پرسش: حدود دخالت دادگاه در رسیدگی به بطلان رای داوری چگونه است؟
پاسخ: دادگاه در مقام رسیدگی به بطلان رأی داور همانند دادگاه تجدیدنظر عمل نمیکند، اما برای بررسی دلایل بیاعتباری رأی با منع قانونی مواجه نیست.
به زبانِ ساده
پرسش این بود که دادگاه در بررسی درخواست ابطال رأی داور تا چه اندازه میتواند وارد موضوع اختلاف شود. نظر میگوید دادگاه نباید رسیدگی داور را از نو انجام دهد و مانند دادگاه تجدیدنظر به اختلاف رسیدگی نمیکند. با این حال، میتواند ادلهای را بررسی کند که نشان میدهد ادله مورد استناد داور بیاعتبار است.
چه کسی: این نظر را اداره کل حقوقی قوهقضائیه صادر کرده است؛ پرسشکننده درباره حدود رسیدگی دادگاه به درخواست ابطال رأی داوری است و طرفین اختلاف در متن مشخص نشدهاند.
چگونه: پرسش از اختلافنظر درباره امکان رسیدگی دادگاه به مسائل موضوعی و ادله جدید مطرح شده است. پاسخ، رسیدگی دادگاه را غیرجایگزین و غیرهمسان با رسیدگی تجدیدنظر میداند، اما بررسی ادله دال بر بیاعتباری ادله داور را مجاز میشمارد.
چرا مهم است: این نظر برای اشخاصی که درخواست ابطال رأی داور میدهند و دادگاههای رسیدگیکننده، حدود بررسی ادله را روشن میکند.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
ب. ت. ب. اختلاف نظر و تشتت آراء صادره در خصوص حدود دخالت دادگاه در رسيدگي به بطلان راي داوري، آيا دادگاه بايد با در نظر گرفتن تمامي مسائل حكمي و موضوعي رسيدگي كند؛ مانند آنكه خواهان متقاضي ابطال رأي داور، مدعي شود گواهاني داردكه ثابت مينمايد قرارداداجاره تمديد شده و از اين رو حكم تخليه داور صحيح نيست و قاضي در مقام بررسي بطلان رأي داور به دليل تعارض با قوانين موجد حق مكلف به استماع گواهي گواهان باشد؛ يا آنكه رسيدگي دادگاه شامل امور حكمي قضيه بوده و بازبيني مجدد اختلاف و رسيدگي به امور موضوعي و ادله اثبات دعوا از صلاحيت محكمه خارج است؟ به عبارت ديگر، آيا رسيدگي دادگاه در مقام بررسي دادخواست ابطال رأي داور، نظير رسيدگي صورت گرفته توسط دادگاه تجديدنظر نسبت به دادگاه بدوي خواهد بود يا آنكه به صورت شكلي و محدود به امور حكمي قضيه بوده و دادگاه حق مداخله در امور موضوعي و بررسي مجدد اختلاف و اخذ و تحصيل ادله جديد در خصوص موضوع را ندارد.
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
هرچند رسيدگي دادگاه به درخواست بطلان رأي داور، جايگزين رسيدگي داور نميباشد و دادگاه در مقام رسيدگي به اين درخواست همانند دادگاه تجديد نظر اقدام نميكند؛ اما دادگاه براي رسيدگي به ادلهاي كه بر بياعتباري ادله استنادي داور دلالت ميكند با منع قانوني مواجه نيست.
نظریه مشورتی شماره 7/1400/1734 مورخ 1401/04/05
موضوع این استعلام، بررسی حدود دخالت دادگاه در رسیدگی به بطلان رای داوری و امکان استماع گواهیها در این زمینه است. پرسش مطرح این است که آیا دادگاه د. ا. م. موظف به رسیدگی به مسائل حکمی و موضوعی و استماع گواهی گواهان است، یا اینکه رسیدگی تنها محدود به امور حکمی بوده و دادگاه حق مداخله در بررسی مجدد اختلاف و ادله اثبات دعوا را ندارد. در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میدارد که هرچند رسیدگی دادگاه به درخواست بطلان رای داور، جایگزین رسیدگی داور نمیباشد و مشابه رسیدگی دادگاه تجدیدنظر نیست، اما دادگاه در بررسی ادلهای که بر بیاعتباری ادله استنادی داور دلالت میکند، با منع قانونی مواجه نیست.
تاریخ نظریه: 1401/04/05
شماره نظریه: 7/1400/1734
شماره پرونده: 1400-139-1734 ح
هرچند رسیدگی دادگاه به درخواست بطلان رأی داور، جایگزین رسیدگی داور نمیباشد و دادگاه در مقام رسیدگی به این درخواست همانند دادگاه تجدید نظر اقدام نمیکند؛ اما دادگاه برای رسیدگی به ادلهای که بر بیاعتباری ادله استنادی داور دلالت میکند با منع قانونی مواجه نیست. دکتر …