نظر مشورتی 7/1401/514 مورخ 1401/07/04 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص دلایل عدم استماع دعوای دارنده چک دایر بر الزام صادرکننده به ثبت چک در سامانه صیاد با اصلاحات و الحاقات بعدی
پرسش: آیا دعوای الزام صادرکننده به ثبت چک صیادی در سامانه مسموع است؟
پاسخ: خیر، ثبت در سامانه صیاد از شرایط صدور چک است و در صورت عدم ثبت، چک از شمول قانون صدور چک خارج بوده و دعوای الزام مسموع نیست.
به زبانِ ساده
ثبت چک در سامانه صیاد از شرایط صدور چک است. دارندهای که با وجود درج عبارتِ بیاعتباری چکِ ثبتنشده، آن را بدون ثبت در سامانه میپذیرد، نمیتواند بعداً از دادگاه بخواهد صادرکننده را به ثبت آن ملزم کند.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه در پاسخ به استعلام؛ در فرض مطرحشده، صادرکننده چک و دارنده آن طرفهای موضوعاند.
چگونه: اداره کل حقوقی با توجه به لزوم ثبت چک در سامانه صیاد و عبارت درجشده درباره بیاعتباری چک ثبتنشده، دعوای الزام صادرکننده به ثبت چک را غیرمسموع دانسته است.
چرا مهم است: این نظر برای دارندگان و صادرکنندگان چک صیادی روشن میکند که ثبت چک در زمان صدور اهمیت دارد و پذیرش چک ثبتنشده میتواند دارنده را از مزایای قانون صدور چک محروم کند.
قوانینِ مرتبط: قانون صدور چک، تبصره اصلاحی ماده ۲۱ مکرر
مفاهیمِ حقوقی: ثبت چک صیادی، شرایط صدور چک، شمول قانون صدور چک، الزام به ثبت چک، عدم استماع دعوا
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا دارنده میتواند صادرکننده را به ثبت چک صیادی ملزم کند؟
خیر؛ این دعوا مسموع نیست.
اگر چک هنگام صدور در سامانه صیاد ثبت نشده باشد، مشمول قانون صدور چک است؟
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
ثآيا ثبت چك صيادي در سيستم يكپارچه توسط صادركننده پس از تحرير امضاي كتبي ذيل آن، تشريفاتي تبعي است تا در صورت غفلت در آن يا ترك فعل عالمانه صادركننده الزامآور باشد و يا آن كه ركن است و در حكم عدم قصد در صورت عدم ثبت است؟ آيا دعواي الزام صادركننده به ثبت چك صيادي در شبكه مسموع است؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
1 و 2- در فرض سؤال كه صادركننده چك بدون ثبت آن در سامانه صياد، چك را تنظيم و به دارنده تحويل داده است، دارنده نميتواند دعواي الزام صادركننده به ثبت چك در سامانه صياد را اقامه كند؛ زيرا اولاً، مستفاد از تبصره اصلاحي ماده 21 مكرر (29/1/1400) قانون صدور چك، ثبت در سامانه صياد از شرايط صدور چك است و لذا اگر در زمان صدور چك، در اين سامانه ثبت نشده باشد، چك يادشده از شمول قانون صدور چك خارج است. ثانياً، برابر تبصره اصلاحي يادشده، قيد عبارت «صدور و پشتنويسي چك بدون درج در سامانه صياد فاقد اعتبار است» در متن چك الزامي است و دارندهاي كه به رغم قيد اين عبارت در چك و بدون رعايت اين ترتيبات چك را پذيرفته است، عملاً خود را از مزاياي قانوني محروم كرده است و لذا دعواي وي داير بر الزام صادركننده به ثبت چك در سامانه صياد مسموع نيست.
نظریه مشورتی شماره 7/1401/514 مورخ 1401/07/04
موضوع استعلام به الزامات ثبت چک صیادی در سیستم یکپارچه و امکان اقامه دعوی برای الزام صادرکننده به ثبت چک در این سامانه مربوط میشود. پرسش مطرح شده این است که آیا ثبت چک صیادی پس از تحریر امضای صادرکننده، یک تشریفات تبعی است یا اینکه رکن اصلی به شمار میرود و عدم ثبت آن به معنای عدم قصد است؟ همچنین، آیا دعوای الزام صادرکننده به ثبت چک در شبکه قابل رسیدگی است؟<br>در پاسخ به این پرسش، اداره کل حقوقی قوه قضاییه اعلام کرده است که بر اساس تبصره اصلاحی ماده 21 مکرر قانون صدور چک (تاریخ 1400/01/29)، ثبت چک در سامانه صیاد یک شرط اساسی برای صدور چک محسوب میشود و در صورت عدم ثبت، چک از شمول قانون خارج خواهد بود. همچنین، ذکر عبارت «صدور و پشتنویسی چک بدون درج در سامانه صیاد فاقد اعتبار است» الزامی بوده و در صورتی که دارنده این قید را رعایت نکند، امکان اقامه دعوی برای الزام صادرکننده به ثبت چک در سامانه صیاد وجود نخواهد داشت.
تاریخ نظریه: 1401/07/04
شماره نظریه: 7/1401/514
شماره پرونده: 1401-88-514 ح
1 و 2- در فرض سوال که صادرکننده چک بدون ثبت آن در سامانه صیاد، چک را تنظیم و به دارنده تحویل داده است، دارنده نمیتواند دعوای الزام صادرکننده به ثبت چک در سامانه صیاد را اقامه کند؛ زیرا اولاً، مستفاد از تبصره اصلاحی ماده 21 مکرر (1400/1/29) قانون صدور چک، ثبت در سامانه صیاد از شرایط صدور چک است و لذا اگر در زمان صدور چک، در این سامانه ثبت نشده باشد، چک یادشده از شمول قانون صدور چک خارج است. ثانیاً، برابر تبصره اصلاحی یادشده، قید عبارت «صدور و پشتنویسی چک بدون درج در سامانه صیاد فاقد اعتبار است» در متن چک الزامی است و دارندهای که به رغم قید این عبارت در چک و بدون رعایت این ترتیبات چک را پذیرفته است، عملاً خود را از مزایای قانونی محروم کرده است و لذا دعوای وی دایر بر الزام صادرکننده به ثبت چک در سامانه صیاد مسموع نیست.