.
تاریخ نظریه: 1396/11/08
شماره نظریه: 7/96/2732
شماره پرونده: 96-127-2001
چنانچه م. ع. بدوی خوانده در ضمن تجدید نظرخواهی تقاضای صدور حکم به محکومیت ت. ن. خ. خواهان بدوی را به استناد ماده 515 و تبصره یک آن و نیز ماده 356 قانون آیین دادرسی مدنی نماید آیا دادگاه تجدید نظر میتواند ضمن صدور حکم به نقص دادنامه بدوی ت. ن. خ. را به پرداخت هزینه دادرسی مرحله تجدید نظر و سایر هزینه ها د. ح. ت. ن. خ. محکوم نماید ؟ با این توضیح که برخی از محاکم تجدید نظر صدور حکم به خسارات دادرسی به نفع خوانده بدوی را موکول به رسیدگی بدوی به موضوع و در نتیجه تقدیم دادخواست و رسیدگی آن در دادگاه بدوی می دانند و برخی دیگر از شعب به استناد مواد فوق بدون رسیدگی بدوی آن را در مرحله تجدید نظر قابل رسیدگی میدانند؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه: