نظر مشورتی 7/98/44 مورخ 1398/02/22 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص بررسی تکالیف شرکتهای بیمه در قوانین مربوط به حوادث وسایل نقلیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
پرسش: آیا شرکت بیمه یا صندوق ضمانت در صورت عدم دخالت به عنوان طرف دعوا، حق تجدیدنظرخواهی یا اعتراض ثالث کیفری دارد؟
پاسخ: شرکت بیمه یا صندوق در این فرض حق تجدیدنظرخواهی ندارد و اعتراض ثالث کیفری آنها نیز با توجه به مقررات آیین دادرسی مدنی بررسی میشود.
به زبانِ ساده
در دعاوی مربوط به حوادث رانندگی، دادگاه در موارد مقرر باید شرکت بیمه یا صندوق را از دعوا و زمان رسیدگی باخبر کند و رأی را نیز برای آنها بفرستد. اگر بیمه یا صندوق طرف دعوا نباشد، حق تجدیدنظرخواهی برایش پیشبینی نشده است؛ متن درباره اعتراض ثالث نسبت به امر کیفری، تصمیمگیری دادگاه را بر اساس ماده یادشده لازم میداند.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ مرجع مورد اشاره دادگاه است و اشخاص یا نهادهای مورد بحث شرکت بیمه و صندوقاند؛ طرفین دعوای اصلی در متن مشخص نشدهاند.
چگونه: متن تکالیف دادگاه در اطلاعرسانی به شرکت بیمه یا صندوق و ابلاغ رأی را بیان میکند. سپس توضیح میدهد که اگر آنها طرف دعوا نباشند، حق تجدیدنظرخواهی ندارند و درباره اعتراض ثالث نسبت به امر کیفری باید دادگاه تصمیم مقتضی بگیرد.
چرا مهم است: این نظر برای دادگاهها، شرکتهای بیمه و صندوقها در تعیین حدود حقوق و تکالیفشان در پروندههای حوادث رانندگی مفید است.
قوانینِ مرتبط: ماده ۵۰ قانون بیمه اجباری خسارات واردشده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب ۲۰/۲/۱۳۹۵؛ ماده ۲ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
اولاً: مطابق ماده 50 قانون بيمه اجباري خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشي از وسايل نقليه مصوب 20/2/1395 براي مراجع قضايي تكاليفي تعيين شده است و از جمله اين كه صندوق يا شركت بيمه مربوط را در مواردي كه صندوق يا شركت بيمه طرف دعوا نباشد، از طرح دعوا عليه مسبب حادثه مطلع نموده و زمان تشكيل دادگاه را رسماً به آنها اطلاع دهند و نسخهاي از رأي صادره را به آنها ابلاغ نمايند. بديهي است؛ در اين فرض شركت بيمه يا صندوق طرف دعوا نبوده تا حق تجديدنظرخواهي داشته باشد و اين حق در مورد آنها پيشبيني نشده است. حق ورود به دعوا و اعتراض ثالث كه به شرح قسمت پاياني ماده براي آنها پيشبيني شده است، ب. ت. ب. اختصاص اين مقوله به دعاوي حقوقي و تأكيد قانونگذار بر اين كه مطابق مقررات قانون آيين دادرسي مدني اقدام ميشود، تنها اختصاص به دعاوي حقوقي دارد. ثانياً: بنا به مراتب فوق، دادگاه در خصوص دادخواست اعتراض ثالث شركت بيمه نسبت به امر كيفري ب. ت. ب. ماده 2 قانون آئين دارسي دادگاه هاي عمومي و انقلاب در امور مدني 1379 تصميم مقتضي را اتخاذ مي كند./
نظریه مشورتی شماره 7/98/44 مورخ 1398/02/22
موضوع استعلام، بررسی وضعیت شرکت بیمه در مواجهه با حکم کیفری صادره در خصوص پرداخت دیه و امکان اعتراض ثالث طاری از سوی شرکت بیمه در دادگاه حقوقی است. بر اساس ماده 50 قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب 1395، شرکت بیمه در صورتی که طرف دعوا نباشد، حق تجدیدنظرخواهی ندارد و تنها در دعاوی حقوقی میتواند وارد دعوا شده و اعتراض ثالث کند. بنابراین، دادگاه حقوقی نمیتواند به اعتراض ثالث شرکت بیمه نسبت به حکم کیفری رسیدگی کند و باید بر اساس ماده 2 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 تصمیم مناسب را اتخاذ نماید.
تاریخ نظریه: 1398/02/22
شماره نظریه: 7/98/44
شماره پرونده: 98-16/10-44 ک
ب. ت. ب. ماده 50 قانون بیمه اجباری مصوب 1395 در صورت صدور حکم از مرجع کیفری نسبت به مسبب حادثه به پرداخت دیه و احراز کلیت موضوع تقصیر مرتکب و تصادف اگر شرکت بیمه از پرداخت دیه به هر علت امتناع و زیان دیده علیه بیمه گر مبادرت به طرح دادخواست به خواسته مطالبه دیه نماید آیا شرکت بیمه خوانده میتواند نسبت به رای کیفری در دادگاه حقوقی اعتراض ثالث طاری داشته باشد و دادگاه حقوقی برخلاف ماده 18 ق.آ.د.ک به آن رای که از دادگاه کیفری صادرگردیده و قطعی شده است رسیدگی نماید و حکم به بی حقی خواهان صادر نماید در صورت عدم پذیرش آیا دادگاه دراین خصوص نسبت به تعیین وتکلیف آن نفیا یا اثباتا مبنی بر صدور رای با تکلیفی مواجه است یا خیر در صورت صحت چه رایی باید صادر باشد ب. ت. ب. طرح موضوع در این شعبه از دادگاه لطفا نسبت به ارسال جوابیه تسریع فرمایید.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
اولاً: مطابق ماده 50 قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب 1395/2/20 برای مراجع قضایی تکالیفی تعیین شده است و از جمله این که صندوق یا شرکت بیمه مربوط را در مواردی که صندوق یا شرکت بیمه طرف دعوا نباشد، از طرح دعوا علیه مسبب حادثه مطلع نموده و زمان تشکیل دادگاه را رسماً به آنها اطلاع دهند و نسخه ای از رأی صادره را به آنها ابلاغ نمایند. بدیهی است؛ در این فرض شرکت بیمه یا صندوق طرف دعوا نبوده تا حق تجدیدنظرخواهی داشته باشد و این حق در مورد آنها پیش بینی نشده است. حق ورود به دعوا و اعتراض ثالث که به شرح قسمت پایانی ماده برای آنها پیش بینی شده است، ب. ت. ب. اختصاص این مقوله به دعاوی حقوقی و تأکید قانون گذار بر این که مطابق مقررات قانون آیین دادرسی مدنی اقدام میشود، تنها اختصاص به دعاوی حقوقی دارد.