نظر مشورتی 7/1400/1761 مورخ 1401/01/28 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص صدور چک در وجه شخص معین و خط خوردن عبارت (حواله کرد) با اصلاحات و الحاقات بعدی
پرسش: آیا چک با عبارت «حوالهکرد» خطخورده، قابل ظهرنویسی و انتقال است و دارنده حق شکایت کیفری دارد؟
پاسخ: خط زدن عبارت «به حوالهکرد» به معنای توافق بر عدم انتقال است؛ لذا ظهرنویسی فاقد اثر بوده و منتقلالیه حق شکایت کیفری علیه صادرکننده ندارد.
به زبانِ ساده
اگر صادرکننده عبارت «به حوالهکرد» را در چک خط بزند و گیرنده چک هم آن را بپذیرد، نظر مشورتی این را توافق بر منتقل نکردن چک میداند. بنابراین منتقلالیه نمیتواند بر پایه آن چک از صادرکننده شکایت کیفری کند، هرچند امضای ظهرنویس میتواند علیه خود او قابل استناد باشد.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه نظر مشورتی داده است؛ صادرکننده چک، شخصی که چک در وجه او صادر شده و منتقلالیه در متن بهصورت کلی مطرحاند و نامشان مشخص نیست.
چگونه: استعلام درباره انتقال چک با ظهرنویسی و حق شکایت کیفری منتقلالیه مطرح شده و اداره کل حقوقی، خطزدن عبارت و پذیرش آن را توافق بر عدم انتقال دانسته است.
چرا مهم است: این نظر برای صادرکنندگان چک و کسانی که چک را با ظهرنویسی دریافت میکنند، در تشخیص اثر انتقال و امکان شکایت کیفری مفید است.
قوانینِ مرتبط: قانون صدور چک، ماده ۱۱، با اصلاح سال ۱۳۷۲ طبق متن.
مفاهیمِ حقوقی: چک، ظهرنویسی، انتقال چک، توافق بر عدم انتقال، شکایت کیفری، سند عادی
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
اگر عبارت «به حوالهکرد» در چک خط خورده باشد، چک با ظهرنویسی قابل انتقال است؟
خیر؛ طبق متن، ظهرنویسی در برابر صادرکننده اثر ندارد.
منتقلالیه چنین چکی حق شکایت کیفری از صادرکننده دارد؟
خیر؛ متن میگوید منتقلالیه موضوع ماده ۱۱ قانون صدور چک حق شکایت کیفری از صادرکننده ندارد.
امضای ظهرنویس در برابر چه کسی قابل استناد است؟
بهعنوان سند عادی، علیه خودِ ظهرنویس.
کلیدواژهها: چک، حوالهکرد، ظهرنویسی، شکایت کیفری، صادرکننده، قانون صدور چک
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
در صورت صدور چك در وجه شخص معين و خط خوردن عبارت (حواله كرد)، آيا اين چك با ظهرنويسي قابل انتقال است؟ در صورت برگشت خوردن چك، آيا اين شخص حق اقدام شكايت كيفري دارد؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
ب. ت. ب. اين كه خط زدن عبارت «به حواله كرد» در متن چك توسط صادركننده و پذيرش آن از سوي شخصي كه چك در وجه وي صادر شده است، به معناي تراضي ايشان بر عدم ظهرنويسي و انتقال چك به غير است و از آن جا كه دليلي بر عدم اعتبار چنين توافقي وجود ندارد، علي الاصول معتبر است؛ در نتيجه ظهرنويسي آن، فاقد اثر نسبت به صادركننده است و منتقل اليه موضوع ماده 11 قانون صدور چك (اصلاحي 1372) حق شكايت كيفري عليه صادركننده ندارد. بديهي است ب. ت. ب. امضاي ظهرنويس چك به عنوان سند عادي عليه وي قابل استناد است.
نظریه مشورتی شماره 7/1400/1761 مورخ 1401/01/28
موضوع استعلام به وضعیت چک صادره به نام شخص معین و حذف عبارت «حوالهکرد» و پیامدهای آن در انتقال و شکایت کیفری مربوط میشود. بر اساس نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه، خط زدن عبارت «به حوالهکرد» نشاندهنده توافق بر عدم ظهرنویسی و انتقال چک به شخص دیگر است. به همین دلیل، ظهرنویسی چک نسبت به صادرکننده اثر نخواهد داشت. علاوه بر این، طبق ماده 11 قانون صدور چک (اصلاحی 1372)، شخصی که چک به نام او صادر شده است، در صورت برگشت خوردن چک، حق شکایت کیفری علیه صادرکننده ندارد. با این حال، امضای ظهرنویس چک به عنوان یک سند عادی قابل استناد خواهد بود.
تاریخ نظریه: 1401/01/28
شماره نظریه: 7/1400/1761
شماره پرونده: 1400-88-1761 ح
ب. ت. ب. اینکه خطزدن عبارت «به حوالهکرد» در متن چک توسط صادرکننده و پذیرش آن از سوی شخصی که چک در وجه وی صادر شده است، به معنای تراضی ایشان بر عدم ظهرنویسی و انتقال چک ب. غ. است و از آنجا که دلیلی بر عدم اعتبار چنین توافقی وجود ندارد، علیالاصول معتبر است؛ در نتیجه ظهرنویسی آن، فاقد اثر نسبت به صادرکننده است و منتقلالیه موضوع ماده 11 قانون صدور چک (اصلاحی 1372) حق شکایت کیفری علیه صادرکننده ندارد. بدیهی است ب. ت. ب. امضای ظهرنویس چک به عنوان سند عادی علیه وی قابل استناد است.
ب. ت. ب. اینکه خطزدن عبارت »به حوالهکرد« در متن چک توسط صادرکننده و پذیرش آن از سوی شخصی که چک در وجه وی صادر شده است، به معنای تراضی ایشان بر عدم ظهرنویسی و انتقال چک ب. غ. است و از آنجا که دلیلی بر عدم اعتبار چنین توافقی وجود ندارد، علیالاصول معتبر است؛ در نتیجه ظهرنویسی آن، فاقد اثر نسبت به صادرکننده است و منتقلالیه موضوع ماده 11 قانون صدور چک )اصلاحی (1372 حق شکایت کیفری علیه صادرکننده ندارد. بدیهی است ب. ت. ب. امضای ظهرنویس چک به عنوان سند عادی علیه وی قابل استناد است. دکتر …