نظر مشورتی 7/1400/541 مورخ 1400/06/08 اداره کل حقوقی قوه قضائیه درخصوص چرای غیرمجاز دام در جنگل با اصلاحات و الحاقات بعدی

استعلام : ب. ت. ب. تعاريف ارائه شده از جنگل،مرتع، بيشه طبيعي، اراضي جنگلي و ... در ماده يك از قانون حفاظت و بهره برداري از جنگل ها و مراتع مصوب 1346 با اصلاحات بعدي، ب. ت. ب. ماده 43 از قانون مرقوم كه صرفاً چرانيدن دام در مناطق قرق را ممنوع اعلام كرده،اما مجازات قانوني تعيين نكرده است ب. ت. ب. اين كه عنصر قانوني ممنوعيت چرانيدن دام در جنگل ها و مراتع موضوع ماده 44 از قانون مرقوم صرفاً مختص «بز» مي باشد و مجازات مندرج در ماده 44 مكرر از قانون مرقوم اصلاحي 1348/1/20 در مورد چرانيدن دام در منابع ملي صرفاً ضبط دام افرادي است كه بدون داشتن پروانه مبادرت به چراي دام مي كنند كه اين مجازات هم طبق نظريه شوراي محترم نگهبان به شماره 8657 تاريخ 1366/6/14 غير شرعي تشخيص داده شده است؛ ب. ت. ب. اين كه طبق ماده50 قانون حفاظت و بهره برداري از جنگل ها و مراتع اصلاحي 1396/8/14 چراي دام در جنگل هاي سوخته و منابع ملي مخروبه و توده هاي جنگلي مذكور در تبصره 2 ماده 2 از قانون ملي شدن جنگل ها جرم انگاري شده است، اما اكثر قريب به اتفاق جنگل ها واقع در استان گلستان خارج از تعريف جنگل سوخته و منابع طبيعي مخروبه و به توده هاي جنگلي محاط در زمين زراعي است؛ ب. ت. ب. اين كه در تبصره يك ماده 47 از قانون تنظيم بخشي از مقررات مالي دولت هر چند تعليف دام در جنگل ها را مستلزم اخذ پروانه چرا دانسته است، ولي مجازات قانوني براي عمل تعليف غير مجاز دام در جنگل تعيين نشده است ب. ت. ب. اين كه در تبصره 2 از ماده 47 قانون تنظيم بخشي از مقررات مالي دولت صرفاً چراي دام در مراتع بدون داشتن پروانه جرم انگاري شده است ولي در مورد تعليف دام از نوع گاو وگوسفند در جنگل حكمي بيان نشده است 1- آيا تعليف غير مجاز دام از نوع گوسفند و گاو در جنگل( نه در جنگل هاي سوخته و مخروبه و جنگل هاي محصور در زمين هاي زراعي و نه در مراتع) وصف كيفري دارد؟ 2- آيا تعليف غير مجاز دام از نوعگوسفند و گاو در جنگل مشمول عنوان مجرمانه تخريب منابع طبيعي و ملي موضوع ماده 690 قانون تعزيرات مي شود؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : هرچند به موجب تبصره يك ماده 47 (اصلاحي 1387) قانون تنظيم بخشي از مقررات مالي دولت «تعليف دام در جنگل ها و مراتع و آبخيزها مستلزم اخذ پروانه چرا مي باشد ...»، ولي ضمانت اجراي كيفري در خصوص اين رفتار به استثناي موارد پيش بيني شده در مواد 50 و 44 قانون حفاظت و بهره برداري از جنگل ها و مراتع كه به ترتيب ناظر به «چراي غير مجاز دام در جنگل هاي سوخته و منابع ملي كه بي رويه بهره برداري و مخروبه شده» و نيز ناظر به «چرانيدن غير مجاز بز در جنگل ها و مراتع» مي باشد، پيش بيني نشده است و طبق تبصره 2 ماده 47 قانون صدرالذكر نيز چراي دام بدون پروانه يا مازاد بر ظرفيت تعيين شده در پروانه در مراتع (اعم از مشجر و غير مشجر) جرم محسوب مي شود و اشاره به چراي غير مجاز دام در جنگل ها نشده است و ب. ت. ب. تعريف اصطلاحات جنگل و مراتع طبق بندهاي 6 و 7 ماده يك قانون حفاظت و بهره برداري از جنگل ها و مراتع، نمي توان مقررات تبصره 2 ماده 47 را به چراي غير مجاز دام در جنگل ها تسري داد و مرتكبان آن را تعقيب كيفري كرد. در نتيجه مي توان گفت به جز موارد پيش بيني شده در مواد 44 و 50 قانون حفاظت و بهره برداري از جنگل ها و مراتع، چراي غير مجاز دام در جنگل ها به طور صريح يا ضمني جرم انگاري نشده است؛ البته چنانچه عمل مرتكب در فرض سؤال موجب تخريب جنگل ها شود، مطابق ماده 690 قانون مجازات اسلامي(تعزيرات) مصوب 1375، موضوع قابل تعقيب كيفري است. نظریه مشورتی شماره 7/1400/541 مورخ 1400/06/08 موضوع استعلام به بررسی وضعیت قانونی تعلیف غیرمجاز دام از نوع گوسفند و گاو در جنگل‌ها بر اساس قوانین و مقررات موجود اختصاص دارد. پرسش‌های مطرح شده شامل این موارد است که آیا این عمل دارای وصف کیفری است و آیا می‌تواند تحت عنوان مجرمانه تخریب منابع طبیعی و ملی قرار گیرد. در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان می‌کند که هرچند تعلیف دام در جنگل‌ها نیاز به اخذ پروانه چرا دارد، اما برای این عمل، به جز موارد مشخص در مواد 44 و 50 قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگل‌ها و مراتع، ضمانت اجرای کیفری پیش‌بینی نشده است. همچنین، ب. ت. ب. تعریف جنگل و مرتع، مقررات مربوط به چرای غیرمجاز دام در مراتع نمی‌تواند به جنگل‌ها تعمیم یابد. در نهایت، اگر عمل مرتکب منجر به تخریب جنگل‌ها شود، طبق ماده 690 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) قابل تعقیب کیفری خواهد بود. تاریخ نظریه: 1400/06/08 شماره نظریه: 7/1400/541 شماره پرونده: 1400-84-541 ک ب. ت. ب. تعاریف ارائه شده از جنگل،مرتع، بیشه طبیعی، اراضی جنگلی و... در ماده یک از قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگل‌ها و مراتع مصوب 1346 با اصلاحات بعدی، ب. ت. ب. ماده 43 از قانون مرقوم که صرفاً چرانیدن دام در مناطق قرق را ممنوع اعلام کرده،اما مجازات قانونی تعیین نکرده است ب. ت. ب. این که عنصر قانونی ممنوعیت چرانیدن دام در جنگل‌ها و مراتع موضوع ماده 44 از قانون مرقوم صرفاً مختص «بز» م. ب. و مجازات مندرج در ماده 44 مکرر از قانون مرقوم اصلاحی 1348/1/20 در مورد چرانیدن دام در منابع ملی صرفاً ضبط دام افرادی است که بدون داشتن پروانه مبادرت به چرای دام می‌کنند که این مجازات هم طبق نظریه شورای محترم نگهبان به شماره 8657 تاریخ 1366/6/14 غیر شرعی تشخیص داده شده است؛ ب. ت. ب. این که طبق ماده 50 قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگل‌ها و مراتع اصلاحی 1396/8/14 چرای دام در جنگل‌های سوخته و منابع ملی مخروبه و توده‌های جنگلی مذکور در تبصره 2 ماده 2 از قانون ملی شدن جنگل‌ها جرم‌انگاری شده است، اما اکثر قریب به اتفاق جنگل‌ها واقع در استان گلستان خارج از تعریف جنگل سوخته و منابع طبیعی مخروبه و به توده‌های جنگلی محاط در زمین زراعی است؛ ب. ت. ب. این که در تبصره یک ماده 47 از قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت هر چند تعلیف دام در جنگل‌ها را مستلزم اخذ پروانه چرا دانسته است، ولی مجازات قانونی برای عمل تعلیف غیر مجاز دام در جنگل تعیین نشده است ب. ت. ب. این‌که در تبصره 2 از ماده 47 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت صرفاً چرای دام در مراتع بدون داشتن پروانه جرم انگاری شده است ولی در مورد تعلیف دام از نوع گاو وگوسفند در جنگل حکمی بیان نشده است 1- آیا تعلیف غیر مجاز دام از نوع گوسفند و گاو در جنگل(نه در جنگل‌های سوخته و مخروبه و جنگل‌های محصور در زمین‌های زراعی و نه در مراتع) وصف کیفری دارد؟ هرچند به موجب تبصره یک ماده 47 (اصلاحی 1387) قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت «تعلیف دام در جنگل‌ها و مراتع و آبخیزها مستلزم اخذ پروانه چرا م. ب....»، ولی ضمانت اجرای کیفری در خصوص این رفتار به استثنای موارد پیش‌بینی شده در مواد 50 و 44 قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگل‌ها و مراتع که به ترتیب ناظر به «چرای غیر مجاز دام در جنگل‌های سوخته و منابع ملی که بی‌رویه بهره‌برداری و مخروبه شده» و نیز ناظر به «چرانیدن غیر مجاز بز در جنگل‌ها و مراتع» می‌باشد، پیش‌بینی نشده است و طبق تبصره 2 ماده 47 قانون صدرالذکر نیز چرای دام بدون پروانه یا مازاد بر ظرفیت تعیین شده در پروانه در مراتع (اعم از مشجر و غیر مشجر) جرم محسوب می‌شود و اشاره به چرای غیر مجاز دام در جنگل‌ها نشده است و ب. ت. ب. تعریف اصطلاحات جنگل و مراتع طبق بندهای 6 و 7 ماده یک قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگل‌ها و مراتع، نمی‌توان مقررات تبصره 2 ماده 47 را به چرای غیر مجاز دام در جنگل‌ها تسری داد و مرتکبان آن را تعقیب کیفری کرد. در نتیجه می‌توان گفت به جز موارد پیش‌بینی شده در مواد 44 و 50 قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگل‌ها و مراتع، چرای غیر مجاز دام در جنگل‌ها به طور صریح یا ضمنی جرم‌انگاری نشده است؛ البته چنانچه عمل مرتکب در فرض سوال موجب تخریب جنگل‌ها شود، مطابق ماده 690 قانون مجازات اسلامی(تعزیرات) مصوب 1375، موضوع قابل تعقیب کیفری است. ب. ت. ب. تعاریف ارائه شده از جنگل،مرتع، بیشه طبیعی، اراضی جنگلی و ... در ماده یک از قانون حفاظت و بهرهبرداری از جنگلها و مراتع مصوب 1346 با اصلاحات بعدی، ب. ت. ب. ماده 43 از قانون مرقوم که صرفاً چرانیدن دام در مناطق قرق را ممنوع اعلام کرده،اما مجازات قانونی تعیین نکرده است ب. ت. ب. این که عنصر قانونی ممنوعیت چرانیدن دام در جنگلها و مراتع موضوع ماده 44 از قانون مرقوم صرفاً مختص »بز« م. ب. و مجازات مندرج در ماده 44 مکرر از قانون مرقوم اصلاحی 1348/1/20 در مورد چرانیدن دام در منابع ملی صرفاً ضبط دام افرادی است که بدون داشتن پروانه مبادرت به چرای دام میکنند که این مجازات هم طبق نظریه شورای محترم نگهبان به شماره 8657 تاریخ 1366/6/14 غیر شرعی تشخیص داده شده است؛ ب. ت. ب. این که طبق ماده 50 قانون حفاظت و بهرهبرداری از جنگلها و مراتع اصلاحی 1396/8/14 چرای دام در جنگلهای سوخته و منابع ملی مخروبه و تودههای جنگلی مذکور در تبصره 2 ماده 2 از قانون ملی شدن جنگلها جرمانگاری شده است، اما اکثر قریب به اتفاق جنگلها واقع در استان گلستان خارج از تعریف جنگل سوخته و منابع طبیعی مخروبه و به تودههای جنگلی محاط در زمین زراعی است؛ ب. ت. ب. این که در تبصره یک ماده 47 از قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت هر چند تعلیف دام در جنگلها را مستلزم اخذ پروانه چرا دانسته است، ولی مجازات قانونی برای عمل تعلیف غیر مجاز دام در جنگل تعیین نشده است ب. ت. ب. اینکه در تبصره 2 از ماده 47 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت صرفاً چرای دام در مراتع بدون داشتن پروانه جرم انگاری شده است ولی در مورد تعلیف دام از نوع گاو وگوسفند در جنگل حکمی بیان نشده است -1 آیا تعلیف غیر مجاز دام از نوع گوسفند و گاو در جنگل) نه در جنگلهای سوخته و مخروبه و جنگلهای محصور در زمینهای زراعی و نه در مراتع( وصف کیفری دارد؟ -2 آیا تعلیف غیر مجاز دام از نوعگوسفند و گاو در جنگل مشمول عنوان مجرمانه تخریب منابع طبیعی و ملی موضوع ماده 690 قانون تعزیرات میشود؟ هرچند به موجب تبصره یک ماده ) 47 اصلاحی (1387 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت »تعلیف دام در جنگلها و مراتع و آبخیزها مستلزم اخذ پروانه چرا م. ب. ..«.، ولی ضمانت اجرای کیفری در خصوص این رفتار به استثنای موارد پیشبینی شده در مواد 50 و 44 قانون حفاظت و بهرهبرداری از جنگلها و مراتع که به ترتیب ناظر به »چرای غیر مجاز دام در جنگلهای سوخته و منابع ملی که بیرویه بهرهبرداری و مخروبه شده« و نیز ناظر به »چرانیدن غیر مجاز بز در جنگلها و مراتع« میباشد، پیشبینی نشده است و طبق تبصره 2 ماده 47 قانون صدرالذکر نیز چرای دام بدون پروانه یا مازاد بر ظرفیت تعیین شده در پروانه در مراتع )اعم از مشجر و غیر مشجر( جرم محسوب میشود و اشاره به چرای غیر مجاز دام در جنگلها نشده است و ب. ت. ب. تعریف اصطلاحات جنگل و مراتع طبق بندهای 6 و 7 ماده یک قانون حفاظت و بهرهبرداری از جنگلها و مراتع، نمیتوان مقررات تبصره 2 ماده 47 را به چرای غیر مجاز دام در جنگلها تسری داد و مرتکبان آن را تعقیب کیفری کرد. در نتیجه میتوان گفت به جز موارد پیشبینی شده در مواد 44 و 50 قانون حفاظت و بهرهبرداری از جنگلها و مراتع، چرای غیر مجاز دام در جنگلها به طور صریح یا ضمنی جرمانگاری نشده است؛ البته چنانچه عمل مرتکب در فرض سؤال موجب تخریب جنگلها شود،