نظر مشورتی 7/1400/768 مورخ 1400/10/01 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص نحوه محاسبه رأی و تصمیم گیری برای انتقال سهام در شرکت های سهامی در فرض تعارض منافع مدیران شرکت مانند معامله
پرسش: آیا در نقل و انتقال سهام شرکت به ثالث، مدیر شرکت حق رأی دارد و آیا رأی او محاسبه میشود؟
پاسخ: مدیران شرکت اصولاً حق رأی دارند مگر در مواردی که قانون صراحتاً ممنوع کرده باشد؛ اما در صورت سوءاستفاده از حق رأی برای اضرار به شرکا، احکام مربوطه اعمال میشود.
به زبانِ ساده
پرسش درباره رأیگیری هیأتمدیره در انتقال سهامی است که یکی از مدیران خودش انجام داده و اساسنامه موافقت هیأتمدیره را لازم دانسته است. نظرِ قابل مشاهده میگوید مدیران اصولاً حق رأی دارند، مگر قانون صریحاً خلاف آن را مقرر کند؛ اما متن در میانه پاسخ قطع شده و نتیجه نهایی درباره رأی مدیرِ انتقالدهنده روشن نیست.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ پرسشکننده در متن مشخص نشده است. موضوع فرضی درباره شرکت سهامی، هیأتمدیره و مدیری است که سهام را به شخص ثالث منتقل کرده است.
چگونه: پرسش درباره نحوه رأیگیری در هیأتمدیره مطرح شده است. اداره کل حقوقی در بخش موجود به اصول کلی و ماده ۱۱۸ اشاره کرده، اما ادامه نظریه در متن ارائهشده ناقص است.
چرا مهم است: این متن برای شرکتها و وکلایی مفید است که با رأیگیری درباره انتقال سهام و تعارض منافع مدیران روبهرو هستند؛ با این حال، نتیجه نهایی نظریه از متن موجود قابل احراز نیست.
قوانینِ مرتبط: لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب ۱۳۴۷، مواد ۷۷، ۱۱۸، ۱۲۹ و ۴۱.
اگر اساسنامه انتقال سهام را به موافقت هیأتمدیره منوط کند، رأی عضو هیأتمدیرهای که خود انتقالدهنده سهام است چگونه محاسبه میشود؟
متنِ موجود پاسخ نهایی را بیان نمیکند.
آیا در این مورد میتوان از ملاک مواد ۷۷ و ۱۲۹ لایحه اصلاح قسمتی از قانون تجارت استفاده کرد؟
متنِ موجود پاسخ نهایی را بیان نمیکند.
آیا مدیر در اصل حق رأی در اداره امور شرکت دارد؟
بله؛ طبق اصول کلی و ماده ۱۱۸، مگر آنکه قانون صراحتاً او را از رأی دادن منع کرده باشد.
کلیدواژهها: تعارض منافع، نقل و انتقال سهام، هیأت مدیره، لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت، حق رأی مدیران
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
در صورت تعارض منافع مديران شركت مانند معامله ممنوعه و محاسبه آورده، نحوه محاسبه رأي و تصميم گيري در قسمت اخير مواد 77و 129 لايحه اصلاح قسمتي از قانون تجارت مصوب 1347 پيش بيني شود؛ در ديگر موارد قانون ساكت است؛ براي مثال چنانچه يكي از شرايط اساسنامه براي نقل و انتقال سهام بين شركاء تاييد هيأت مديره باشد و در معامله اي يكي از مديران تعدادي از سهام خ. ر. ب. ثالث منتقل كند، براي بررسي نظر هيأت مديره در اين انتقال سهام چگونه رأي گيري مي شود؟ آيا رأي ناقل مدير مذكور هم مورد محاسبه مي شود؟ آيا از ملاك مواد 77 و 129 يادشده مي توان استفاده كرد و گفت كه رأي اين مدير محاسبه نمي شود و در راستاي ماده 41 همان قانون بايد عمل شود يا اين كه به علت عدم نص قانوني در اين خصوص، به رعايت قاعده تعارضمنافع ضروري نيست؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
در فرض سؤال كه به موجب اساسنامه نقل و انتقال سهام شركت سهامي به موافقت هيأت مديره منوط شده است و يكي از اعضاي هيأت مديره، تعدادي از سهام خ. ر. ب. ثالث منتقل نموده است، اولاً، طبق اصول كلي حاكم بر قانون تجارت؛ از جمله ماده 118 لايحه قانوني اصلاح قسمتي از قانون تجارت مصوب 1347، مديران شركت علي الاصول حق رأي در اداره امور شركت را دارند؛ مگر اين كه در قانون صراحتاً ممنوعيتي قيد شده باشد. ثانياً، در فرض سؤال چنانچه به لحاظ وجود تعارض منافع، مدير از حق رأي خود سوء استفاده كند و آن را به عنوان ابزاري براي اضرار شركا يا شركت استفاده نمايد و رأي او در تصميم گيري مؤثر باشد، با عنايت به اصل چهلم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، رأي وي در نصاب تصميم گيري محاسبه نمي شود؛ به هر حال احراز اضرار يا عدم اضرار شركا يا شركت در نتيجه حق رأي مدير، امري قضايي بوده و تشخيص مصداق با مرجع قضايي رسيدگي كننده است.
نظریه مشورتی شماره 7/1400/768 مورخ 1400/10/01
موضوع این استعلام، نحوه محاسبه رای و تصمیمگیری مدیران شرکت در موارد تعارض منافع و انتقال سهام است. پرسش مطرحشده این است که آیا رای مدیرانی که در یک معامله دارای تعارض منافع هستند، در تصمیمگیریها محاسبه میشود یا خیر. بر اساس نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه و طبق ماده 118 لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب 1347، مدیران بهطور کلی حق رای دارند، مگر اینکه قانون بهصراحت این حق را منع کرده باشد. اگر مدیر بهدلیل تعارض منافع از حق رای خود سوءاستفاده کند و این رای به اضرار شرکا یا شرکت منجر شود، بر اساس اصل چهلم قانون اساسیجمهوری اسلامی ایران، رای وی در نصاب تصمیمگیری محاسبه نخواهد شد. تشخیص اضرار یا عدم اضرار نیز بر عهده مرجع قضاییرسیدگیکننده است.
تاریخ نظریه: 1400/10/01
شماره نظریه: 7/1400/768
شماره پرونده: 1400-115-768 ح
در فرض سوال که به موجب اساسنامه نقل و انتقال سهام شرکت سهامی به موافقت هیأت مدیره منوط شده است و یکی از اعضای هیأت مدیره، تعدادی از سهام خ. ر. ب. ثالث منتقل نموده است، اولاً، طبق اصول کلیحاکم بر قانون تجارت؛ از جمله ماده 118 لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب 1347، مدیران شرکت علیالاصول حق رأی در اداره امور شرکت را دارند؛ مگر اینکه در قانون صراحتاً ممنوعیتی قید شده باشد. ثانیاً، در فرض سوال چنانچه به لحاظ وجود تعارض منافع، مدیر از حق رأی خود سوء استفاده کند و آن را به عنوان ابزاری برای اضرار شرکا یا شرکت استفاده نماید و رأی او در تصمیمگیری موثر باشد، با عنایت به اصل چهلم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، رأی وی در نصاب تصمیمگیری محاسبه نمیشود؛ به هر حال احراز اضرار یا عدم اضرار شرکا یا شرکت در نتیجه حق رأی مدیر، امری قضایی بوده و تشخیص مصداق با مرجع قضایی رسیدگی کننده است.
در فرض سؤال که به موجب اساسنامه نقل و انتقال سهام شرکت سهامی به موافقت هیأت مدیره منوط شده است و یکی از اعضای هیأت مدیره، تعدادی از سهام خ. ر. ب. ثالث منتقل نموده است، اولا،ً طبق اصول کلی حاکم بر قانون تجارت؛ از جمله ماده 118 لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب ، 1347 مدیران شرکت علیالاصول حق رأی در اداره امور شرکت را دارند؛ مگر اینکه در قانون صراحتاً ممنوعیتی قید شده باشد. ثانیا،ً در فرض سؤال چنانچه به لحاظ وجود تعارض منافع، مدیر از حق رأی خود سوء استفاده کند و آن را به عنوان ابزاری برای اضرار شرکا یا شرکت استفاده نماید و رأی او در تصمیمگیری مؤثر باشد، با عنایت به اصل چهلم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، رأی وی در نصاب تصمیمگیری محاسبه نمیشود؛ به هر حال احراز اضرار یا عدم اضرار شرکا یا شرکت در نتیجه حق رأی مدیر، امری قضایی بوده و تشخیص مصداق با مرجع قضایی رسیدگی کننده است. دکتر …