پرسش: آیا دعوای اعسار از پرداخت هزینه دادرسی قابل تجدیدنظرخواهی است و آیا قابلیت فرجامخواهی دعوای اصلی در دیوان عالی کشور تغییری در آن ایجاد میکند؟
پاسخ: بله، دعوای اعسار غیرمالی بوده و رای صادره پیرامون آن قابل تجدیدنظرخواهی در دادگاه تجدیدنظر استان است؛ همچنین قابلیت فرجامخواهی دعوای اصلی تاثیری در مرجع تجدیدنظر دعوای اعسار ندارد.
به زبانِ ساده
این نظر میگوید دعوای اعسار، دعوایی غیرمالی است. اگر دادگاه نخستین درباره ناتوانی از پرداخت هزینه دادرسی حکم دهد، اعتراض به آن در دادگاه تجدیدنظر استان رسیدگی میشود؛ حتی اگر دعوای اصلی قابل فرجامخواهی در دیوان عالی کشور باشد.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه نظر مشورتی داده است؛ طرفین اختلاف در متن مشخص نشدهاند.
چگونه: پرسشی درباره مرجع رسیدگی به اعتراض از حکم اعسار مطرح شده و اداره کل حقوقی، دادگاه تجدیدنظر استان را مرجع تجدیدنظر اعلام کرده است.
چرا مهم است: این نظر برای اشخاصی مفید است که به حکم اعسار از هزینه دادرسی اعتراض دارند و میخواهند مرجع درست را بشناسند.
قوانینِ مرتبط: قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی، ماده ۳۳۱، بند «ب».
آیا حکم دادگاه نخستین درباره اعسار از هزینه دادرسی قابل تجدیدنظر است؟
بله، در دادگاه تجدیدنظر استان قابل تجدیدنظرخواهی است.
آیا قابل فرجامخواهی بودن دعوای اصلی، مرجع تجدیدنظر دعوای اعسار را تغییر میدهد؟
خیر.
کلیدواژهها: اعسار، هزینه دادرسی، دعوای غیرمالی، تجدیدنظرخواهی، دیوان عالی کشور
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
دعواي اعسار از دعاوي غير مالي است و ب. ت. ب.
بند «ب» ماده 331 قانون آيين دادرسي دادگاه هاي عمومي وانقلاب در امور مدني مصوب 1379 حكم راجع به اعسار از پرداخت هزينه دادرسي صادره از سوي دادگاه نخستين، قابل تجديد نظر خواهي در دادگاه تجديد نظر استان است و قابليت فرجام خواهي دعواي اصلي در ديوان عالي كشور نيز موجب تغيير مرجع تجديد نظر دعواي اعسار نمي گردد.
نظریه مشورتی شماره 7/98/1044 مورخ 1398/07/20
موضوع استعلام درباره نحوه رسیدگی به اعتراضفرجامخواهی نسبت به حکم رد دعوی اعسار از پرداخت هزینه دادرسی است. سوال این است که مرجع رسیدگی به این اعتراض کدام دادگاه است: دادگاه تجدیدنظر استان یا دیوان عالی کشور؟ در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه توضیح میدهد که دعوای اعسار به عنوان یک دعوای غیرمالی در نظر گرفته میشود. بر اساس بند «ب» ماده 331 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379، حکمی که از سوی دادگاه نخستین درباره اعسار از پرداخت هزینه دادرسی صادر شده، قابل تجدیدنظرخواهی در دادگاه تجدیدنظر استان است و این موضوع تحت تاثیر قابلیت فرجامخواهی دعوای اصلی در دیوان عالی کشور قرار نمیگیرد.
تاریخ نظریه: 1398/07/20
شماره نظریه: 7/98/1044
شماره پرونده: 98-127-1044 ح
ف. خ. ضمن دادخواست فرجامخواهی تقاضای اعسار از پرداخت هزینه دادرسی این مرحله را نیز به موجب دادخواست تقدیمی مطرح کرده است دادگاه بعد از رسیدگی به دعوی اعسار ضمن عدم پذیرش ادعا وی حکم به رد دعوی اعسار صادر نموده است متعاقباً ف. خ. نسبت به رأی صادره حکم به رد اعسار اعتراض و تقاضای تجدیدنظرخواهی کرده است خواهشمند است ارشاد فرمایید مرجع رسیدگی به اعتراض چه دادگاهی م. ب. آیا محاکم تجدیدنظر استان است یا دیوان عالیکشور./ع
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
ف. خ. ضمن دادخواست فرجامخواهی تقاضای اعسار از پرداخت هزینه دادرسی این مرحله را نیز به موجب دادخواست تقدیمی مطرح کرده است و دادگاه پس از رسیدگی به دعوای اعسار با عدم پذیرش ادعا، حکم بر رد دعوای اعسار صادر نموده است اما ف. خ. نسبت به رأی صادره مبنی بر رد اعسار اعتراض و تقاضای تجدیدنظرخواهی کرده است. مرجع رسیدگی به اعتراض چه دادگاهی است؟ محاکم تجدیدنظر استان یا دیوان عالیکشور؟
بازگشت به استعلام شماره 971874 مورخ 1398/06/27 به شماره ثبت وارده 1044 مورخ ، 1398/07/01 نظریه مشورتی این اداره کل به شرح زیر اعلام میگردد: دعوای اعسار از دعاوی غیر مالی است و ب. ت. ب.
بند »ب« ماده 331 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی وانقلاب در امور مدنی مصوب 1379 حکم راجع به اعسار از پرداخت هزینه دادرسی صادره از سوی دادگاه نخستین، قابل تجدیدنظرخواهی در دادگاه تجدیدنظر استان است و قابلیت فرجامخواهی دعوای اصلی در دیوانعالی کشور نیز موجب تغییر مرجع تجدیدنظر دعوای اعسار نمیگردد. دکتر … حیدری پور