پرسش: ملاک تعیین و تشخیص درجه مجازات تبعی، نوع مجازات قانونی است یا محکومیت مندرج در دادنامه؟
پاسخ: محکومیت مندرج در دادنامه ملاک تعیین و تشخیص درجه مجازات تبعی است.
به زبانِ ساده
این نظر میان درجه مجازات قانونیِ جرم و آثار مجازات تبعی پس از صدور حکم تفاوت میگذارد. برای تعیین درجه قانونی، مجازاتهای مقرر در قانون در نظر گرفته میشوند؛ اما برای آثار تبعی، مجازاتی که در حکم دادگاه آمده ملاک است.
چه کسی: نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه در پاسخ به استعلام؛ پرسشکننده در متن مشخص نشده است.
چگونه: اداره کل حقوقی، ابتدا ملاک درجه مجازات قانونی را بیان کرده و سپس برای آثار تبعی پس از حکم، مجازات مندرج در دادنامه را ملاک دانسته است.
چرا مهم است: این نظر برای دادگاهها و محکومان در تشخیص آثار تبعی حکم، بهویژه در مجازاتهای تخییری یا تغییریافته، کاربرد دارد.
قوانینِ مرتبط: قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، ماده ۱۹ و تبصرههای ۳ و ۴ آن.
برای تعیین درجه مجازات قانونی جرم، چه چیزی ملاک است؟
مقررات ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی و تبصرههای آن.
برای تعیین آثار مجازات تبعی پس از صدور حکم، چه چیزی ملاک است؟
محکومیت مندرج در دادنامه.
اگر مجازات قانونی جرم تخییری باشد، درجه مجازات تبعی بر چه اساسی تعیین میشود؟
بر اساس مجازاتی که دادگاه در دادنامه تعیین کرده است.
کلیدواژهها: مجازات تبعی، درجه مجازات، قانون مجازات اسلامی، محکومیت کیفری
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
براي شمول و احتساب ميزان مجازات تبعي نوع و ميزان محكوميت ملاك است يا نوع و ميزان مجازات مقرر قانوني؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
اولاً ب. ت. ب.
تبصره 4 ماده 19 قانون مجازات اسلامي 1392، مقررات اين ماده و تبصره هاي آن، ملاك تعيين درجه مجازات قانوني هر جرم مي باشد . ثانياً اگر مقصود، تعيين درجه مجازات بعد از صدور حكم براي اعمال مجازات تبعي است، محكوميت مندرج در دادنامه، ملاك تعيين و تشخيص درجه مجازات تبعي با عنايت به ماده 19 و تبصره هاي ذيل آن است؛ مثلاً اگر جرمي قانوناً داراي دو مجازات حبس يا جزاي نقدي به صورت تخييري است كه مجازات حبس در درجه 5 و مجازات جزاي نقدي در درجه 6 قرار دارد، قانوناً اين جرم ب. ت. ب.
تبصره 3 ماده 19 از درجه 5 است. ولي اگر دادگاه متهم را به جزاي نقدي كه در درجه 6 قرار دارد، محكوم نمايد، مسلماً آثار تبعي مجازات درجه 6 بر متهم اعمال مي شود و همچنين اگر مجازات قانوني جرم با عنايت به مقررات تخفيف يا تشديد، تغيير پيدا كند، ملاك اجراي مجازات تبعي و نيز تشخيص درجه مجازات، همان مجازات مقرر در دادنامه است.
نظریه مشورتی شماره 7/98/153 مورخ 1398/03/08
موضوع استعلام درباره شمول و احتساب میزان مجازات تبعی و معیار تعیین آن است. استعلامکننده پرسیده است که آیا نوع و میزان محکومیت یا نوع و میزان مجازات مقرر قانونی به عنوان معیار در نظر گرفته میشود. در پاسخ، اداره کل حقوقی قوه قضاییه اعلام کرده که بر اساس تبصره 4 ماده 19 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، معیار تعیین درجه مجازات قانونی هر جرم، مقررات این ماده و تبصرههای آن است. همچنین، اگر درجه مجازات پس از صدور حکم برای اعمال مجازات تبعی تعیین شود، محکومیت ذکر شده در دادنامه به عنوان معیار تشخیص درجه مجازات تبعی در نظر گرفته میشود. بهعنوان مثال، اگر قانونی مجازات حبس و جزای نقدی را به صورت اختیاری پیشبینی کند و دادگاه متهم را به جزای نقدی محکوم کند، آثار تبعی مجازات مطابق با درجه مربوط به جزای نقدی اعمال میشود. در نهایت، اگر مجازات قانونی ب. ت. ب. مقررات تخفیف یا تشدید تغییر کند، معیار اجرای مجازات تبعی همان مجازات مقرر در دادنامه خواهد بود.
تاریخ نظریه: 1398/03/08
شماره نظریه: 7/98/153
شماره پرونده: 98-186/1-153 ک
اولاً ب. ت. ب.
تبصره 4 ماده 19 قانون مجازات اسلامی 1392، مقررات این ماده و تبصرههای آن، ملاک تعیین درجه مجازات قانونی هر جرم م. ب.. ثانیاً اگر مقصود، تعیین درجه مجازات بعد از صدور حکم برای اعمال مجازات تبعی است، محکومیت مندرج در دادنامه، ملاک تعیین و تشخیص درجه مجازات تبعی با عنایت به ماده 19 و تبصرههای ذیل آن است؛ مثلاً اگر جرمی قانوناً دارای دو مجازات حبس یا جزای نقدی به صورت تخییری است که مجازات حبس در درجه 5 و مجازات جزای نقدی در درجه 6 قرار دارد، قانوناً این جرم ب. ت. ب.
تبصره 3 ماده 19 از درجه 5 است. ولی اگر دادگاه متهم را به جزای نقدی که در درجه 6 قرار دارد، محکوم نماید، مسلماً آثار تبعی مجازات درجه 6 بر متهم اعمال میشود و همچنین اگر مجازات قانونی جرم با عنایت به مقررات تخفیف یا تشدید، تغییر پیدا کند، ملاک اجرای مجازات تبعی و نیز تشخیص درجه مجازات، همان مجازات مقرر در دادنامه است.