پرسش: آیا اداره کل حقوقی مکلف به پاسخگویی به استعلامات درباره دستورالعملهای منتشرنشده در روزنامه رسمی است؟
پاسخ: خیر، پاسخگویی به استعلامات ناظر بر مقرراتی که رسماً و در روزنامه رسمی منتشر نشدهاند، از وظایف اداره کل حقوقی خارج است.
به زبانِ ساده
درباره چگونگی ارسال نمونههای فرآوردههای دامی برای آزمایش مجدد و نیاز به دستور قضایی پرسش شده بود. اداره کل حقوقی گفت چون دستورالعمل مورد استناد در روزنامه رسمی منتشر نشده، نمیتواند درباره آن اظهارنظر کند؛ ادامه پاسخ در متن ناقص است.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضاییه پاسخ داده است؛ استعلامکننده در متن مشخص نشده و موضوع استعلام به دستورالعمل سازمان دامپزشکی مربوط است.
چگونه: درباره لزوم اقدام قضایی برای آزمایش مجدد نمونهها استعلام شده است. اداره کل حقوقی ابتدا به منتشرنشدن دستورالعمل در روزنامه رسمی اشاره کرده و پاسخ ادامهدار در متن موجود ناقص است.
چرا مهم است: این نظر برای مراجع و وکلایی مفید است که میخواهند بدانند اداره کل حقوقی در چه شرایطی درباره دستورالعملهای اداری اظهارنظر میکند.
قوانینِ مرتبط: دستورالعمل نحوه استعلام حقوقی و پاسخ به آن در قوه قضاییه مصوب ۱۳۹۸/۹/۱۹، ماده ۲؛ دستورالعمل اجرایی نمونهبرداری و نحوه نظارت فرآوردههای خام دامی، مواد ۱۰ و ۱۰-۷
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
شماره پرونده: 1404-237-628ك
استعلام:
به استحضار میرساند به موجب ماده 10 و بند » 10-7 دستورالعمل اجرایی نمونهبرداری و نحوه نظارت فراوردههای خام دامی، مواد اولیه و خوراک آماده دام« ابلاغ شده توسط سازمان دامپزشکی کشور، در صورت تأکید مرجع قضایی ذیربط و صدور حکم و یا دستور قضایی مبنی بر انجام آزمایشات مجدد، نمونههای مرجع موارد مثبت باید با کدهای تعریف شده از سوی اداره کل و با رعایت ضوابط و مقررات مربوط به مرکز ملیتشخیص آزمایشگاههای مرجع و مطالعات کاربردی سازمان به عنوان آزمایشگاه مرجع ملی ارسال شده و بر اساس نتایج آزمایشگاه مرجع ملی )مرکز تشخیص، آزمایشگاههای مرجع و مطالعات کاربردی سازمان( اقدام خواهد شد. با عنایت به اینکه از سوی قوه قضاییه دستوری مبنی بر تأیید این فرایند، تعیین شعبه و یا قاضی ویژه و ضرورت یا عدم ضرورت تشکیل پرونده و یا صرف صدور دستور قضایی در اجرای این دستورالعمل صادر نشده است، خواهشمند است در خصوص اقدام یا عدم اقدام وفق دستورالعمل یادشده، اعلام نظر فرمایید.
پاسخ:
اولاً، به موجب ماده » 2 دستورالعمل نحوه استعلام حقوقی و پاسخ به آن در قوه قضاییه مصوب ،«1398/9/19 استعلام حقوقی باید ناظر به استنباط صحیح از مقرراتی باشد که رسماً منتشر شده است. بنا به مراتب فوق و با لحاظ آنکه دستورالعمل مورد اشاره در استعلام در روزنامه رسمی منتشر نشده است، پاسخگویی به آن از وظایف اداره کل حقوقی خارج است. ثانیاً، به طور کلی مقررات دولتی؛ از جمله دستورالعملها و بخشنامههای اداری زمینهساز اجرای قانون بوده و نباید از حدود آن خارج یا مخالف با قوانین باشند؛ از اصول یکصد و شصت و ششم و یکصد و هفتادم قانون اساسی نیز چنین مستفاد است که تصمیمات و اقدامات قضایی باید مستند به قانون و با رعایت سلسله مراتب آن باشد؛ بر این اساس، چنانچه مقررات دولتی؛ از جمله دستورالعملها، مغایر با قوانین و یا خارج از حدود اختیاراتقوه مجریه باشد، برای قضات لازم الاجرا نیست و به سبب رعایت اصل حاکمیت قانون باید از اجرای آن خودداری شود. بدیهی است تشخیص دستورالعملهای مغایر با قوانین، حسب مورد در صلاحیت قاضی مربوط و یا دیگر مراجع ذیربط، مانند دیوان عدالت اداری است و از عهده این اداره کل، خارج است. ثالثاً، با عنایت به اصل یکصد و پنجاه و نهم قانون اساسی »صلاحیت دادگاه به موجب قانون« تعیین میشود و با آییننامه و دستورالعمل نمیتوان برای مرجع قضایی صلاحیت تعیین یا در صورت وجود صلاحیت، سلب صلاحیت کرد. دکتر … پور