پرسش: آیا دعوای الزام به تنظیم سند رسمی و تحویل مبیع در املاک توقیفشده یا فاقد مالکیت رسمی قابل استماع است؟
پاسخ: دعوای الزام به تنظیم سند در ملک توقیفشده قابل استماع نیست و دعوای تحویل مبیع غیرمنقول نیز پیش از تحقق مالکیت رسمی خواهان قابل استماع نمیباشد.
به زبانِ ساده
این نظر درباره دو دعواست: انتقال رسمی ملکِ توقیفشده و تحویل مال فروختهشده. تا وقتی ملک از توقیف خارج نشده، دعوای الزام به انتقال رسمی شنیده نمیشود؛ برای تحویل ملک ثبتشده نیز خواهان باید مالکیت رسمی داشته باشد، اما این شرط درباره مال منقول لازم نیست.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ طرفین پرونده یا استعلامکننده در متن مشخص نشدهاند.
چگونه: اداره کل حقوقی درباره اثر توقیف ملک و لزوم مالکیت رسمی برای دعوای تحویل، با استناد به مواد قانونی و رأی وحدت رویه اظهارنظر کرده است.
چرا مهم است: این نظر برای خریداران و وکلای آنان در تشخیص زمان و امکان طرح دعوای انتقال یا تحویل مال کاربرد دارد.
قوانینِ مرتبط: مواد ۵۶ و ۵۷ قانون اجرای احکام مدنی مصوب ۱۳۵۶؛ رأی وحدت رویه شماره ۶۸۲ مورخ ۱۳۸۳/۱۰/۱ هیأت عمومی دیوان عالی کشور
مفاهیمِ حقوقی: توقیف ملک، رفع توقیف، الزام به تنظیم سند رسمی، دعوای تحویل مبیع، مالکیت رسمی، قابلیت استماع دعوا
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا تا زمانی که ملک در توقیف اشخاص ثالث است، میتوان دعوای الزام به تنظیم سند رسمی انتقال آن را مطرح کرد؟
خیر؛ تا رفع توقیف، این دعوا قابل استماع نیست.
آیا دعوای تحویل ملک ثبتشده پیش از مالکیت رسمی خواهان قابل استماع است؟
خیر؛ پیش از تحقق مالکیت رسمی خواهان قابل استماع نیست.
آیا برای دعوای تحویل مال منقول نیز مالکیت رسمی خواهان شرط است؟
خیر.
کلیدواژهها: توقیف ملک، الزام به تنظیم سند، تحویل مبیع، مالکیت رسمی، قانون اجرای احکام مدنی
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
اولاً، در صورتي كه ملكي در توقيف اشخاص ثالث قرار داشته باشد، مادام كه از آن رفع توقيف به عمل نيامده است، با عنايت به مواد 56 و 57 قانون اجراي احكام مدني مصوب 1356 دعواي الزام به تنظيم سند رسمي انتقال ملك قابل استماع نمي باشد.
ثانياً، دعواي تحويل مبيع (مال غيرمنقول كه داراي سابقه ثبت است) ب. ت. ب. رأي وحدت رويه شماره 682 مورخ 1/10/1383 هيأت عمومي ديوان عالي كشور پيش از تحقق مالكيت رسمي خواهان غير قابل استماع است؛ در مورد اموال منقول، تحقق مالكيت رسمي خواهان شرط نيست.
نظریه مشورتی شماره 7/98/1011 مورخ 1398/07/16
موضوع استعلام درباره امکان محکومیت خوانده به تنظیم سند رسمی انتقال و تحویل مبیع در شرایطی است که ملک در توقیف اشخاص ثالث قرار دارد، مطرح شده است. پرسشهای اصلی عبارتند از:
1- آیا با وجود توقیف ملک، میتوان خوانده را به انتقال سندمالکیت محکوم کرد؟
2- در صورت صدور قرار عدم استماع در خصوص الزام به تنظیم سند، آیا امکان محکومیت خوانده به تحویل مبیع وجود دارد؟ پاسخ اداره کل حقوقی قوه قضاییه به این استعلام بیان میکند که بر اساس مواد 56 و 57 قانون اجرای احکام مدنی مصوب 1356، دعوای الزام به تنظیم سند رسمیانتقال ملک در صورت توقیف آن قابل استماع نیست. همچنین، با استناد به رای وحدت رویه شماره 682 مورخ 1383/10/01 دیوان عالی کشور، دعوای تحویل مبیع (برای اموال غیرمنقول دارای سابقه ثبت) نیز پیش از تحقق مالکیت رسمی خواهان قابل استماع نیست، در حالی که برای اموال منقول، تحقق مالکیت رسمی خواهان شرطی ندارد.
تاریخ نظریه: 1398/07/16
شماره نظریه: 7/98/1011
شماره پرونده: 98-127-1011 ح
خواهان دعوی الزام به تنظیم سند رسمی انتقال و تحویل مبیع را تقدیم دادگاه نموده است پس از استعلام از اداره ثبت اسناد و املاک مشخص گردید که ملک مزبور در بازداشت و توقیف اشخاص ثالث م. ب..
1- آیا امکان محکومیت خوانده به انتقال سند مالکیت با وجود توقیف بودن ملک هست یا خیر؟
2- چنانچه به نظر دادگاه به جهت مزبور امکان الزام خوانده به تنظیم سند نباشد و در این خصوص قرار عدم استماع صادر نماید آیا امکان محکومیت خوانده به تحویل مبیع هست یا خیر؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
ثانیاً، دعوای تحویل مبیع (مال غیرمنقول که دارای سابقه ثبت است) ب. ت. ب. رأی وحدت رویه شماره 682 مورخ 1383/10/1 هیأت عمومی دیوانعالی کشور پیش از تحقق مالکیت رسمی خواهان غیر قابل استماع است؛ در مورد اموال منقول، تحقق مالکیت رسمی خواهان شرط نیست.
در دعوای الزام به تنظیم سند رسمی انتقال و تحویل مبیع، پس از استعلام از اداره ثبت اسناد و املاک مشخص شده است که ملک مزبور در بازداشت و توقیف اشخاص ثالث م. ب.. -1 آیا محکومیت خوانده به انتقال سند مالکیت با وجود توقیف بودن ملک امکانپذیر است؟ -2 چنان چه به نظر دادگاه الزام خوانده به تنظیم سند امکان پذیر نباشد و در این خصوص قرار عدم استماع دعوا صادر نماید، آیا موجبات محکومیت خوانده به تحویل مبیع فراهم است؟
بازگشت به استعلام شماره 980045 مورخ 1398/6/11 به شماره ثبت وارده 1011 مورخ ، 1398/6/24 نظریه مشورتی این اداره کل به شرح زیر اعلام میگردد: اولا،ً در صورتی که ملکی در توقیف اشخاص ثالث قرار داشته باشد، مادام که از آن رفع توقیف به عمل نیامده است، با عنایت به مواد 56 و 57 قانون اجرای احکام مدنی مصوب 1356 دعوای الزام به تنظیم سند رسمی انتقال ملک قابل استماع نمیباشد. ثانیا،ً دعوای تحویل مبیع )مال غیرمنقول که دارای سابقه ثبت است( ب. ت. ب. رأی وحدت رویه شماره 682 مورخ 1/10/1383 هیأت عمومی دیوانعالی کشور پیش از تحقق مالکیت رسمی خواهان غیر قابل استماع است؛ در مورد اموال منقول، تحقق مالکیت رسمی خواهان شرط نیست. دکتر … حیدری پور
در صورتی که ملکی در توقیف اشخاص ثالث قرار داشته باشد مادام که از آن رفع توقیف به عمل نیامده است با عنایت به مواد ۵۶ و ۵۷ ق.ا.ا.م مصوب ۱۳۵۶ دعوای الزام به تنظیم سند رسمی انتقال ملک قابل استماع نمیباشد.