پرسش: اجرای احکام صادره از دادگاه عمومی حقوقی در امور خانواده بر عهده کدام دادگاه است؟
پاسخ: با تشکیل دادگاه خانواده، اجرای حکم بر عهده این دادگاه به عنوان دادگاه جانشین است.
به زبانِ ساده
اگر دادگاه عمومی حقوقی پیشتر درباره یک دعوای خانوادگی حکم داده باشد، با تشکیل دادگاه خانواده، اجرای آن حکم به دادگاه خانواده سپرده میشود. بنابراین اجرای حکم نیز به دادگاه جانشین منتقل میشود.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه نظر مشورتی صادر کرده است؛ طرفین دعوا یا پرسشکننده در متن مشخص نشدهاند.
چگونه: نظر با این مبنا ارائه شده که صلاحیت اجرای حکم تابع صلاحیت رسیدگی است و مواد ۴۰ و ۴۱ قانون حمایت خانواده نیز مؤید آناند.
چرا مهم است: این نظر برای تعیین دادگاه مسئول اجرای احکام خانوادگیِ صادرشده پیش از تشکیل دادگاه خانواده مفید است.
قوانینِ مرتبط: قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱، مواد ۴۰ و ۴۱
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
صلاحيت اجرايي دادگاه تابع صلاحيت رسيدگي (اصلي) آن است؛ بنابراين اگر دادگاه عمومي حقوقي قبلاً راجع به دعاوي و امور خانوادگي حكم داده باشد، با تشكيل دادگاه خانواده كه صلاحيت آن از نوع صلاحيت ذاتي است، اجراي حكم صادره قبلي دادگاه عمومي حقوقي بر عهده دادگاه خانواده به عنوان دادگاه جانشين است. نوع ضمانت اجراي مقرر در ماده 40 قانون حمايت خانواده مصوب 1391 و اختيار مقرر در ماده 41 اين قانون مؤيد اين نظر است.
نظریه مشورتی شماره 7/97/1747 مورخ 1397/06/06
موضوع استعلام درباره بررسی صلاحیتمحاکم حقوقی در رسیدگی به دعاوی خانواده پس از تاسیس دادگاه خانواده و نحوه اجرای احکام صادره از این محاکم است. پرسش مطرح شده این است که آیا محاکم حقوقی همچنان میتوانند به امور خانواده رسیدگی کنند و آیا اجرای احکام صادره از این محاکم باید به دادگاه خانواده واگذار شود؟ در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که صلاحیت اجرایی دادگاه تابع صلاحیت رسیدگی اصلی آن است؛ بنابراین، با تشکیل دادگاه خانواده، اجرای احکام صادره قبلی از محاکم عمومی حقوقی به عهده دادگاه خانواده به عنوان دادگاه جانشین قرار میگیرد. این موضوع بر اساس ماده 40 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 و اختیار مقرر در ماده 41 این قانون تایید میشود.
تاریخ نظریه: 1397/06/06
شماره نظریه: 7/97/1747
شماره پرونده: 96-9/1-2254
ب. ت. ب. ماده 4 قانون حمایت خانواده و رأی وحدت رویه 741 دیوان عالی کشور در صورتی که دادگاه خانواده تشکیل شده باشد محاکم حقوقی حق رسیدگی به دعاوی خانواده را ندارند ن. ب. ا. قبل از تشکیل دادگاه خانواده بعضی از شعب حقوقی به امور خانواده رسیدگی مینمودهاند و رأی صادر گردیده است، حال بعضی از امور مانند امور حسبی رو تقسیط و تعدیل اقساط مجدداً تقدیم شعب حقوقی میگردد آیا محاکم حقوقی صلاحیت رسیدگی با وصف تشکیل دادگاه خانواده را دارند یا خیر؟ و همچنین در خصوص اجراء پروندههای اجرایی که سریعاً در شعب حقوقی رأی صادره شده آیا همان محاکم حقوقی اجرا نمایند یا شعب جایگزین خانواده جهت اجراء احکام حضوری معرفی گردد.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
صلاحیت اجرایی دادگاه تابع صلاحیت رسیدگی (اصلی) آن است؛ بنابراین اگر دادگاه عمومی حقوقی قبلاً راجع به دعاوی و امور خانوادگی حکم داده باشد، با تشکیل دادگاه خانواده که صلاحیت آن از نوع صلاحیت ذاتی است، اجرای حکم صادره قبلی دادگاه عمومی حقوقی بر عهده دادگاه خانواده به عنوان دادگاه جانشین است. نوع ضمانت اجرای مقرر در ماده 40 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 و اختیار مقرر در ماده 41 این قانون موید این نظر است.