پرسش: آیا توهین به مراجع تقلید مشمول عنوان توهین به مقدسات اسلامی در قانون مجازات اسلامی است؟
پاسخ: توهین به مراجع تقلید مشمول توهین به مقدسات نبوده و از مصادیق توهین به افراد و مشمول عمومات قانونی است.
به زبانِ ساده
این نظریه روشن میکند که هر امر محترم یا ارزشمند، در معنای ماده ۵۱۳ «مقدس» نیست. اداره کل حقوقی گفته مراجع تقلید محترماند، اما توهین به آنان بهطور خاص ذیل این ماده جرمانگاری نشده و مشمول قواعد عمومی توهین به افراد است. متن همچنین به قانون مطبوعات اشاره میکند که توهین به مراجع مسلم تقلید را جداگانه ذکر کرده است.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه به استعلام پاسخ داده است؛ پرسشکننده، درباره مجازات توهین به مراجع بزرگ تقلید بر اساس ماده ۵۱۳ سؤال کرده و طرف دیگری در متن معرفی نشده است.
چگونه: اداره کل حقوقی معنای «مقدسات اسلام» را با بیان معیارهای آن توضیح داده و سپس با تکیه بر تفسیر مضیق قوانین کیفری و قاعده درأ، توهین به مراجع تقلید را از شمول خاص ماده ۵۱۳ خارج دانسته است.
چرا مهم است: این نظریه برای تشخیص مرز میان توهین به مقدسات و توهین به اشخاص و نیز بررسی مسئولیت کیفری در این موارد مفید است.
قوانینِ مرتبط: ماده ۵۱۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب ۱۳۷۵؛ بند ۸ ماده ۶ قانون مطبوعات.
آیا توهین به مراجع تقلید، بهخودیخود توهین به مقدسات اسلام موضوع ماده ۵۱۳ است؟
خیر؛ متن میگوید توهین به مراجع تقلید بهطور خاص در این ماده جرمانگاری نشده است.
منظور از «مقدسات اسلام» در ماده ۵۱۳ چیست؟
اشخاص، اشیا و اموری که از ارکان یا ضروریات دین باشند و اهانت به آنها اهانت به اساس دین باشد و مذاهب اسلامی در مقدس بودنشان اتفاق نظر داشته باشند.
توهین به مراجع تقلید در متن مشمول چه عنوانی دانسته شده است؟
مشمول عمومات توهین به افراد در قوانین کیفری دانسته شده است.
کلیدواژهها: توهین به مقدسات، مراجع تقلید، قانون مجازات اسلامی، تعزیرات، توهین به اشخاص
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
آيا توهين به مراجع بزرگ تقليد طبق ماده 513 قانون مجازات اسلامي (تعزيرا) مصوب 1375 از باب توهين به مقدسات اسلام قابل مجازات است؟ اگر مطابق اين ماده قابل مجازات نيست مستند قانوني را بيان نماييد.
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
منظور از «مقدسات اسلام» در ماده 513 قانون مجازات اسلامي (تعزيرات) مصوب 1375، اشخاص، اشياء و اموري است كه جزء اركان يا ضروريات دين اسلام باشد و انكار آن ها مستلزم انكار دين و اهانت به آن ها مستلزم اهانت به اساس دين اسلام باشد و تمام مذاهب اسلامي در مقدس بودن آن ها اتفاق نظر داشته باشند؛ همانند ذات احديت، قرآن مجيد، پيامبر اكرم، كعبه و ... ؛ بنابراين اموري را كه هر چند بر اساس موازين اسلامي قابل احترام و با ارزشند، اما نمي توان آن ها را «مقدس» شمرد، در تعريف «مقدسات اسلام» جاي نمي گيرند؛ همانند پدر و مادر، معلم، آبروي مؤمن، قبور صلحا و اولياء و ... . بر اين اساس و با عنايت به تفسير مضيق نصوص كيفري و لحاظ قاعده درأ، «مراجع تقليد» هر چند قابل احترام و تكريم اند، اما توهين به آن ها به طور خاص جرم انگاري نشده است، و مشمول عمومات توهين به افراد در قوانين كيفري است.
بند 8 ماده 6 قانون مطبوعات «اهانت به دين مبين اسلام و مقدسات آن» و همچنين «اهانت به مقام معظم رهبري و مراجع مسلم تقليد» كه توهين به مراجع مسلم تقليد را مستقل از مقدسات اسلام ذكر كرده است، مؤيد اين برداشت است.
نظریه مشورتی شماره 7/1400/405 مورخ 1400/05/20
موضوع این استعلام، بررسی امکان مجازات توهین به مراجع بزرگ تقلید بر اساس ماده 513 قانون مجازات اسلامی تعزیرات مصوب 1375 است. در پاسخ به این استعلام، اداره کل حقوقی قوه قضائیه اعلام کرده است که منظور از "مقدسات اسلام" در این ماده، اشخاص، اشیاء و اموری است که جزء ارکان دین اسلام به شمار میروند و انکار آنها به منزله انکار دین محسوب میشود. هرچند توهین به مراجع تقلید از نظر اجتماعی محترم است، اما به عنوان "مقدسات" شناخته نمیشود و بنابراین مشمول ماده 513 نمیگردد. این نوع توهین به طور خاص جرمانگاری نشده و تحت شمول عمومات توهین به افراد در قوانین کیفری قرار میگیرد. همچنین، بند 8 ماده 6 قانون مطبوعات، توهین به مراجع تقلید را مستقل از مقدسات اسلام ذکر کرده که این موضوع را تایید میکند.
تاریخ نظریه: 1400/05/20
شماره نظریه: 7/1400/405
شماره پرونده: 1400-186/2-405 ک
آیا توهین به مراجع بزرگ تقلید طبق ماده 513 قانون مجازات اسلامی تعزیرات مصوب 1375 از باب توهین به مقدسات اسلام قابل مجازات است؟ اگر مطابق این ماده قابل مجازات نیست مستند قانونی را بیان نمایید.
منظور از «مقدسات اسلام» در ماده 513 قانون مجازات اسلامی تعزیرات مصوب 1375، اشخاص، اشیاء و اموری است که جزء ارکان یا ضروریات دین اسلام باشد و انکار آنها مستلزم انکار دین و اهانت به آنها مستلزم اهانت به اساس دین اسلام باشد و تمام مذاهب اسلامی در مقدس بودن آنها اتفاق نظر داشته باشند؛ همانند ذات احدیت، قرآن مجید، پیامبر اکرم، کعبه و... ؛ بنابراین اموری را که هر چند بر اساس موازین اسلامی قابل احترام و با ارزشند، اما نمیتوان آنها را «مقدس» شمرد، در تعریف «مقدسات اسلام» جای نمیگیرند؛ همانند پدر و مادر، معلم، آبروی مومن، قبور صلحا و اولیاء و.... بر این اساس و با عنایت به تفسیر مضیق نصوص کیفری و لحاظ قاعده درا، «مراجع تقلید» هر چند قابل احترام و تکریماند، اما توهین به آنها به طور خاص جرمانگاری نشده است، و مشمول عمومات توهین به افراد در قوانین کیفری است.
بند 8 ماده 6 قانون مطبوعات «اهانت به دین مبین اسلام و مقدسات آن» و همچنین «اهانت به مقام معظم رهبری و مراجع مسلم تقلید» که توهین به مراجع مسلم تقلید را مستقل از مقدسات اسلام ذکر کرده است، موید این برداشت است.