نظر مشورتی 7/96/416 مورخ 1396/02/23 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص مرجع رسیدگی به اعتراض در مواردی که حکم دارای دو قسمت مبنی بر رد قسمتی از خواسته و پذیرش نسبت به بخش دیگر با اص
پرسش: تکلیف دادگاه در رسیدگی به فرجامخواهی نسبت به بخشی از حکم که قابل تجزیه است چیست؟
پاسخ: دادگاه بدوی باید پس از انجام تشریفات تجدیدنظرخواهی، پرونده را به دادگاه تجدیدنظر ارسال کرده و بدل آن را برای رسیدگی فرجامی به دیوان عالی کشور بفرستد.
به زبانِ ساده
رأی دادگاه دو بخش جداگانه داشته و نسبت به یکی از آنها تجدیدنظرخواهی شده است. چون بخشهای رأی قابل تفکیکاند، پرونده اصلی برای رسیدگی تجدیدنظر و بدل پرونده برای رسیدگی فرجامی ارسال میشود.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ طرفین، خواهان و خوانده بدویاند و نامهای مندرج در متن بهصورت حروف اختصاری آمده است.
چگونه: محکومعلیه در مهلت قانونی تجدیدنظرخواهی کرده و تبادل لوایح انجام شده است. پس از پایان مهلت تجدیدنظرخواهی، خواهان بدوی نسبت به بخش دیگر رأی درخواست فرجامی داده است.
چرا مهم است: این نظر برای دادگاهها و طرفین پروندههایی مفید است که بخشهای مختلف رأی، مسیرهای اعتراضی متفاوتی دارند.
مفاهیمِ حقوقی: تجدیدنظرخواهی، فرجامخواهی، رأی قابل تجزیه، محکومیت، حکم بر بیحقی
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
اگر رأی دادگاه بخشی درباره محکومیت و بخشی درباره بیحقی باشد و فقط به یکی از بخشها تجدیدنظرخواهی شود، پرونده چگونه ارسال میشود؟
دادگاه بدوی پرونده را به دادگاه تجدیدنظر و بدل آن را برای رسیدگی فرجامی به دیوان عالی کشور میفرستد.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
الف-حكم دادگاه در فرض سؤال، داراي دو قسمت است؛ يك قسمت محكوميت خوانده به پرداخت مبلغي از خواسته د. ح. خ. و قسمت ديگر حكم بر بي حقي خ. ن. ب. مازاد بر آن كه محكومعليه در مهلت قانوني، دادخواست تجديد نظر تقديم و تبادل لوايح نيز انجام شده است. پس از سپري شدن مهلت تجديد نظرخواهي در مهلت فرجام خواهي، خواهان بدوي نسبت به حكم بر بيحقي خود در قسمت ديگردادنامه، تقاضاي رسيدگي فرجامي نموده، چون رأي صادره قابل تجزيه است، دادگاه بدوي بايد ب. ت. ب. مقدم بودن تاريخ تجديد نظرخواهي و انجام تشريفات مقدماتي، پرونده را به دادگاه تجديد نظر ارسال و بدل آن را با دستور دادگاه تهيه و جهت رسيدگي فرجامي به ديوانعالي كشور ارسال دارد.
ب- با تو جه به پاسخ بند (الف)، اين سوال موضوعا منتفي است.
نظریه مشورتی شماره 7/96/416 مورخ 1396/02/23
در مورد استعلام مربوط به دعوی با خواسته 30 میلیون تومان، دادگاه بدوی حکم به رد 10 میلیون تومان و محکومیت خوانده به پرداخت 20 میلیون تومان صادر کرده است. خ. ن. ب. 10 میلیون تومان درخواست فرجامخواهی و خوانده نسبت به 20 میلیون تومان درخواست تجدیدنظر کرده است. ب. ت. ب. ماده 367 قانون آیین دادرسی مدنی، سوال این است که آیا باید هر یک از اعتراضات به مرجع مربوطه ارسال شود یا میتوان هر دو را به یک مرجع دیوان عالی کشور ارسال کرد؟ و در صورت ارسال به یک مرجع، آیا نیاز به اخذ مابهالتفاوت هزینههای دادرسی وجود دارد؟ نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که حکم دادگاه شامل دو بخش است و ب. ت. ب. تقدم تاریخ تجدیدنظرخواهی، پرونده باید به دادگاه تجدیدنظر ارسال شود و نسخهای از آن برای رسیدگی فرجامی به دیوان عالی کشور فرستاده شود. بنابراین، سوال اصلی در این مورد منتفی است.
تاریخ نظریه: 1396/02/23
شماره نظریه: 7/96/416
شماره پرونده: 69-721/1-802
1- در دعوی خواسته تا خواهان مبلغ30 میلیون تومان تعیین شده است و دادگاه بدوی نسبت 10 میلیون تومان حکم به رد دعوی و نسبت به الباقی 20 میلیون تومان حکم به محکومیت خوانده صادر کرده است خ. ن. ب.10 میلیون تومان تقاضای فرجام خواهی نموده است و خوانده نسبت به20میلیون تومان تقاضای تجدیدنظرخواهی نموده است حال ب. ت. ب. ماده 367 قانون آئین دادرسی مدنی:
الف-اعتراض هر یک را باید مرجع تقاضا شده در دادخواست ارسال نمایم یا اینکه هر دو اعتراض را به یک مرجع دیوان عالی کشور تجدیدنظر ارسال کنیم در صورتی که باید به یک مرجع ارسال نمایم به کدام مرجع ارسال شود؟
ب-بالحاظ اینکه هزینه های دادرسی هر اعتراض با هم متفاوت است در صورتی که به یک مرجع هر دو اعتراض ارسال شود آیا باید مابه التفاوت هزینه های دادرسی اخذ شود زیرا در تجدیدنظر 5/4% است و در فرجام خواهی5/5%.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
الف-حکم دادگاه در فرض سوال، دارای دو قسمت است؛ یک قسمت محکومیت خوانده به پرداخت مبلغی از خواسته د. ح. خ. و قسمت دیگر حکم بر بی حقی خ. ن. ب. مازاد بر آن که م. ع. د. مهلت قانونی، دادخواست تجدید نظر تقدیم و تبادل لوایح نیز انجام شده است. پس از سپری شدن مهلت تجدید نظرخواهی در مهلت فرجام خواهی، خواهان بدوی نسبت به حکم بر بی حقی خود در قسمت دیگردادنامه، تقاضای رسیدگی فرجامی نموده، چون رأی صادره قابل تجزیه است، دادگاه بدوی باید ب. ت. ب. مقدم بودن تاریخ تجدید نظرخواهی و انجام تشریفات مقدماتی، پرونده را به دادگاه تجدید نظر ارسال و بدل آن را با دستور دادگاه تهیه و جهت رسیدگی فرجامی به دیوانعالی کشور ارسال دارد.