نظر مشورتی 7/98/512 مورخ 1399/03/17 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص قانون «نحوه مجازات اشخاصی که در امور سمعی و بصری فعالیت های غیر مجاز می نماید» مصوب 1386 با اصلاحات و الحاقات
پرسش: آیا خرید و فروش بازیهای رایانهای مشمول قانون نحوه مجازات اشخاص در امور سمعی و بصری است؟
پاسخ: خیر؛ اما انتشار محتویات مستهجن در قالب حاملهای داده مشمول قانون جرایم رایانهای است.
به زبانِ ساده
پرسش این بود که آیا قانون فعالیتهای غیرمجاز سمعی و بصری، بازیهای رایانهای را هم در بر میگیرد. نظر مشورتی میان حاملهای داده نامبرده در آن قانون و دامنه گستردهتر «حاملهای داده» در ماده ۷۴۲ قانون مجازات اسلامی تفکیک میکند؛ بنابراین نتیجه درباره هر بازی به محتوا و عنوان قانونی قابل اعمال بستگی دارد.
چه کسی: نظریه را اداره کل حقوقی قوه قضائیه صادر کرده است؛ استعلامکننده در متن معرفی نشده است.
چگونه: درباره امکان تعقیب مربوط به بازیهای رایانهای بر پایه قانون فعالیتهای غیرمجاز سمعی و بصری استعلام شده است. اداره کل حقوقی میان عناوین محدود آن قانون و حکم گستردهتر ماده ۷۴۲ درباره حاملهای داده تمایز گذاشته است.
چرا مهم است: این نظر برای وکلا، فعالان توزیع بازی و مراجع رسیدگی در تشخیص قانون قابل اعمال و رعایت اصل قانونی بودن جرم اهمیت دارد.
قوانینِ مرتبط: قانون نحوه مجازات اشخاصی که در امور سمعی و بصری فعالیتهای غیرمجاز مینمایند مصوب ۱۳۸۶، ماده ۱۰؛ قانون مجازات اسلامی ـ بخش تعزیرات، ماده ۷۴۲؛ قانون جرایم رایانهای مصوب ۱۳۸۸
مفاهیمِ حقوقی: اصل قانونی بودن جرم و مجازات، تفسیر مضیق قوانین جزایی، تفسیر به نفع متهم، حامل داده، محتوای مستهجن، محتوای مبتذل، تکثیر و توزیع
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا خرید، فروش، نگهداری یا توزیع بازی رایانهای را میتوان بر اساس قانون مربوط به فعالیتهای غیرمجاز سمعی و بصری تعقیب کرد؟
متن میگوید عناوین مجرمانه آن قانون ناظر به حاملهای داده خاصی است که بهطور ویژه در آن جرمانگاری شدهاند؛ اما درباره بازیهای رایانهای، حکم قانون جرایم رایانهای و ماده ۷۴۲ نیز مطرح است.
قانون جرایم رایانهای درباره محتویات مبتذل و مستهجن چه دامنهای دارد؟
طبق نظر، ماده ۷۴۲ درباره حاملهای داده است و عناوینی مانند تکثیر و توزیع را در بر میگیرد.
کلیدواژهها: بازیهای رایانهای، محتویات مستهجن، حاملهای داده، قانون جرایم رایانهای، اصل قانونی بودن جرم و مجازات
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
قانون «نحوه مجازات اشخاصي كه در امور سمعي و بصري فعاليت هاي غير مجاز مي نمايد» مصوب 1386 صرفا در خصوص لوح هاي سمعي و بصري مانند فيلم و نوار صوتي يا الكترونيكي حاكميت دارد و در زمان تصويب اين قانون بازي هاي رايانه اي به شكل حاضر براي دستگاه هايps4 و «پلي استيشن» و «ايكس باكس» و نظاير آن وجود خارجي نداشته است ب. ت. ب. اصول«قانوني بودن جرم و مجازات» و تفسير مضيق قوانين جزايي و«تفسير به نفع متهم »آيا خريد، فروش، نگهداري و توزيع بازي هاي رايانه اي به استناد قانون پيش گفته قابل تعقيب است؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
عناوين مجرمانه اي كه در قانون نحوه «مجازات اشخاصي كه در امور سمعي و بصري فعاليتهاي غير مجاز مي نمايند» مصوب 1386، ناظر به حامل هاي داده خاص است كه به طور ويژه جرم انگاري شده و عبارتند از نوار، لوح فشرده و ديسكت؛ اما مقنن در تصويب قانون جرايم رايانه اي و الحاق آن به قانون مجازات اسلامي بخش تعزيرات در سال 1388، شيوه ارتكاب جرم را در خصوص محتويات مبتذل و مستهجن گسترش داده و با ذكر عبارت «حامل هاي داده» در ماده 742 قانون مذكور، بر هر آنچه كه «حامل داده» محسوب شود، عناوين مجرمانه تكثير، توزيع و... صائب خواهد بود. لازم به ذكر است عنصر مادي جرم انتشار محتويات مستهجن و مبتذل مذكور در «قانون نحوه مجازات اشخاصي كه در امور سمعي و بصري فعاليت غير مجاز مي نمايند» به دلالت ماده 10 اين قانون، گستره اي غير از لوح فشرده و ديسكت و نوار را شامل ميشود.
نظریه مشورتی شماره 7/98/512 مورخ 1399/03/17
موضوع استعلام درباره امکان پیگرد قانونی برای خرید، فروش، نگهداری و توزیع بازیهای رایانهای بر اساس قانون «نحوه مجازات اشخاصی که در امور سمعی و بصری فعالیتهای غیرمجاز مینمایند» مصوب 1386 است. در این باره، اداره کل حقوقی قوه قضائیه اظهار داشته که عناوین مجرمانه ذکر شده در این قانون به حاملهای داده خاصی مانند نوار، لوح فشرده و دیسکت محدود میشود و بازیهای رایانهای که در زمان تصویب این قانون وجود نداشتند، تحت پوشش آن قرار نمیگیرند. با این حال، با تصویب «قانون جرایم رایانهای» و الحاق آن به قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات در سال 1388، دامنه جرایم مربوط به محتویات مبتذل و مستهجن گسترش یافته و شامل هر نوع «حامل داده» میشود. بنابراین، عنصر مادی جرم انتشار محتویات مستهجن و مبتذل طبق ماده 10 قانون مذکور، شامل مواردی فراتر از لوح فشرده و دیسکت است.
تاریخ نظریه: 1399/03/17
شماره نظریه: 7/98/512
شماره پرونده: 98-182-512 ک
قانون «نحوه مجازات اشخاصی که در امور سمعی و بصری فعالیتهای غیر مجاز مینماید» مصوب 1386 صرفا در خصوص لوحهای سمعی و بصری مانند فیلم و نوار صوتی یا الکترونیکی حاکمیت دارد و در زمان تصویب این قانون بازیهای رایانه ای به شکل حاضر برای دستگاههایPS4 و «پلیاستیشن» و «ایکسباکس» و نظایر آن وجود خارجی نداشته است ب. ت. ب. اصول«قانونی بودن جرم و مجازات» و تفسیر مضیق قوانین جزایی و«تفسیر به نفع متهم »آیا خرید، فروش، نگهداری و توزیع بازیهای رایانه ای به استناد قانون پیشگفته قابل تعقیب است؟
عناوین مجرمانهای که در قانون نحوه »مجازات اشخاصی که در امور سمعی و بصری فعالیتهای غیر مجاز مینمایند« مصوب ، 1386 ناظر به حاملهای داده خاص است که به طور ویژه جرمانگاری شده و عبارتند از نوار، لوح فشرده و دیسکت؛ اما مقنن در تصویب قانون جرایم رایانهای و الحاق آن به قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات در سال ، 1388 شیوه ارتکاب جرم را در خصوص محتویات مبتذل و مستهجن گسترش داده و با ذکر عبارت »حاملهای داده« در ماده 742 قانون مذکور، بر هر آنچه که »حامل داده« محسوب شود، عناوین مجرمانه تکثیر، توزیع و... صائب خواهد بود. لازم به ذکر است عنصر مادی جرم انتشار محتویات مستهجن و مبتذل مذکور در »قانون نحوه مجازات اشخاصی که در امور سمعی و بصری فعالیت غیر مجاز مینمایند« به دلالت ماده 10 این قانون، گسترهای غیر از لوح فشرده و دیسکت و نوار را شامل میشود. دکتر …