پرسش: تکلیف گواهی عدم پرداخت چک بدون کد رهگیری چیست؟
پاسخ: گواهی عدم پرداخت فاقد کد رهگیری فاقد اعتبار قانونی است و مراجع قضایی و ثبتی به آن ترتیب اثر نمیدهند.
به زبانِ ساده
متن درباره گواهیای است که بانک پس از پرداختنشدن چک صادر میکند. گواهی باید کد رهگیری و مهر بانک داشته باشد؛ در غیر این صورت معتبر نیست و نمیتوان با آن در مرجع قضایی اقدام کرد. بخش پایانی متن ناقص است و نتیجه نهاییِ پاسخ به پرسش استعلام در آن دیده نمیشود.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه نظر مشورتی داده است؛ استعلامکننده و طرفین احتمالی دعوا در متن مشخص نشدهاند.
چگونه: استعلام درباره تکلیف بانک و اثر گواهی فاقد کد رهگیری مطرح شده است. اداره کل توضیح داده که بانک باید کد رهگیری و مهر را درج کند و مراجع قضایی به گواهی فاقد این شرایط ترتیب اثر نمیدهند.
چرا مهم است: این نظر برای دارندگان چک و بانکها مهم است تا از اعتبار گواهی عدم پرداخت و امکان اقدام قضایی اطمینان یابند.
قوانینِ مرتبط: قانون صدور چک، مواد ۴ و ۵؛ ماده ۴ اصلاحی ۱۳۹۷/۰۸/۱۳.
مفاهیمِ حقوقی: گواهی عدم پرداخت، کد رهگیری، مهر بانک، دارنده چک، طرح دعوا، صدور اجرائیه
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
بانک برای صدور گواهی عدم پرداخت چه تکلیفی دارد؟
باید گواهی را با درج کد رهگیری و مهر بانک صادر کند.
آیا گواهی عدم پرداختِ فاقد کد رهگیری در مراجع قضایی پذیرفته میشود؟
خیر؛ به آن ترتیب اثر داده نمیشود.
برای طرح دعوا یا درخواست صدور اجرائیه چه چیزی لازم است؟
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
ب. ت. ب. قانون اصلاح صدور چك ماده 4 در جاييكه گواهي عدم پرداخت فاقد كد رهگيري مي باشد نظر به ذيل ماده ياد شده كه مقرر داشته به گواهينامه فاقد كد رهگيري و .. ترتيب اثر داده نمي شود چه رايي مي بايست صادر شود؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
اولاً: ماده 4 اصلاحي 13/8/1397 قانون صدور چك ناظر به تكليف بانك محال عليه خصوص نحوه صدور گواهينامه عدم پرداخت است و بانك مكلف به رعايت مفاد ماده 4 ياد شده از جمله درج كد رهگيري است. ثانياً برابر تصريح مواد 4 و5 قانون ياد شده به گواهي نامه عدم پرداخت فاقد كد رهگيري در مراجع قضايي ترتيب اثر داده نمي شود و از آنجايي كه برابر مقررات قانون ياد شده، دارنده چك در صورتي مي تواند در مراجع قضايي به طرفيت صادر كننده و ساير مسؤلين چك اقدام قضايي اعم از طرح دعوا و تقاضاي صدور اجرائيه نمايد كه ابتدا به بانك مراجعه و در صورتي كه به علت فقدان يا كسر موجودي يا به هر دليلي چك وصول نشد، آنگاه جهت وصول مبلغ چك به مرجع قضايي يا ثبتي مراجعه كند و چون بانك در صورتي كه به هر علت وجه چك قابل پرداخت نباشد، به تقاضاي دارنده چك بايد گواهي نامه عدم پرداخت با درج كد رهگيري صادر و آنرا ممهور نمايد و كد رهگيري و مهر بانك برابر مواد 4 و5 يادشده جزو مندرجات اين گواهي است. بنابراين چون گواهي نامه فاقد كد رهگيري و مهر بانك، گواهي نامه معتبر تلقي نمي گردد و اقامه دعوا يا درخواست صدور اجرائيه نيز منوط به ارائه گواهي نامه عدم پرداخت معتبر است، لذا به نظر مي رسد تقاضاي صدور اجرائيه در راستاي ماده 23 قانون ياد شده و يا اقامه دعوا به طرفيت صادر كننده يا مسؤلين سند با ارائه گواهي نامه عدم پرداخت فاقد كد رهگيري و يا فاقد مهر بانك برابر مقررات طرح و تقاضا نشده و قابل ترتيب اثر نيست و دادگاه خصوص تقاضاي صدور اجرائيه مواجه با تكليفي نيست و خصوص دعواي مطروحه نيز به استناد ماده 2 قانون آيين دادرسي دادگاههاي عمومي وانقلاب در امور مدني قرار عدم استماع دعوا صادر مي كند.
نظریه مشورتی شماره 7/98/144 مورخ 1398/02/21
موضوع استعلام به اعتبار گواهی عدم پرداخت چک بدون کد رهگیری بر اساس ماده 4 قانون اصلاح صدور چک مصوب 13 آبان 1397 مربوط میشود. در این خصوص، اداره کل حقوقی قوه قضاییه اعلام کرده که طبق ماده 4 این قانون، بانک موظف است گواهی عدم پرداخت را با درج کد رهگیری صادر کند و گواهیهایی که فاقد کد رهگیری هستند، در مراجع قضایی مورد پذیرش قرار نمیگیرند. همچنین، دارنده چک تنها زمانی میتواند به مراجع قضایی مراجعه کند که ابتدا به بانک مراجعه کرده و در صورت عدم پرداخت، گواهی معتبر دریافت کند. بنابراین، اقامه دعوا یا درخواست صدور اجراییه با ارائه گواهی عدم پرداخت بدون کد رهگیری و مهر بانک، غیرقانونی است و دادگاه موظف است بر اساس ماده 2 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی، قرار عدم استماع دعوا صادر کند.
تاریخ نظریه: 1398/02/21
شماره نظریه: 7/98/144
شماره پرونده: 98-88-144 ح
ب. ت. ب. قانون اصلاح صدور چک ماده 4 در جاییکه گواهی عدم پرداخت فاقد کد رهگیری م. ب. نظر به ذیل ماده یاد شده که مقرر داشته به گواهینامه فاقد کد رهگیری و.. ترتیب اثر داده نمی شود چه رایی می بایست صادر شود؟
اولاً: ماده 4 اصلاحی 1397/8/13 قانون صدور چک ناظر به تکلیف بانک محال علیه خصوص نحوه صدور گواهینامه عدم پرداخت است و بانک مکلف به رعایت مفاد ماده 4 یاد شده از جمله درج کد رهگیری است.
ثانیاً برابر تصریح مواد 4 و5 قانون یاد شده به گواهی نامه عدم پرداخت فاقد کد رهگیری در مراجع قضایی ترتیب اثر داده نمی شود و از آنجایی که برابر مقررات قانون یاد شده، دارنده چک در صورتی میتواند در مراجع قضایی به طرفیت صادر کننده و سایر مسولین چک اقدام قضایی اعم از طرح دعوا و تقاضای صدور اجرائیه نماید که ابتدا به بانک مراجعه و در صورتی که به علت فقدان یا کسر موجودی یا به هر دلیلی چک وصول نشد، آنگاه جهت وصول مبلغ چک به مرجع قضایی یا ثبتی مراجعه کند و چون بانک در صورتی که به هر علت وجه چک قابل پرداخت نباشد، به تقاضای دارنده چک باید گواهی نامه عدم پرداخت با درج کد رهگیری صادر و آنرا ممهور نماید و کد رهگیری و مهر بانک برابر مواد 4 و5 یادشده جزو مندرجات این گواهی است. بنابراین چون گواهی نامه فاقد کد رهگیری و مهر بانک، گواهی نامه معتبر تلقی نمیگردد و اقامه دعوا یا درخواست صدور اجرائیه نیز منوط به ارائه گواهی نامه عدم پرداخت معتبر است، لذا به نظر میرسد تقاضای صدور اجرائیه در راستای ماده 23 قانون یاد شده و یا اقامه دعوا به طرفیت صادر کننده یا مسولین سند با ارائه گواهی نامه عدم پرداخت فاقد کد رهگیری و یا فاقد مهر بانک برابر مقررات طرح و تقاضا نشده و قابل ترتیب اثر نیست و دادگاه خصوص تقاضای صدور اجرائیه مواجه با تکلیفی نیست و خصوص دعوای مطروحه نیز به استناد ماده 2 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی وانقلاب در امور مدنی قرار عدم استماع دعوا صادر می کند.