نظر مشورتی 7/99/1530 مورخ 1399/11/29 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص نحوه تعیین مسؤولیت سارق، کارمند بانک و بانک در فرض برداشت وجه از حساب بانکی با سرقت کارت عابر بانک و مراجعه ب
پرسش: مسئولیت بانک و کارمند آن در قبال برداشت وجه با کارت بانکی مسروقه چیست؟
پاسخ: اگر کارمند عالم به سرقت نباشد مسئولیتی ندارد اما بانک در قبال خسارات مسئول است، و در صورت تبانی، کارمند نیز مسئولیت کیفری خواهد داشت.
به زبانِ ساده
پرسش درباره برداشت پول از حساب با کارتی است که به سرقت رفته است. اگر کارمند بانک از سرقت بیخبر باشد، مسئولیت کیفری ندارد؛ اما ممکن است از نظر مدنی مسئول شناخته شود و بانک نیز طبق متن باید خسارت ناشی از عملیات خود را جبران کند. آگاهی یا تبانی کارمند میتواند برای او مسئولیت کیفری ایجاد کند.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه در پاسخ به استعلام؛ پرسشکننده در متن مشخص نشده است. اشخاص مورد بحث، سارق یا استفادهکننده از کارت، کارمند بانک و بانک هستند.
چگونه: اداره کل حقوقی، وضعیت کارمندِ ناآگاه را از کارمندِ آگاه یا متبانی جدا کرده و سپس به مسئولیت مدنی بانک و کارمند و نیز رأی وحدت رویه درباره مسئولیت مالی اشاره کرده است.
چرا مهم است: این نظر برای بررسی مسئولیت سارق، کارمند و بانک در برداشت وجه با کارت مسروقه به کار میآید.
قوانینِ مرتبط: قانون پولی و بانکی کشور، بند «ج» ماده ۳۵؛ رأی وحدت رویه شماره ۷۹۹ مورخ ۱۵/۷/۱۳۹۹ هیأت عمومی دیوان عالی کشور.
مفاهیمِ حقوقی: مسئولیت کیفری، مسئولیت مدنی، تسبيب، سرقت کارت بانکی، تبانی، مسئولیت تضامنی، جبران خسارت، برداشت غیرمجاز از حساب
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
اگر کارمند بانک از مسروقه بودن کارت بانکی بیخبر باشد، مسئولیت کیفری دارد؟
خیر؛ مسئولیت کیفری در این فرض متوجه سارق و استفادهکننده از کارت است.
آیا کارمندِ ناآگاه ممکن است مسئولیت مدنی داشته باشد؟
بله؛ متن مسئولیت مدنی او را از باب تسبیب منتفی نمیداند.
اگر کارمند از سرقت کارت آگاه باشد یا با سارق تبانی کند، چه حکمی دارد؟
او نیز مسئولیت کیفری دارد و تشخیص اتهام با قاضی رسیدگیکننده است.
مسئولیت تضامنی در این فرض پذیرفته شده است؟
متن مسئولیت تضامنی را خلاف اصل میداند و به رأی وحدت رویه شماره ۷۹۹ اشاره میکند.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
در صورتسرقت كارت بانكي و مراجعه سارق به بانك و دريافت وجه از حساب، آيا بانك و كارمند بانك مسئووليت دارند؟ مسئووليت به طور تضامني مي باشد يا نسبي يا بالانفراد و در صورتي كه بانك خصوصي يا دولتي باشد، آيا در مسؤوليت اين افراد تاثيري دارد؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
1- در فرض استعلام كه فردي با سرقت كارت عابر بانك متعلق به ديگري و مراجعه به بانك، از طريق كارمند بانك اقدام به برداشت وجه از حساب بانكي مربوط ميكند، چنانچه كارمند بانك به مسروقه بودن كارت عالم نباشد، هيچ گونه مسؤوليت كيفري در فرض سؤال ندارد و اين مسؤوليت صرفاً متوجه سارق كارت و استفادهكننده از آن است؛ هر چند اين امر نافي مسؤوليت مدني كارمند بانك از باب تسبيب و اينكه مي بايست پس از احراز هويت آورنده كارت و تطبيق آن با مشخصات كارت بانكي و نيز مشخصات دارنده حساب در سوابق بانك، نسبت به پرداخت وجه اقدام مي نمود، نمي باشد. همچنين مطابق بند «ج» ماده 35 قانون پولي و بانكي كشور بانك در مقابل خساراتي كه در اثر عمليات آن متوجه مشتريان مي شود، مسؤول و متعهد به جبران خواهد بود.
2- در صورتي كه كارمند بانك به مسروقه بودن كارت بانكي و عدم تعلق آن به آورنده كارت عالم بوده يا با او تباني كرده باشد، او نيز مسؤوليت كيفري دارد و تشخيص اتهام با قاضي رسيدگي كننده است.
3- ب. ت. ب. خلاف اصل بودن مسؤوليت تضامني و بر اساس رأي وحدت رويه شماره 799 مورخ 15/7/1399 هيأت عمومي ديوان عالي كشور، مسؤوليت مرتكب جرم به ميزان مالي است كه برده است و در صورت مشخص نبودن ميزان مال برده شده توسط هر يك از مرتكبان، مسؤوليت به نحو مساوي خواهد بود.
نظریه مشورتی شماره 7/99/1530 مورخ 1399/11/29
موضوع استعلام درباره مسئولیت بانک و کارمند آن در صورت سرقت کارت بانکی و برداشت وجه از حساب شخص دیگر است. نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه در پاسخ به این استعلام بیان میکند که اگر کارمند بانک از سرقتی بودن کارت آگاه نباشد، مسئولیت کیفری برای او وجود ندارد و تنها سارق کارت مسئول است. با این حال، کارمند بانک ممکن است از نظر مسئولیت مدنی به دلیل عدم احراز هویت و تطبیق مشخصات، مسئول شناخته شود. همچنین، بر اساس بند «ج» ماده 35 قانون پولی و بانکی کشور، بانک در برابر خسارات ناشی از عملیات خود مسئول است. اگر کارمند بانک از سرقتی بودن کارت آگاه باشد یا با سارق همکاری کند، مسئولیت کیفری نیز به او تعلق میگیرد. در نهایت، بر اساس رای وحدت رویه شماره 799 مورخ 1399/07/15 دیوان عالی کشور، مسئولیت مرتکب جرم به میزان مالی که برده است تعیین میشود و در صورت عدم تعیین میزان مال، مسئولیت به طور مساوی بین مرتکبان تقسیم میشود.
تاریخ نظریه: 1399/11/29
شماره نظریه: 7/99/1530
شماره پرونده: 99-186/1-1530 ک
در صورت سرقت کارت بانکی و مراجعه سارق به بانک و دریافت وجه از حساب، آیا بانک و کارمند بانک مسئوولیت دارند؟ مسئوولیت به طور تضامنی م. ب. یا نسبی یا بالانفراد و در صورتی که بانک خصوصی یا دولتی باشد، آیا در مسئولیت این افراد تاثیری دارد؟
1- در فرض استعلام که فردی با سرقت کارت عابر بانک متعلق به دیگری و مراجعه به بانک، از طریق کارمند بانک اقدام به برداشت وجه از حساب بانکی مربوط میکند، چنانچه کارمند بانک به مسروقه بودن کارت عالم نباشد، هیچگونه مسئولیت کیفری در فرض سوال ندارد و این مسئولیت صرفاً متوجه سارق کارت و استفادهکننده از آن است؛ هر چند این امر نافی مسئولیت مدنی کارمند بانک از باب تسبیب و اینکه میبایست پس از احراز هویت آورنده کارت و تطبیق آن با مشخصات کارت بانکی و نیز مشخصات دارنده حساب در سوابق بانک، نسبت به پرداخت وجه اقدام مینمود، نمیباشد. همچنین مطابق بند «ج» ماده 35 قانون پولی و بانکی کشور بانک در مقابل خساراتی که در اثر عملیات آن متوجه مشتریان میشود، مسئول و متعهد به جبران خواهد بود.
2- در صورتی که کارمند بانک به مسروقه بودن کارت بانکی و عدم تعلق آن به آورنده کارت عالم بوده یا با او تبانی کرده باشد، او نیز مسئولیت کیفری دارد و تشخیص اتهام با قاضی رسیدگیکننده است.
3- ب. ت. ب. خلاف اصل بودن مسئولیت تضامنی و بر اساس رأی وحدت رویه شماره 799 مورخ 1399/7/15 هیأت عمومی دیوان عالی کشور، مسئولیت مرتکب جرم به میزان مالی است که برده است و در صورت مشخص نبودن میزان مال برده شده توسط هر یک از مرتکبان، مسئولیت به نحو مساوی خواهد بود.
در صورت سرقت کارت بانکی و مراجعه سارق به بانک و دریافت وجه از حساب، آیا بانک و کارمند بانک مسئوولیت دارند؟ مسئوولیت به طور تضامنی م. ب. یا نسبی یا بالانفراد و در صورتی که بانک خصوصی یا دولتی باشد، آیا در مسؤولیت این افراد تاثیری دارد؟
-1 در فرض استعلام که فردی با سرقت کارت عابر بانک متعلق به دیگری و مراجعه به بانک، از طریق کارمند بانک اقدام به برداشت وجه از حساب بانکی مربوط میکند، چنانچه کارمند بانک به مسروقه بودن کارت عالم نباشد، هیچگونه مسؤولیت کیفری در فرض سؤال ندارد و این مسؤولیت صرفاً متوجه سارق کارت و استفادهکننده از آن است؛ هر چند این امر نافی مسؤولیت مدنی کارمند بانک از باب تسبیب و اینکه میبایست پس از احراز هویت آورنده کارت و تطبیق آن با مشخصات کارت بانکی و نیز مشخصات دارنده حساب در سوابق بانک، نسبت به پرداخت وجه اقدام مینمود، نمیباشد. همچنین مطابق بند »ج« ماده 35 قانون پولی و بانکی کشور بانک در مقابل خساراتی که در اثر عملیات آن متوجه مشتریان میشود، مسؤول و متعهد به جبران خواهد بود. -2 در صورتی که کارمند بانک به مسروقه بودن کارت بانکی و عدم تعلق آن به آورنده کارت عالم بوده یا با او تبانی کرده باشد، او نیز مسؤولیت کیفری دارد و تشخیص اتهام با قاضی رسیدگیکننده است. -3 ب. ت. ب. خلاف اصل بودن مسؤولیت تضامنی و بر اساس رأی وحدت رویه شماره 799 مورخ 15/7/1399 هیأت عمومی دیوان عالی کشور، مسؤولیت مرتکب جرم به میزان مالی است که برده است و در صورت مشخص نبودن میزان مال برده شده توسط هر یک از مرتکبان، مسؤولیت به نحو مساوی خواهد بود. دکتر …