نظر مشورتی 7/96/545 مورخ 1396/03/07 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص امکان پرداخت دیه از بیت المال درباره اشخاص متوفی در رژیم پهلوی و نحوه اثبات قتل با اصلاحات و الحاقات بعدی
پرسش: آیا مقررات پرداخت دیه از بیتالمال شامل جرایم قبل از سال ۱۳۹۲ نیز میشود و چه شرایطی دارد؟
پاسخ: بله، این مقررات شامل جرایم قبل از قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ نیز میشود مشروط بر اینکه اصل قتل به موجب رسیدگی قضایی ثابت شده باشد.
به زبانِ ساده
نظر مشورتی میگوید مقررات پرداخت دیه از بیتالمال، از جمله درباره جرایم پیش از قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲، قابل اعمال است. بااینحال، پرداخت دیه منوط به اثبات قضایی اصل قتل و وجود شرایط قانونی دیگر است؛ در غیر این صورت دادگاه نمیتواند حکم به پرداخت دیه بدهد.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ طرفین اختلاف در متن مشخص نشدهاند.
چگونه: اداره کل حقوقی در پاسخ به پرسش درباره پرداخت دیه از بیتالمال اعلام کرده است که اصل قتل باید در رسیدگی قضایی اثبات شود و شرایط ماده ۴۸۷ نیز وجود داشته باشد.
چرا مهم است: این نظر برای دادگاهها و کسانی که پیگیر مطالبه دیه از بیتالمال هستند، معیار اثبات و اعمال مقررات را روشن میکند.
آیا مقررات پرداخت دیه از بیتالمال شامل جرایمی میشود که پیش از لازمالاجرا شدن قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ رخ دادهاند؟
بله، این مقررات شامل جرایم پیش از لازمالاجرا شدن قانون نیز میشود.
برای پرداخت دیه از بیتالمال چه چیزی باید ثابت شده باشد؟
اصل قتل باید به موجب رسیدگی قضایی ثابت شده باشد و سایر شرایط ماده ۴۸۷ قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ نیز وجود داشته باشد.
کلیدواژهها: دیه، بیتالمال، قانون مجازات اسلامی، قتل، رسیدگی قضایی
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
اولا مقررات مربوط به پرداخت ديه از بيتالمال به شرح مقرر در قانون مجازات اسلامي 1392 برگرفته از شرع انور و به منظور جلوگيري از هدررفتن خون انسان وضع شده و شامل جرايم قبل از لازمالاجرا شدن قانون مجازات اسلامي 1392 نيز ميشود.
ثانيا در فرض سؤال نيز بايد اصل قتل به موجب رسيدگي قضايي ثابت شده باشد تا در صورت وجود ساير شرايط مقرر در ماده 487 قانون مجازات اسلامي 1392، مشمول مقررات ماده اخيرالذكر باشد؛ والا صدور حكم به پرداخت ديه توسط دادگاه، فاقد وجاهت قانوني است. ضمنا اظهارنظر در خصوص آراء صادره از مراجع قضايي و اينكه مطابق قانون است يا نه، خارج از وظيفه اين اداره كل ميباشد.
نظریه مشورتی شماره 7/96/545 مورخ 1396/03/07
موضوع استعلام به محکومیتبیت المال برای پرداخت دیه افرادی برمیگردد که در دوران رژیم پهلوی فوت کردهاند. سوالات مطرح شده شامل این است که آیا ب. ت. ب. گذشت زمان طولانی از وقوع حادثه و عدم اثبات قتل، پرداخت دیه در دوران حکومت اسلامی با موازین شرعی و قانونی مغایرت دارد یا خیر. همچنین، آیا پرداخت دیه تنها بر اساس استشهادیه و بدون مدارک لازم مانند گواهی پزشکی قانونی و گزارش مرجع انتظامی، با موازین شرعی و قانونی مغایرت دارد یا نه. در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که مقررات پرداخت دیه از بیت المال طبق قانون مجازات اسلامی 1392، شامل جرایم قبل از اجرای این قانون نیز میشود. همچنین، اصل وقوع قتل باید از طریق رسیدگیقضایی اثبات شود تا پرداخت دیه طبق ماده 487 قانون مجازات اسلامی 1392 امکانپذیر باشد؛ در غیر این صورت، حکم به پرداخت دیه وجاهت قانونی نخواهد داشت. اظهار نظر درباره آراء صادره از مراجع قضایی نیز خارج از وظایف این اداره کل است.
تاریخ نظریه: 1396/03/07
شماره نظریه: 7/96/545
شماره پرونده: 69-681/1-121
1- آیا محکومیت بیت المال در زمان حاکمیت دولت اسلامی به پرداخت دیه اشخاصی که در زمان حاکمیت رژیم گذشته پهلوی فوت شده اند پس از گذشت سال های طولانی از زمان وقوع حادثه مورد ادعای شاکی یا خواهان با احراز قتل در محاکم قضایی مغایر موازین شرعی و قانونی است یا خیر؟
2- آیا محکومیت بیت المال در زمان حاکمیت دولت اسلامی به پرداخت دیه اشخاصی که در زمان حاکمیت رژیم گذشته پهلوی فوت شده اند به صرف ارائه استشهادیه بدون ارائه مستدات لازم از مراجع مربوط منجمله گواهی پزشکی قانونی در مورد معاینه جسد گزارش مرجع انتظامی در خصوص نحوه وقوع حادثه و به طور کلی بدون تعیین علت تامه فوت و عدم احراز قتل درمرجع ذی صلاح قضایی مغایر موازین شرعی و قانونی است یا خیر؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
ثانیا در فرض سوال نیز باید اصل قتل به موجب رسیدگی قضایی ثابت شده باشد تا در صورت وجود سایر شرایط مقرر در ماده 487 قانون مجازات اسلامی 1392، مشمول مقررات ماده اخیرالذکر باشد؛ والا صدور حکم به پرداخت دیه توسط دادگاه، فاقد وجاهت قانونی است.
ضمنا اظهارنظر در خصوص آراء صادره از مراجع قضایی و اینکه مطابق قانون است یا نه، خارج از وظیفه این اداره کل م. ب..