نظر مشورتی 7/1400/1586 مورخ 1401/01/17 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص بررسی امکان قطع درخت خودرو جنگلی در اراضی زراعی توسط صاحب زمین با اصلاحات و الحاقات بعدی
پرسش: آیا قطع درخت خودرو جنگلی در اراضی زراعی مستثنیات جرم است؟
پاسخ: قطع درختان خودرو در اراضی زراعی مستثنیات، مشمول ماده ۴۲ قانون حفاظت و بهرهبرداری از جنگلها نیست، مگر اینکه جزء ذخایر جنگلی اعلامشده باشد.
به زبانِ ساده
نظر مشورتی درباره قطع درخت خودرو در زمین زراعیای است که از مستثنیات منابع طبیعی شناخته شده است. چنین قطعی بهخودیخود مشمول ماده ۴۲ نیست؛ اما قطع گونههای خاصِ ذخایر جنگلی در مناطق اعلامشده ممنوع است.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه نظر مشورتی داده است؛ پرسشکننده در متن مشخص نیست.
چگونه: پرسش درباره قطع درخت خودرو در اراضی زراعیِ مستثنیات مطرح شد و اداره کل حقوقی با تفکیک قلمرو ماده ۴۲ از مقررات مربوط به گونههای خاص پاسخ داد.
چرا مهم است: این نظر برای مالکان زمینهای زراعی و مراجع رسیدگیکننده در تشخیص ممنوع یا مجاز بودن قطع درخت اهمیت دارد.
قوانینِ مرتبط: ماده ۴۲ قانون حفاظت و بهرهبرداری از جنگلها و مراتع؛ ماده ۱ و تبصره ۱ قانون حفظ و حمایت از منابع طبیعی و ذخایر جنگلی کشور.
مفاهیمِ حقوقی: مستثنیات منابع طبیعی، منابع ملی، تودههای جنگلی، ذخایر جنگلی، گونههای خاص درختی
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا قطع درخت خودرو جنگلی در زمین زراعیِ مستثنیات، مشمول ماده ۴۲ قانون حفاظت و بهرهبرداری از جنگلهاست؟
خیر؛ ماده ۴۲ ناظر به قطع درخت در منابع ملی و تودههای جنگلی است.
آیا قطع گونههای خاصِ ذخایر جنگلی در زمین زراعی همیشه مجاز است؟
خیر؛ قطع گونههای خاصِ مشمول ماده ۱ قانون حفظ و حمایت از منابع طبیعی و ذخایر جنگلی ممنوع است و وزارت جهاد کشاورزی مناطق استقرار آنها را مشخص میکند.
کلیدواژهها: درخت خودرو، اراضی زراعی، منابع ملی، ذخایر جنگلی، حفاظت از جنگلها
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
ب. ت. ب. ماده ۴۲ از قانون حفاظت و بهره برداري از جنگل ها و مراتع اصلاحي ۱۳۹۶ و ب. ت. ب. ماده ۱ قانون حفظ و حمايت از منابع طبيعي و ذخاير جنگلي ،آيا قطع درخت خودرو ي جنگلي در اراضي زراعي (مستثنيات )،توسط صاحب زمين زراعي ،جرم عليه محيط زيست يا منابع طبيعي محسوب مي شود يا خير؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
متن ماده 42 (اصلاحي 20/1/1348) قانون حفاظت و بهره برداري از جنگل ها در سال 1396 تغييري نكرده است و صرفاً ميزان جزاي نقدي جرايم موضوع اين ماده طبق مصوبه شماره 5447ت104993 مورخ 23/8/1396 هيأت وزيران افزايش پيدا كرده است و مقررات اين ماده ناظر به بريدن، ريشهكن كردن و سوزاندن نهال و درخت در منابع ملي و توده هاي جنگلي است؛ بنابراين قطع درخت خودرو جنگلي در اراضي زراعي كه جزء مستثنيات منابع طبيعي تشخيص داده شده است، مشمول ماده 42 قانون ياد شده نيست و آنچه در ماده 1 قانون حفظ و حمايت از منابع طبيعي و ذخاير جنگلي كشور مصوب 1371 آمده است، گونه هاي خاصي از درختان در سراسر كشور است كه جزء ذخاير جنگلي محسوب و از تاريخ تصويب اين قانون قطع آن ها ممنوع مي باشد. طبق تبصره 1 اين ماده، وزارت جهاد سازندگي (وزارت جهاد كشاورزي) موظف است مناطق استقرار گونه هاي يادشده را مشخص و حفاظت كرده و متخلفين را به مراجع قضايي معرفي كند؛ بنابراين چنانچه وزارت جهاد كشاورزي، منطقه اي را محل استقرار اين گونه ها معرفي كند، قطع درختان در اين منطقه ولو اين كه در اراضي زراعي كه جزء مستثنيات منابع ملي باشد، بدون مجوز وزارت جهاد كشاورزي ممنوع و با متخلف از اين قانون طبق مقررات تبصره 3 ماده 1 قانون ياد شده رفتار خواهد شد.
نظریه مشورتی شماره 7/1400/1586 مورخ 1401/01/17
موضوع استعلام به قطع درختان خودرو جنگلی در اراضی زراعی (مستثنیات) و وضعیت قانونی آن بر اساس ماده 42 قانون حفاظت و بهرهبرداری از جنگلها و مراتع (اصلاحی 1396) و ماده 1 قانون حفظ و حمایت از منابع طبیعی و ذخایر جنگلی مربوط میشود. در پاسخ به این استعلام، اداره کل حقوقی قوه قضاییه اعلام کرده است که قطع درختان خودرو جنگلی در اراضی زراعی تحت شمول ماده 42 این قانون قرار نمیگیرد، زیرا این ماده تنها به منابع ملی و تودههای جنگلی اشاره دارد. همچنین، طبق ماده 1 قانون حفظ و حمایت از منابع طبیعی، قطع گونههای خاص درختان از تاریخ تصویب این قانون ممنوع است و در صورتی که وزارت جهاد کشاورزی منطقهای را به عنوان محل استقرار این گونهها معرفی کند، قطع درختان در آن منطقه بدون مجوز ممنوع بوده و مشمول مجازات خواهد بود.
تاریخ نظریه: 1401/01/17
شماره نظریه: 7/1400/1586
شماره پرونده: 1400-168-1586 ک
متن ماده 42 (اصلاحی 1348/1/20) قانون حفاظت و بهرهبرداری از جنگلها در سال 1396 تغییری نکرده است و صرفاً میزان جزای نقدیجرایم موضوع این ماده طبق مصوبه شماره 5447ت104993 مورخ 1396/8/23 هیأت وزیران افزایش پیدا کرده است و مقررات این ماده ناظر به بریدن، ریشهکن کردن و سوزاندن نهال و درخت در منابع ملی و تودههای جنگلی است؛ بنابراین قطع درخت خودرو جنگلی در اراضی زراعی که جزء مستثنیات منابع طبیعی تشخیص داده شده است، مشمول ماده 42 قانون یادشده نیست و آنچه در ماده 1 قانون حفظ و حمایت از منابع طبیعی و ذخایر جنگلی کشور مصوب 1371 آمده است، گونههای خاصی از درختان در سراسر کشور است که جزء ذخایر جنگلی محسوب و از تاریخ تصویب این قانون قطع آنها ممنوع م. ب.. طبق تبصره 1 این ماده، وزارت جهاد سازندگی (وزارت جهاد کشاورزی) موظف است مناطق استقرار گونههای یادشده را مشخص و حفاظت کرده و متخلفین را به مراجع قضایی معرفی کند؛ بنابراین چنانچه وزارت جهاد کشاورزی، منطقهای را محل استقرار این گونهها معرفی کند، قطع درختان در این منطقه ولو اینکه در اراضی زراعی که جزء مستثنیات منابع ملی باشد، بدون مجوز وزارت جهاد کشاورزی ممنوع و با متخلف از این قانون طبق مقررات تبصره 3 ماده 1 قانون یادشده رفتار خواهد شد.
متن ماده ) 42 اصلاحی (20/1/1348 قانون حفاظت و بهرهبرداری از جنگلها در سال 1396 تغییری نکرده است و صرفاً میزان جزای نقدی جرایم موضوع این ماده طبق مصوبه شماره 5447 ت 104993 مورخ 23/8/1396 هیأت وزیران افزایش پیدا کرده است و مقررات این ماده ناظر به بریدن، ریشهکن کردن و سوزاندن نهال و درخت در منابع ملی و تودههای جنگلی است؛ بنابراین قطع درخت خودرو جنگلی در اراضی زراعی که جزء مستثنیات منابع طبیعی تشخیص داده شده است، مشمول ماده 42 قانون یادشده نیست و آنچه در ماده 1 قانون حفظ و حمایت از منابع طبیعی و ذخایر جنگلی کشور مصوب 1371 آمده است، گونههای خاصی از درختان در سراسر کشور است که جزء ذخایر جنگلی محسوب و از تاریخ تصویب این قانون قطع آنها ممنوع م. ب.. طبق تبصره 1 این ماده، وزارت جهاد سازندگی )وزارت جهاد کشاورزی( موظف است مناطق استقرار گونههای یادشده را مشخص و حفاظت کرده و متخلفین را به مراجع قضایی معرفی کند؛ بنابراین چنانچه وزارت جهاد کشاورزی، منطقهای را محل استقرار این گونهها معرفی کند، قطع درختان در این منطقه ولو اینکه در اراضی زراعی که جزء مستثنیات منابع ملی باشد، بدون مجوز وزارت جهاد کشاورزی ممنوع و با متخلف از این قانون طبق مقررات تبصره 3 ماده 1 قانون یادشده رفتار خواهد شد. دکتر …