نظریه 7/98/968 — 1398/10/03

شماره پرونده: 98-3/1-968ح استعلام: در صورتی که م. ع. پس از صدور رأی فوت کند و اجراییه علیه ورثه صادر و ابلاغ شود و محکومله در راستای مواد 248 و 250 قانون امور حسبی مصوب 1319 تقاضای توقیف اموال ورثه به نسبت سهمالارث از مورث را بنماید و ورثه در مرحله اجرا مدعی شوند که مورث آنها ترکهای نداشته یا دیون متوفی مازاد بر ترکه است و یا ترکه بدون تقصیر آنها تلف شده است و خواستار رسیدگی بر این ادعا جهت اثبات آن باشند: -1 آیا اثبات این ادعا مستلزم طرح دعوا است؟ -2 آیا ورثه در صورت طرح دعوا میتوانند توقف عملیات اجرایی راجع به توقیف اموال ورثه را درخواست کنند؟ -3 آیا دادگاه در مرحله اجرای حکم بدون طرح دعوا میتواند به این ادعا رسیدگی کرده و اتخاذ تصمیم نماید؟ -4 آیا میتوان گفت در مرحله اجرای حکم صرفاً محکومبه از ماترک قابل وصول است و در صورتی که محکومله بخواهد از اموال شخصی ورثه محکومبه را وصول کند؛ باید به این عنوان علیه ورثه اقامه دعوای مستقل نماید و چون سبب دعوا مسئولیت مستقل ورثه و غیر از ماترک است، دعوا اعتبار مختومه ندارد؟ پاسخ: بازگشت به استعلام شماره 1 مورخ 1398/6/7 به شماره ثبت وارده 968 مورخ ، 1398/6/12 نظریه مشورتی این اداره کل به شرح زیر اعلام میگردد: 1 و -3 ادعای ورثه مبنی بر زائد بودن دیون متوفی بر ترکه وی یا تلف ترکه یا بخشی از آن بعد از فوت متوفی و عدم تکافوی باقی مانده ترکه برای پرداخت دیون وی موضوع <a class="artref" href="/ماده/ماده-248-a_raw080610252120">ماده 248 قانون امور حسبی</a> مصوب ، 1319 در هر یک از مراحل رسیدگی یا اجرای حکم قابل طرح است و در این صورت دادگاه به این ادعا ب. ت. ب. اینکه از امور حسبی است، بدون نیاز به تقدیم دادخواست رسیدگی و رأی مقتضی صادر میکند و در هر حال در زمره اختیارات قاضی اجرای احکام که صرفاً عهده دارد امر اجراست، نمیباشد؛ مگر آنکه به عنوان دادرس علی البدل دادگاه مربوط، این موضوع به وی ارجاع شده باشد. -2 در صورت طرح دعوای ورثه به نظر میرسد مادام که دادگاه به این ادعا رسیدگی و رأی مقتضی صادر نکرده است، مسؤولیت ایشان برای ادای دیون متوفی، قطعی و مسجل نمیشود و در صورت درخواست آنان، دادگاه قرار مقتضی مبنی بر توقف عملیات اجرایی صادر میکند. -4 ب. ت. ب. ماده 250 قانون فوقالاشعار، رد ترکه باید در مدت یک ماه از تاریخ اطلاع وراث به فوت مورث به عمل آید. اگر در مدت مذکور، رد ترکه به عمل نیاید، درحکم قبول و مشمول ماده 248 قانون یاد شده خواهد بود و برابر ماده اخیرالذکر، درصورتی که ورثه ترکه را قبول نمایند، هر یک مسئول اداء تمام دیون به نسبت سهم خود خواهند بود؛ مگر این که ثابت کنند دیون، زائد بر ترکه بوده یا ثابت کنند که پس از فوت متوفی ترکه بدون تقصیر آنها تلف شده و باقیمانده ترکه برای پرداخت دیون کافی نیست که در این صورت نسبت به زائد از ترکه، مسئول نخواهند بود. بنابراین طرح دعوای مستقل علیه ورثه در فرض سؤال که م. ع. قبل از صدور حکم، فوت کرده است، منتفی است. دکتر … حیدری پور