نظر مشورتی 7/1400/619 مورخ 1400/06/30 اداره کل حقوقی قوه قضائیه درخصوص ارسال پرونده از دادگاه تجدیدنظر به دادگاه بدوی جهت انجام تحقیقات یا بررسی ادعاهای مطرح شده در مرحله تجدیدنظر

استعلام : آيا اقدام دادگاه تجديدنظر در رسيدگي به اعتراض نسبت به حكم ماهيتي كه بدون انجام تحقيقات و اقدامات لازم اصادر شده است مانند صدور حكم به خلع يد ملك بدون استعلام مالكيت و بررسي جريان ثبتي و ارجاع امر به كارشناسي در قالب اعطاي نيابت قضايي جهت رفع نقص و موارد مورد نياز به دادگاه بدوي صادركننده رأي وجاهت قانوني دارد؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : اولاً ارسال پرونده از دادگاه تجديد نظر به دادگاه بدوي جهت رفع نقص از حيث تحقيقات يا جهت بررسي ادعاهايي كه در مرحله تجديدنظر مطرح شده و امثال آن فاقد موقعيت قانوني است، زيرا پس از صدور رأي قاعده فراغ دادرس بر دادگاه بدوي حكومت دارد و اين دادگاه حق ورود مجدد به ماهيت تحت هيچ عنواني را ندارد مگر در مواردي كه قانون تجويز كرده باشد، مانند واخواهي، اعتراض ثالث يا اعاده دادرسي. ثانياً- در مواردي كه دادگاه تجديدنظر استان انجام تحقيق يا اقدامي را لازم بداند كه مربوط به حوزه هاي قضايي استان مربوط باشد، از آن جا كه كل استان در حوزه قضايي دادگاه تجديدنظر قرار دارد، مي تواند رأساً آن را انجام دهد و يا با عنايت به ماده 354 قانون آيين دادرسي دادگاه هاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379 انجام آن را از دادگاه بدوي محل درخواست كند. به نظر مي رسد علت اين كه قانونگذار از اين درخواست تحت عنوان نيابت قضايي ياد نكرده اين است كه اين دادگاه خود نيز مي تواند تحقيق يا اقدام مزبور را انجام دهد و نسبت به دادگاه بدوي كه در حوزه قضايي استان مربوط قرار دارد، دادگاه بالاتر محسوب مي شود. با وجود اين از لحاظ لزوم انجام عمل مورد درخواست، عنوان آن چندان اهميتي ندارد. نظریه مشورتی شماره 7/1400/619 مورخ 1400/06/30 موضوع این استعلام بررسی قانونی بودن اقدام دادگاه تجدیدنظر در رسیدگی به اعتراض نسبت به حکم صادره، بدون انجام تحقیقات لازم است. این موارد شامل صدور حکم خلع ید ملک بدون استعلام مالکیت و بررسی جریان ثبتی م. ب.. نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان می‌کند که ارسال پرونده از دادگاه تجدیدنظر به دادگاه بدوی به منظور رفع نقص قانونی، صحیح نیست. زیرا پس از صدور رای، قاعده فراغ دادرس بر دادگاه بدوی حاکم است و این دادگاه حق ورود مجدد به ماهیت پرونده را ندارد، مگر در موارد خاصی که قانون تعیین کرده است. علاوه بر این، در صورتی که دادگاه تجدیدنظر نیاز به انجام تحقیق یا اقدام داشته باشد، می‌تواند این کار را به‌طور مستقیم انجام دهد یا با استناد به ماده 354 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379، از دادگاه بدوی درخواست نماید. تاریخ نظریه: 1400/06/30 شماره نظریه: 7/1400/619 شماره پرونده: 1400-127-619 ح