نظر مشورتی 7/1400/802 مورخ 1401/05/23 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص معیار تعیین هزینه دادرسی در مراحل اعتراض به دعاوی مالی با اصلاحات و الحاقات بعدی
پرسش: معیار محاسبه هزینه دادرسی در مراحل اعتراضی دعاوی غیرمنقول چیست؟
پاسخ: معیار محاسبه، ارزش منطقهای ملک در زمان تقدیم دادخواست بدوی است و تقویم مجدد در مراحل بعدی مجاز نیست.
به زبانِ ساده
این نظر درباره مبنای محاسبه هزینههای دادرسی در مراحل اعتراض و نیز نیمعشر اجراییِ دعاوی مربوط به اموال غیرمنقول است. در دعوای اصلی، قیمت منطقهای زمان تقدیم دادخواست بدوی ملاک است؛ اما دعوای ورود یا جلب ثالث مستقل است و هزینه آن بر مبنای زمان تقدیم دادخواست خودش محاسبه میشود.
چه کسی: نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ استعلامکننده و طرفین اختلاف در متن مشخص نشدهاند.
چگونه: در پاسخ به استعلام درباره معیار محاسبه هزینه دادرسی و نیمعشر، اداره کل حقوقی میان دعوای اصلی و دعاوی طاری ورود و جلب ثالث تفکیک کرده است. متن موجود در پایان پاسخ ناقص است.
چرا مهم است: این نظر برای طرفین دعاوی ملکی و وکلای آنان در برآورد هزینه مراحل اعتراض و دعاوی ورود یا جلب ثالث کاربرد دارد.
قوانینِ مرتبط: نامطمئن؛ متن به قانون یا ماده مشخصی استناد نکرده است.
مفاهیمِ حقوقی: هزینه دادرسی، دعوای مالی، محکومبه، تقویم خواسته، ارزش معاملاتی املاک، نیمعشر اجرایی، ورود ثالث، جلب ثالث
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
هزینه دادرسی مراحل واخواهی و تجدیدنظر در دعوای ملکی بر چه مبنایی محاسبه میشود؟
بر اساس قیمت منطقهای ملک در زمان تقدیم دادخواست بدوی.
آیا برای مرحله تجدیدنظر میتوان قیمت منطقهای روزِ تقدیم دادخواست تجدیدنظر را ملاک گرفت؟
خیر؛ تقویم دوباره خواسته بر آن مبنا مجاز نیست.
هزینه دادرسی جلب یا ورود ثالث چگونه محاسبه میشود؟
بر اساس قیمت منطقهای زمان تقدیم دادخواست جلب یا ورود ثالث.
نیمعشر اجراییِ دعوای ملکی بر چه مبنایی محاسبه میشود؟
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
1- ملاك محاسبه هزينه دادرسي مرحله واخواهي، تجديد نظرخواهي، اعاده دادرسي، اعتراض ثالث اصلي، جلب ثالث و ورود ثالث در دعاوي راجع به اموال غير منقول، ارزش منطقهاي زمان تقديم دادخواست بدوي يا اصلي است يا زمان تقديم هر يك از دادخواستهاي واخواهي، تجديد نظرخواهي و امثال آن؟
2- در محاسبه نيمعشر دولتي در دعاوي راجع به اموال غير منقول، آيا مبلغ خواسته ملاك است يا ارزش منطقهاي زمان تقديم دادخواست يا ارزش منطقهاي زمان اجراي حكم؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
1 و 2- اولاً، هر چند در خصوص معيار تعيين هزينه دادرسي در مراحل اعتراض به دعاوي مالي، معيار محكومبه است؛ اما در صورتي كه موضوع دعوا وجه نقد نباشد و مال منقول مشخصي باشد و همان مال موضوع حكم قرار گيرد، هزينه دادرسي بر مبناي خواسته تقويم شده در مرحله بدوي محاسبه ميشود. بر همين مبنا، ب. ت. ب. اينكه خواسته غير منقول نيز به حكم قانون بر مبناي ارزش معاملاتي املاك در زمان تقديم دادخواست بدوي، تقويم شده است، تقويم مجدد خواسته بر مبناي قيمت منطقهاي زمان تقديم دادخواست تجديد نظر قانوناً مجاز نبوده و معيار محاسبه هزينه دادرسي مراحل اعتراضي و نيمعشر اجرايي، قيمت منطقهاي زمان تقديم دادخواست بدوي است. ثانياً، دعاوي طاري اصولاً از دعواي اصلي مستقل هستند و طرح آنها در كنار دعواي ديگر نافي اين استقلال نيست؛ لذا در دعاوي ورود و جلب ثالث، هزينه دادرسي بايد بر اساس قيمت منطقهاي زمان تقديم دادخواست ورود يا جلب ثالث محاسبه شود.
نظریه مشورتی شماره 7/1400/802 مورخ 1401/05/23
موضوع استعلام شامل دو پرسش است: یکی درباره ملاک محاسبه هزینه دادرسی در مراحل واخواهی، تجدیدنظرخواهی و دعاوی مربوط به اموال غیرمنقول و دیگری درباره نحوه محاسبه نیمعشر دولتی در این دعاوی. در پاسخ به این استعلام، اداره کل حقوقی قوه قضاییه اعلام کرده است که هزینهدادرسی در مراحل اعتراض به دعاوی مالی بر اساس خواستهای که در مرحله بدویتقویم شده، محاسبه میشود. در خصوص اموال غیرمنقول، این تقویم باید بر مبنای ارزش معاملاتی در زمان تقدیم دادخواست بدوی صورت گیرد. همچنین، برای دعاوی طاری مانند ورود و جلب ثالث، هزینه دادرسی باید بر اساس قیمت منطقهای در زمان تقدیم دادخواست مربوطه محاسبه شود. بنابراین، تغییر قیمت منطقهای در مراحل اعتراضی مجاز نیست و ملاک، قیمت زمان تقدیم دادخواست بدوی خواهد بود.
تاریخ نظریه: 1401/05/23
شماره نظریه: 7/1400/802
شماره پرونده: 1400-127-802 ح
1 و -2 اولا،ً هر چند در خصوص معیار تعیین هزینه دادرسی در مراحل اعتراض به دعاوی مالی، معیار محکومبه است؛ اما در صورتی که موضوع دعوا وجه نقد نباشد و مال منقول مشخصی باشد و همان مال موضوع حکم قرار گیرد، هزینه دادرسی بر مبنای خواسته تقویم شده در مرحله بدوی محاسبه میشود. بر همین مبنا، ب. ت. ب. اینکه خواسته غیر منقول نیز به حکم قانون بر مبنای ارزش معاملاتی املاک در زمان تقدیم دادخواست بدوی، تقویم شده است، تقویم مجدد خواسته بر مبنای قیمت منطقهای زمان تقدیم دادخواست تجدید نظر قانوناً مجاز نبوده و معیار محاسبه هزینه دادرسی مراحل اعتراضی و نیمعشر اجرایی، قیمت منطقهای زمان تقدیم دادخواست بدوی است. ثانیا،ً دعاوی طاری اصولاً از دعوای اصلی مستقل هستند و طرح آنها در کنار دعوای دیگر نافی این استقلال نیست؛ لذا در دعاوی ورود و جلب ثالث، هزینه دادرسی باید بر اساس قیمت منطقهای زمان تقدیم دادخواست ورود یا جلب ثالث محاسبه شود. دکتر …