نظر مشورتی 7/1400/649 مورخ 1400/07/28 اداره کل حقوقی قوه قضائیه درخصوص مطالبه اجرت المثل از مستاجر بابت ایام بلااستفاده از مورد اجاره با اصلاحات و الحاقات بعدی
پرسش: آیا موجر پس از ابلاغ تخلیه ملک از سوی مستأجر و عدم مراجعه برای تحویل، حق مطالبه اجرتالمثل دارد؟
پاسخ: خیر، در صورت عدم مراجعه موجر برای دریافت ملک پس از اعلام تخلیه، وی حق مطالبه اجرتالمثل ایام بلااستفاده را ندارد.
به زبانِ ساده
مستأجر پس از پایان مدت اجاره، ملک را تخلیه کرده و این موضوع را با اظهارنامه به موجر اطلاع داده است. اگر موجر برای تحویل گرفتن ملک یا صدور رسید مراجعه نکند و ملک به همین علت بلااستفاده بماند، طبق نظر مشورتی نمیتواند اجرتالمثل آن مدت را از مستأجر بگیرد. متنِ ارائهشده پاسخ کامل درباره دعوای تخلیه را در بر ندارد.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه نظر مشورتی داده است؛ پرسش از وضعیت مستأجر و موجر مطرح شده و موجر دعوای تخلیه و مطالبه اجرتالمثل علیه مستأجر اقامه کرده است.
چگونه: مستأجر پس از پایان اجاره ملک را تخلیه و با اظهارنامه ابلاغشده از طریق سامانه ثنا، موجر را مطلع کرده است. موجر برای تحویل گرفتن ملک مراجعه نکرده و پس از شش ماه دعوا مطرح کرده است؛ متنِ موجود پاسخ کامل بخش مربوط به دعوای تخلیه را نشان نمیدهد.
چرا مهم است: این نظر برای موجر و مستأجری مفید است که درباره اجرتالمثل پس از تخلیه و اعلام رسمی آن اختلاف دارند.
قوانینِ مرتبط: قانون روابط موجر و مستأجر مصوب ۱۳۷۶.
مفاهیمِ حقوقی: انقضای مدت اجاره، تخلیه عین مستأجره، اظهارنامه، تحویل ملک، اجرتالمثل، بلااستفادهماندن ملک
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
اگر مستأجر پس از پایان اجاره ملک را تخلیه و با اظهارنامه به موجر اعلام کند، اما موجر برای تحویل گرفتن آن مراجعه نکند، آیا مستأجر باید اجرتالمثل روزهای بلااستفادهماندن ملک را بپردازد؟
خیر؛ اگر ملک به علت مراجعهنکردن موجر برای تحویل، بلااستفاده مانده باشد، موجر حق مطالبه اجرتالمثل آن ایام را ندارد.
آیا موجر با وجود اعلام تخلیه از سوی مستأجر میتواند دعوای تخلیه و اجرتالمثل مطرح کند؟
متنِ ارائهشده درباره نتیجه دعوای تخلیه کامل نیست؛ فقط بیان میکند که موجر در فرض گفتهشده حق مطالبه اجرتالمثل ایام بلااستفادهماندن را ندارد.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
مستأجر پس از انقضاي مدت اجاره مبادرت به تخليه عين مستأجره كرده و به موجب اظهارنامه اي مراتب تخليه بودن عين مستأجره را به موجر اعلام داشته است. اظهارنامه از طريق سامانه ثنا به موجر ابلاغ شده؛ اما موجر از حضور در مورد اجاره و صدور رسيد تخليه خودداري كرده و پس از گذشت شش ماه از تاريخ انعقادقرارداداجاره و اطلاع از مفاد اظهارنامه، دعواي تخليه و مطالبهاجرت المثل ايام تصرف از تاريخ انعقاد مدت اجاره تا زمان صدور حكم بر تخليه ملك را به طرفيت مستأجر اقامه كرده است.
1- در صورت عدم اقدام موجر جهت تصرف عين مستأجره يا عدم صدور رسيد تحويل كه در قرارداد اجاره قيد شده است، آيا مستأجر به جز تخليه ملك با تكليف قانوني ديگري نيز مواجه است؟ ب- ب. ت. ب. اين كه تخليه بودن مورد اجاره به موجب اظهارنامه از ناحيه مستأجر به موجر ابلاغ شده است، آيا دعواي تخليه و مطالبه اجرت المثل ايام تصرف از سوي موجر عليه مستأجر قابل پذيرش است؟ توضيح آن كه قرارداد اجاره مشمول قانون روابط موجر و مستأجر مصوب 1376 است.
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
1 و
2- اولاً، در فرضي كه موجر به رغم ارسال اظهارنامه مستأجر مبني بر تخليه ملك توسط وي به جهت انقضاء مدت اجاره، جهت تصرف عين مستأجره و دادن رسيد تحويل به مستأجر مراجعه نكند، بابت ايامي كه مورد اجاره به اين سبب بلااستفاده مانده است، حق مطالبه اجرت المثل از مستأجر ندارد. ثانياً، در فرضي كه موجر به رغم تخليه بودن عين مستأجره، دعواي تخليه مطرح كند، به لحاظ آن كه دعواي مطرح شده سالبه به انتفاي موضوع است، قابليت استماع ندارد.
نظریه مشورتی شماره 7/1400/649 مورخ 1400/07/28
موضوع استعلام به بررسی وضعیت مستاجر و موجر پس از پایان مدت اجاره و تخلیه عین مستاجره اختصاص دارد. پرسشها شامل این موارد است که آیا مستاجر علاوه بر تخلیه ملک، وظیفه قانونی دیگری نیز دارد و آیا موجر میتواند علیه مستاجر دعوای تخلیه و مطالبه اجرتالمثل مطرح کند. بر اساس نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه، در صورتی که موجر با وجود ارسال اظهارنامهای مبنی بر تخلیه ملک توسط مستاجر، اقدام به تصرف عین مستاجره و ارائه رسید تحویل نکند، حق مطالبه اجرتالمثل بابت ایام بلااستفاده را نخواهد داشت. همچنین، اگر موجر دعوای تخلیه را مطرح کند، به دلیل اینکه عین مستاجره تخلیه شده است، این دعوا سالبه به انتفای موضوع خواهد بود و قابلیت استماع ندارد.
تاریخ نظریه: 1400/07/28
شماره نظریه: 7/1400/649
شماره پرونده: 1400-29/1-649 ح