نظر مشورتی شماره ۴۹۹۹۰ مورخ ۱۳۷۵/۰۷/۱۱ معاونت حقوقی ریاست جمهوری

بسمه تعالی جناب آقای … اول محترم رییس جمهور عطف به مرقومه ۷۵/۴/۳۰ راجع به نحوه اجرای قانون گزینش معلمان و قانون مربوط به گزینش کارکنان سایر وزارتخانه ها و راه های اعمال اختیارات رییس جمهور ذیلا ارکان گزینش کشور و وظایف و اختیارات هر یک و مسیولیت و اختیارات رییس جمهور در قبلا ارکان گزینش بررسی و سپس راه حل ها و پیشنهاد ارایه می شود: ارکان گزینش کارکنان دولت - رییس جمهور (که اختیارات ایشان به لحاظ تاثیر در دیگر ارکان در انتهای این قسمت ارایه می شود) - هیات عالی گزینش - دبیر هیات عالی گزینش - هیات های مرکزی گزینش - هسته های گزینش ۱) اختیارات هیات عالی گزینش ب. ت. ب. اینکه مطابق ماده (۴) مقرر شده : هیات عالی گزینش برای انجام وظایف مقرر در ماده (۵) این قانون و ب. ت. ب. ضوابط مندرج در فرمان امام امت (قدس سره) تشکیل می گردد لذا وظایف و اختیارات هیات عالی ب. ت. ب. ماده (۵) و سایر مواد مشتمل بر سه قسمت : سیاستگزاری ، نظارت و هماهنگی ، و امور اجرایی است که اهم آنها به تفکیک ذکر می گردد: در امور سیاستگزاری - تعیین سیاستها، خط مشی ها، تطبیق ضوابط گزینش با موازین شرعی ، تعیین ضوابط، تعیین شرایط ومرجع احراز توبه و تغییرات مربوطه (بند ۱ ماده ۵) - تدوین و تصویب آیین نامه ها، دستورالعملها، بخشنامه ها و فرمهای لازم (بند ۳ ماده ۵) - تهیه آیین نامه اجرایی قانون با همکاری سازمان اموراداری و استخدامی و آموزش و پرورش و سایروزارتخانه ها و ارایه به کمیسیون مشترک مجلس جهت تصویب (ماده ۱۸ قانون گزینش معلمان وتبصره ۲ قانون تسری قانون گزینش معلمان به سایر وزارتخانه ها) - مرجع عالی تفسیر و توضیح آیین نامه ها و شرح وظایف (بند ۵ ماده ۵) در امور نظارت و هماهنگی - نظارت و بازرسی ، هماهنگی ، ارزشیابی عملکرد، تشکیل بانک اطلاعاتی (بند ۵ ماده ۵) در امور اجرایی - ایجاد، تفکیک ، ادغام و انحلال هیاتهای مرکزی گزینش و عنداللزوم انحلال هسته ها (بند۲ ماده ۵،بند الف ماده ۷) - بررسی و احراز صلاحیت اعضا هیات های مرکزی و هسته های گزینش ، مسیول و معاونین دبیرخانه ،مدیر و اعضا هسته های گزینش کشور و عزل و نصب کادر گزینش (بندهای ۴ و ۵ ماده ۵ و تبصره ۳بند «الف» ماده ۷ و بند «ب» ماده ۷) - رسیدگی به شکایات و احکام صادره از هیاتهای گزینش ، اعلام نظر نهایی نسبت به آرا صادره واصلاح و ابطال آرا (بندهای ۵ و ۶ ماده ۵ و تبصره ۲ ماده ۱۴) - آموزش و پژوهش - استفاده از تکنولوژی در گزینش کشور (بند ۵ ماده ۵) - تعیین نمودار تشکیلاتی ، تشکیلات تفصیلی و بودجه مورد نیاز هیات عالی گزینش (بند۷ ماده ۵) - اعلام نظر نسبت به بودجه - تشکیلات - نیروی انسانی مورد نیاز هیاتهای مرکزی و هسته های گزینش (بند ۶ ماده ۵) - تمدید مهلت رسیدگی به امور گزینش افراد (ماده ۱۶) نکته مهم درمورد اختیارات هیات عالی گزینش - مطابق تبصره (۱) ماده (۵) مصوبات هیات عالی گزینش (علی الاطلاق) در صورت تایید رییس جمهور قابل اجراست بنابراین کلیه اختیارات هیات عالی (اعم از امور سیاستگزاری - نظارت و هماهنگی - اجرایی) حسب مورد نیاز به تایید رییس جمهور دارد. - مطابق ماده (۶) و ب. ت. ب. نظریه شماره ۴۸۴ مورخ ۱۴ر۴ر۷۴ شورای نگهبان رییس جمهور می تواندبجای تشکیل هیات عالی گزینش تمامی مسیولیتهایی که برای هیات عالی گزینش لحاظ شده مستقیما عهده دار شود یا به عهده دیگری بگذارد. (کلمه دیگری بنحوی که در ماده (۶) آمده بیانگر این نیست که فقط رییس جمهور موظف باشد مسیولیتهای مورد نظر را از طریق یک نفر انجام دهد. کمااینکه در اصل (۱۲۶) قانون اساسی نیز که اجازه داده شده مسیولیت امور برنامه و بودجه - امور اداری و استخدامی برعهده دیگری گذارده شود کلمه دیگری در این اصل موجب نشده است یک نفر برای هر دو امر برنامه و بودجه وامور اداری و استخدامی کشور تعیین گردد. ۲) اختیارات هیات مرکزی گزینش هیات مرکزی گزینش مطابق ماده ۷ مرکب از سه نفر: نماینده وزیر - نماینده سازمان اموراداری و استخدامی - نماینده شورایعالی گزینش و یکی از اعضای کمیسیون مجلس به عنوان ناظر ویک دبیر است که دارای اختیارات زیر م. ب.: در امور نظارت و هماهنگی - ایجاد هماهنگی ، بازرسی ، نظارت و ارزشیابی عملکرد کلیه هسته های گزینش (بند۵ ماده ۸) - ارتباط و هماهنگیهای لازم با دستگاهها و مراجع ذیربط (بند ۶ ماده ۸) در امور اجرایی - ایجاد، تفکیک ، ادغام و انحلال هسته های گزینش مورد نیاز طبق دستورالعملهای هیات عالی گزینش (بند۱ ماده ۸) - بررسی ، انتخاب ، معرفی اعضا هسته های گزینش ، مسیول و معاونین دبیرخانه به هیات عالی گزینش جهت تایید صلاحیت (بند ۲ ماده ۸) - انجام امور گزینش افراد حداکثر ظرف سه ماه از زمان دریافت مدارک (ماده ۱۶) - رسیدگی به شکایات در مرحله دوم تجدید نظر (بند ۳ ماده ۸) - اجرای مصوبات ، دستورالعملها، بخشنامه ها و سایر امورمحوله که از سوی هیات عالی گزینش ابلاغ می گردد (بند۴ ماده ۸) - پیشنهاد نمودار تشکیلاتی و بودجه هیات مرکزی و هسته های گزینش تابعه وزارتخانه (بند ۷ماده ۸) ۳ - اختیارات هسته های گزینش - اجرای دستورالعملها، بخشنامه ها و سایر موارد محوله از هیات مرکزی و هیات عالی گزینش (بند ۱ماده ۱۰) - بررسی و تعیین صلاحیت اخلاقی - اعتقادی - سیاسی متقاضیان قبل از ورود تا مرحله قطعیت اشتغال (بند۲ ماده ۱۰) - تایید صلاحیت کارکنان هسته (بند۳ ماده ۱۰) - رسیدگی به شکایات در مرحله اول تجدیدنظر (بند۴ ماده ۱۰) ۴ - اختیارات دبیر هیات عالی گزینش در صورت تفویض رییس جمهور نظارت - بازرسی ، هماهنگی پیگیری و آموزش و پژوهش - ارزشیابی کادر گزینش (بند ۳ ذیل تبصره ۲ماده ۵) - اداره اموراجرایی هیات عالی و دبیرخانه آن با نظر هیات (بند ۱ تبصره ۲ ماده ۵) - صدور حکم انتصاب اعضای هیات مرکزی و دبیرآن که توسط هیات عالی گزینش تایید صلاحیت شده اند و پیشنهاد عزل کادر گزینش (ماده ۷ و تبصره ۲ ماده ۵) نکته مهم در مورد دبیر هیات عالی گزینش - مطابق تبصره ۲ ماده ۵ قانون : وظایف دبیر هیات عالی گزینش در صورت تفویض رییس جمهورموضوعیت می یابد. - مطابق ماده ( ۶) و ب. ت. ب. نظریه شورای نگهبان رییس جمهور می تواند مسیولیتهای پیش بینی شده برای دبیر هیات عالی را مستقیما عهده دار شده یا به عهده دیگری بگذارد. ۵ - مسیولیتهای رییس جمهور و چگونگی اعمال آن الف : مسیولیتهای رییس جمهور در امر گزینش در ماده (۵) قانون بیان شده و کلیه امور سیاستگزاری - اجرایی و نظارت که برای هیات عالی گزینش و دبیر آن هیات منظور شده جز مسیولیتهای ریاست جمهوری است . تفصیل وظایف رییس جمهور در بند (۱) و (۴) این گزارش قبلا ذکر شده که برای رعایت اختصار ازتکرار آن پرهیز شده است . ب - در مورد راههای اعمال مسیولیت رییس جمهور، قانونگذار بر اساس نظریه شماره ۴۸۴مورخ ۱۴ر۴ر۷۴ شورای نگهبان و اصل (۱۲۶) قانون اساسی سه طریق کلی بیان کرده است : - تشکیل هیات عالی گزینش و تعیین دبیر برای آن (که در اینصورت نیز طبق تبصره ((۱)) ماده ((۵)) قانون کلیه تصمیمات شورا اعم از مسایل سیاستگزاری - اجرایی - نظارتی باتایید رییس جمهورقابل اجرااست) - تصدی مستقیم اداره امر گزینش با رعایت مفاد قانون - اعم از سیاستگزاری - اجرایی - نظارتی (مستند ماده ((۶)) قانون و نظریه شماره ۴۸۴ مورخ ۱۴ر۴ر۷۴ شورای نگهبان) - تعیین فرد دیگری برای اداره گزینش با رعایت قانون - اعم از سیاستگزاری - اجرایی - نظارتی (مستند ماده ((۶)) قانون و نظریه شماره ۴۸۴ مورخ ۱۴ر۴ر۷۴ شورای نگهبان) ۶) نتیجه و پیشنهاد مهمترین امور گزینش ب. ت. ب. مراتب فوق عبارت است از: تعیین سیاستها و وضع ضوابط - نصب و عزل اعضای هیاتهای مرکزی و هسته های گزینش دستگاههای اجرایی - نظارت به کار هیاتها و هسته های گزینش - گزینش نیروی انسانی مورد نیاز دستگاهها که نتیجه و پیشنهاد در هر مورد به تفکیک ارایه می شود. الف : تعیین سیاستها و وضع ضوابط گزینش علی القاعده باید در کلیه دستگاهها یکنواخت شود هم از جهت اینکه مورد ندارد هر دستگاهی برای خود ضوابط گزینش وضع نماید به نحوی که برای نقل و انتقال از یک دستگاه به دستگاه دیگر گزینش مجدد از مستخدمان دولت و تحقیق از محل و ... صورت گیرد و هم از این جهت که حفظ حیثیت اشخاص مورد گزینش و حساسیت های شرعی چگونگی احراز صلاحیت افراد و کنکاش در سابقه قبلی و وضع فعلی آنها مستلزم وضع ضوابط دقیق تحت نظر هیاتی آگاه به نکات شرعی و جنبه های قضایی و هم چنین مشرف بر مسایل اجرایی و استخدامی است . ب. ت. ب. مراتب فوق بهترین راه اعمال مسیولیتهای رییس جمهور در تعیین سیاستها و ضوابط گزینش آن است که هیات عالی گزینش موضوع ماده ((۴)) قانون متصدی این موارد باشد که هم نماینده قوه قضاییه و هم رییس سازمان امور اداری و استخدامی و هم وزیر و بالاترین مقام دستگاه اجرایی حسب مورد در آن عضویت دارد خصوصا که تصمیمات هیات عالی گزینش به تصریح تبصره ((۱)) ماده ((۵)) قانون با تایید رییس جمهور قابل اجرا است و رییس جمهور می تواند در هر مورد که مصلحت بود سیاستها و ضوابط تنظیمی هیات را برای حک و اصلاح با ذکر نکات مورد نظر به هیات عالی اعاده نماید. نکته قابل توجه اینکه هیچکدام از وزرا و روسای دستگاههای مستقل نظر مخلافی در این امر نداشته اند از طرفی درقانون جدید وزیر یا بالاترین مقام اجرایی دستگاه ذیربط یکی از سه عضو هیات عالی گزینش است که آثار مهمی در هماهنگی تصمیمات بامدیریت وزارتخانه و دستگاه مربوط دارد. ب : گزینش نیروی انسانی و انجام تحقیق و مصاحبه و احراز اولویت استخدامی افراد باید به طورغیرمتمرکز و از طریق هسته ها و هیاتهای گزینش هر دستگاه صورت گیرد زیرا ب. ت. ب. تعدد مواردبکارگیری و استخدام ، ممکن نیست به صورت متمرکز انجام شود خصوصا که مطابق قانون در ترکیب هیات مرکزی گزینش دستگاهها، هم نماینده وزیر عضویت دارد و هم نماینده سازمان اموراستخدامی و هم نماینده هیات عالی گزینش و در هسته های گزینش هیچگونه محدودیتی وجود نداشته و همه اعضا ممکن است از کارکنان وزارتخانه یا دستگاه باشند. ج : نظارت بر جریان گزینش باید به صورت متمرکز و زیر نظر هیاتی تحت اشراف رییس جمهور باشد زیرا نه تنها واگذاری وظایف نظارتی به دستگاه مغایر با مسیولیت رییس جمهور است بلکه اقتضای امرنظارت آن است که به صورت متمرکز صورت گیرد تا امکان ایجاد هماهنگی بین هسته ها و هیاتهای گزینش در سطح کشور فراهم گردد. د: نصب و عزل اعضای هیاتهای مرکزی و هسته های گزینش تنها مطلب محل بحث است هم به جهت اینکه تشخیص صلاحیت و اولویت استخدامی نیروی انسانی مورد نیاز دستگاهها در اختیار این هیاتهاو هسته های گزینش است وهم به جهت آثاری که انتخاب نیروی انسانی درمدیریت دستگاه دارد. از طرفی احراز صلاحیت و نصب وعزل اعضای هیاتهای مرکزی و هسته های گزینش در نهایت برعهده هیات عالی گزینش (مرکب از نماینده رییس جمهور، وزیر یا بالاترین مقام دستگاه اجرایی مستقل و نماینده قوه قضاییه) است و به طریق اولی رییس جمهور نیز می تواند در این امر تصمیم گیری نماید. از سوی دیگر مطابق قانون ، در هیات مرکزی گزینش هر یک از وزارتخانه ها هم نماینده وزیر عضویت دارد و هم نماینده سازمان امور اداری و استخدامی و هم نماینده هیات عالی گزینش که طبعا در مورد هر سه عضو باید هیات عالی گزینش تصمیم گیری نماید و این تصمیم طبق تبصره ((۱)) ماده ((۵)) قانون با تایید رییس جمهور قابل اجرا است . معهذا برای هماهنگی بیشتر اعضای هیاتها و هسته های گزینش با مدیریت عالی دستگاه ممکن است به این ترتیب عمل شود که : در مواردیکه وزیر یا بالاترین مقام دستگاه اجرایی و هیات عالی گزینش که وزیر نیز یکی از اعضای سه گانه آن است به توافق برسند موضوع توسط رییس جمهور نیز تایید شده تلقی و ابلاغ گردد. در مواردیکه دو عضو دیگر هیات عالی نظارت موافق با نظر وزیر یا بالاترین مقام اجرایی دستگاه مستقل نباشد رییس جمهور از بین افراد معرفی شده برای عضویت در هیاتهای مرکزی و هسته های گزینش افراد مورد نظر را معین و بر این اساس حکم آنان صادر شود. در خاتمه قابل ذکر است که از بین ۸ نظریه واصله از سوی اعضای هیات محترم دولت تنها نکته ای که محل بحث است بند چهارم (نصب و عزل اعضای هیاتها و هسته های گزینش) است که با ترتیب پیشنهادی رفع مشکل می شود و در سایر موارد (بندهای الف و ب و ج) نه تنها هیچگونه اظهار نظر خلافی نشده بلکه اظهار رضایت و تایید صریح نیز نموده اند. text = matn.replace(regex, '$1'); $('#Div_1').html(text); if (parseInt(navigator.appVersion) $("a[name=copy_pre]").click(function () { range.selectNodeContents(el); sel.removeAllRanges(); sel.addRange(range); showNotification1(); }.box.comment-form .form-group { }fieldset { }.btncss{