پرسش: آیا شخصی که سند مجعول علیه او مورد استناد قرار گرفته، ذیسمت در طرح شکایت جعل است؟
پاسخ: بله، کسی که سند مجعول به زیان او مورد استفاده قرار گرفته، متضرر از جرم محسوب شده و میتواند به عنوان شاکی شکایت کند.
به زبانِ ساده
موضوع این نظر، این است که چه کسی میتواند درباره جعل و استفاده از سند مجعول شکایت کند. اگر سند مجعول علیه شخصی استفاده شود و به او زیان برساند، همان شخص میتواند شاکی باشد، حتی اگر امضای جعلشده متعلق به دیگری باشد. تشخیص نهایی در هر پرونده با مرجع قضایی است.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه نظر مشورتی داده است. در فرض پرسش، امضای «الف» جعل شده و سند علیه «ب» استفاده شده است.
چگونه: اداره کل حقوقی با استناد به تعریف بزهدیده در ماده ۱۰ قانون آیین دادرسی کیفری گفته است شخصی که از وقوع جرم زیان میبیند، در صورت درخواست تعقیب مرتکب، شاکی است. تشخیص مصداق در هر پرونده به مرجع قضایی واگذار شده است.
چرا مهم است: این نظر برای اشخاصی کاربرد دارد که سند مجعول علیه آنها استفاده شده و میخواهند بدانند حق شکایت دارند یا نه.
قوانینِ مرتبط: قانون آیین دادرسی کیفری، ماده ۱۰ و تبصره ۱ آن.
مفاهیمِ حقوقی: بزهدیده، شاکی، ضرر و زیان مادی، ضرر و زیان معنوی، جعل، استفاده از سند مجعول، سمت شکایت
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
اگر سند عادیِ مجعول علیه شخصی غیر از صاحب امضای جعلشده استفاده شود، آیا آن شخص میتواند شکایت کند؟
اگر سند به زیان او مورد استناد قرار گرفته باشد، متضرر محسوب میشود و میتواند شاکی باشد.
چه کسی تشخیص میدهد شخص در هر پرونده شاکی محسوب میشود؟
مرجع قضایی رسیدگیکننده.
کلیدواژهها: جعل، استفاده از سند مجعول، شاکی، متضرر از جرم، آیین دادرسی کیفری
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
ب. ت. ب. قابل گذشت تلقي شدن بزه هاي جعل و استفاده از سند مجعول عادي، چنانچه امضاي «الف» ذيل سند عادي جعل شده باشد و اين سند عليه شخص «ب» مورد استناد قرار گيرد و شخص «ب» مدعي جعل سند عادي باشد، آيا شخص «ب» در طرح شكايت جعل و استفاده از سند مجعول ذي سمت محسوب مي شود؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
مطابق ماده 10 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392، بزه ديده شخصي است كه از وقوع جرمي متحمل ضرر و زيان مي شود و چنانچه تعقيب مرتكب را درخواست كند، «شاكي» ناميده مي شود و ضرر و زيان هم اعم است از ضرر و زيان مادي و معنوي.
تبصره 1 ماده يادشده، ضرر و زيان معنوي را صدمات روحي يا هتك حيثيت و اعتبار شخصي و خانوادگي يا اجتماعي دانسته است؛ بنابراين در فرض سؤال، اگر سند مجعول به زيان كسي مورد استناد قرار گرفته باشد، متضرر محسوب مي شود و مي تواند عنوان «شاكي» را داشته باشد. با اين حال تشخيص مصاديق شاكي در هر مورد به عهده مرجع قضايي رسيدگي كننده است.
نظریه مشورتی شماره 7/1400/407 مورخ 1400/06/22
موضوع استعلام به قابلیت ذینفع بودن شخصی مربوط میشود که ادعای جعلسند عادی کرده و این سند علیه او مورد استناد قرار گرفته است. پرسش این است که آیا این شخص میتواند به عنوان شاکی در طرح شکایت جعل و استفاده از سند مجعول به شمار آید یا خیر. در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که بر اساس ماده 10 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392، بزهدیده به شخصی اطلاق میشود که از وقوع جرمی متحمل ضرر و زیان شده و در صورت درخواست تعقیبمرتکب، به عنوان شاکی شناخته میشود. همچنین، تبصره 1 این ماده، ضرر و زیان معنوی را شامل صدمات روحی و هتک حیثیت معرفی میکند. بنابراین، در فرض سوال، اگر سند مجعول به ضرر شخص مورد استناد قرار گرفته باشد، او متضرر محسوب شده و میتواند عنوان شاکی را داشته باشد؛ اما تشخیص نهایی مصادیق شاکی بر عهده مرجع قضاییرسیدگیکننده است.
تاریخ نظریه: 1400/06/22
شماره نظریه: 7/1400/407
شماره پرونده: 1400-168-407 ک
مطابق ماده 10 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392، بزهدیده شخصی است که از وقوع جرمی متحمل ضرر و زیان میشود و چنانچه تعقیب مرتکب را درخواست کند، «شاکی» نامیده میشود و ضرر و زیان هم اعم است از ضرر و زیان مادی و معنوی.
تبصره 1 ماده یادشده، ضرر و زیان معنوی را صدمات روحی یا هتک حیثیت و اعتبار شخصی و خانوادگی یا اجتماعی دانسته است؛ بنابراین در فرض سوال، اگر سند مجعول به زیان کسی مورد استناد قرار گرفته باشد، متضرر محسوب میشود و میتواند عنوان «شاکی» را داشته باشد. با این حال تشخیص مصادیق شاکی در هر مورد به عهده مرجع قضایی رسیدگیکننده است.