پاسخ: استماع تقسیم ترکه مستلزم احراز وراثت، محصور بودن ورثه و مشخص بودن سهام از طریق گواهی انحصار وراثت است و دادگاه فقط اموال بدون اختلاف را تقسیم میکند.
به زبانِ ساده
برای تقسیم ترکه باید ورثه و سهم هر یک مشخص باشند؛ گواهی انحصار وراثت میتواند این موضوع را روشن کند. دادگاه اموالی را تقسیم میکند که جزو ترکه بودنشان قطعی و دربارهشان اختلافی نباشد؛ ادعا درباره اموال دیگر باید جداگانه رسیدگی شود.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه نظر مشورتی داده است؛ طرفهای موضوع، ورثه متوفیاند و خواهان مشخصی در متن معرفی نشده است.
چگونه: نظر مشورتی شرایط لازم برای رسیدگی به تقسیم ترکه را بیان کرده و میان اموال بیاختلاف و اموالی که ورثه درباره آن ادعا دارند تفکیک گذاشته است.
چرا مهم است: این نظر برای ورثه و وکلای آنان در تشخیص اینکه چه اموالی در دعوای تقسیم ترکه قابل تقسیم است و کدام ادعا باید جداگانه طرح شود مفید است.
مفاهیمِ حقوقی: تقسیم ترکه، ماترک، گواهی انحصار وراثت، وراثت، سهمالارث، دعوای مستقل، دادگاه صالح
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
برای رسیدگی به درخواست تقسیم ترکه، چه اموری باید پیشتر احراز شود؟
وراثت، محصور بودن ورثه و مشخص بودن سهم هر یک؛ این امور با گواهی انحصار وراثت قابل احراز است.
دادگاه در دعوای تقسیم ترکه چه اموالی را تقسیم میکند؟
اموالی را که بهطور قطعی جزو ترکه است و درباره آنها میان ورثه اختلافی وجود ندارد.
اگر یکی از ورثه درباره مالی ادعا داشته باشد، چه باید کرد؟
باید دعوای جداگانه و مستقل در دادگاه صالح مطرح کند.
کلیدواژهها: تقسیم ترکه، انحصار وراثت، سهمالارث، دادگاه حقوقی
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
1- استماع درخواست تقسيم تركه مستلزم سبق احراز وراثت ورثه، محصور بودن ايشان و مشخص بودن سهام هريك از وراث است و امور اخير الذكر در امور حقوقي با تحصيل و ارائه گواهي انحصار وراثت ميتواند احراز شود.
2- در دعواي تقسيم ما ترك، دادگاه اموالي را كه منجزاً از ماترك است، بين ورثه تقسيم ميكند و چنانچه هريك از ورثه نسبت به اقلامي از ماترك ادعائي داشته باشند بايد دعواي جداگانه و مستقل به دادگاه صالح تقديم كند. لذا دادگاه اموالي را از ما ترك كه بدون تعرض مانده است و بين ورثه نيز اختلافي در مورد آنها وجود ندارد، بين آنها تقسيم مي كند و نسبت به اموالي كه ساير ورثه مدعي آن مي باشند پس از طرح دعوا و تعيين تكليف ادعاهاي مطرح شده به موجب آرا صادره مربوط، اتخاذ تصميم خواهد كرد.
نظریه مشورتی شماره 7/96/470 مورخ 1396/02/03
موضوع استعلام مربوط به وضعیت استماع دعوی تقسیم ماترک در مواردی است که وراث گواهی انحصار وراثت دریافت کردهاند و همچنین مسائلی درباره انتقال غیرقانونی بخشی از ماترک به شخص ثالث. در پاسخ به استعلام، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که برای استماع درخواست تقسیم ترکه، باید وراثت ورثه تایید شود، تعداد وراث مشخص باشد و سهم هر یک از وراث تعیین شده باشد. این موارد با دریافت و ارائه گواهی انحصار وراثت محقق میشود. همچنین، دادگاه تنها اموالی را که بدون تعرض باقی مانده و اختلافی درباره آنها وجود ندارد، بین وراث تقسیم میکند. در مورد اموالی که وراث نسبت به آنها ادعایی دارند، باید دعوای جداگانهای مطرح شود. بنابراین، اگر خواهان دعوی تقسیم ماترک، دعوی ابطال معامله وراث با ثالث را مطرح نکند، دعوی تقسیم ماترک قابل رسیدگی و استماع نخواهد بود.
تاریخ نظریه: 1396/02/03
شماره نظریه: 7/96/470
شماره پرونده: 69-11-051
1- چنانچه وراث گواهی انحصار وراثت تحصیل نموده باشند آیا دعوی تقسیم ماترک قابل استماع است؟ آیا دادگاه میتواند در دعوی تقسیم ماترک با استعلام از اداره ثبت احوال وراث را تشخیص دهد؟
چنانچه حین رسیدگی به دعوی تقسیم ماترک معلوم گردد قبل از تقدیم دادخواست قسمتی از ماترک به صورت مفرور توسط احد ازورات به شخص ثالث منتقل گردید آیا طرح دعوی ابطال معامله اخیر و طرف قرار دادن ثالث به عنوان خوانده همراه با طرح دعوی تقسیم ماترک یا طرح دعوی اضافی و رسیدگی توأم ضرورت دارد؟ چنانچه خواهان دعوی تقسیم ماترک اقدام به طرح دعوی ابطال معامله وراث با ثالث ننماید و یا ثالث از طرف دعوی قرار ندهد آیا دعوی تقسیم ماترک مطرح شده قابلیت رسیدگی و استماع دارد؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه: