جستجو در متنِ کاملِ قوانین، آرا و نظریات — برای حقوقدانانبه زبانِ خودتان بنویسید چه مشکلی دارید؛ دعوای مربوط، جای مراجعه، مدارک و نمونهمتن را ساده نشانتان میدهیم
پرسش: آیا چکهای جدید (بنفش) ثبتنشده در سامانه صیاد سند مدنی محسوب میشوند و نحوه مطالبه آنها چگونه است؟
پاسخ: این چکها از شمول قانون تجارت خارج شده و روابط طرفین بر اساس قانون مدنی و قواعد عمومی قراردادها تنظیم و قابل مطالبه است.
به زبانِ ساده
موضوع، چک جدیدی است که در سامانه صیاد ثبت نشده است. متن میگوید چنین چکی از مقررات قانون تجارت خارج است، اما دارنده میتواند وجه آن را بر پایه قواعد مدنی مطالبه کند. تعیین بار اثبات به وضعیت پرونده و نظر مرجع قضایی وابسته است.
چه کسی: نظریه از اداره کل حقوقی قوه قضائیه است؛ استعلامکننده درباره چکهای جدید ثبتنشده پرسیده و دارنده چک و صادرکننده آن طرفهای مرتبطاند.
چگونه: نظریه اثر ثبتنشدن چک را بر مقررات حاکم و امکان مطالبه وجه بررسی کرده و تعیین بار اثبات را به مرجع قضایی سپرده است.
چرا مهم است: این نظریه برای دارندگان و صادرکنندگان چک ثبتنشده و وکلای آنان در انتخاب مبنای مطالبه وجه کاربرد دارد.
قوانینِ مرتبط: تبصره ۱ ماده ۲۱ مکرر قانون اصلاح قانون صدور چک، اصلاحی ۱۴۰۰؛ قوانین مدنی.
مفاهیمِ حقوقی: چک ثبتنشده، سامانه صیاد، سند مدنی، مطالبه وجه، گواهی عدم پرداخت، بار اثبات دعوا
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
چک جدید ثبتنشده در سامانه صیاد تابع مقررات قانون تجارت است؟
خیر؛ طبق متن، از شمول مقررات قانون تجارت خارج است و روابط طرفین بر اساس قوانین مدنی تعیین میشود.
آیا دارنده چک ثبتنشده میتواند وجه آن را مطالبه کند؟
بله، میتواند بر اساس مقررات قانون مدنی مطالبه کند.
برای طرح دعوا، دارنده باید گواهی عدم پرداخت ارائه کند؟
طبق متن، اگر بانک به دلیل ثبتنشدن چک وجه را نپردازد، طرح دعوا بدون گواهی عدم پرداخت ممکن است.
بار اثبات دعوا بر عهده کدام طرف است؟
به شرایط و ادله پرونده بستگی دارد و تشخیص آن با مرجع قضایی است.
کلیدواژهها: چک صیادی، قانون صدور چک، سند مدنی، مطالبه وجه، قانون تجارت
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
نظریه مشورتی شماره 7/1401/1304 مورخ 1402/01/15
خ. م.:
موضوع این استعلام بررسی وضعیت چکهای جدید (بنفش) است که در سامانه صیاد ثبت نشدهاند و تبعات حقوقی آنها را بررسی میکند. پرسش اصلی شامل دو بخش است: اول، آیا چکهایی که در سامانه صیاد ثبت نشدهاند به عنوان سند عادی یا مدنی محسوب میشوند؟ دوم، در صورت طرح دعوای مطالبه وجه چک، بار اثبات بر عهده کدام طرف است؟ بر اساس نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه، چکهایی که در سامانه صیاد ثبت نشدهاند، به موجب تبصره یک ماده 21 مکرر قانون اصلاح قانون صدور چک (اصلاحی 1400) از شمول مقررات قانون تجارت خارج شده و روابط طرفین بر اساس قوانین مدنی تعیین میشود. بنابراین، دارنده چک میتواند وجه چک را بر اساس مقررات قانون مدنیمطالبه کند. همچنین، در صورتی که بانک به دلیل عدم ثبت چک در سامانه صیاد وجه آن را پرداخت نکند، دارنده میتواند بدون نیاز به ارائه گواهی عدم پرداخت، اقدام به طرح دعوی کند. بار اثبات ادعای خواهان به شرایط و ادله موجود در پرونده بستگی دارد و این امر به نظر مرجع قضایی مربوطه واگذار میشود.
تاریخ نظریه: 1402/01/15
شماره نظریه: 7/1401/1304
شماره پرونده: 1401-88-1304ح
استعلام:
اغلب محاکم صدور چک جدید (بنفش) بدون ثبت در سامانه صیاد را سندی عادی یا مدنی میدانند. اولاً، آیا این دیدگاه درست است و چکی که در سامانه صیاد به ثبت نرسیده است، سند مدنی تلقی میشود؟
ثانیاً، با لحاظ ماده 21 مکرر قانون اصلاح قانون صدور چک (اصلاحی 1400) در این فرض پس از طرح دعوای مطالبه وجه چک، مدعی و منکر چه کسی است؟ آیا خواهان که چک بدون ثبت در سامانه صیاد را در دست دارد، باید بدهی خوانده را از طریق قراردادفروش کالا یا قرض یا غیره اثبات کند و یا آنکه به صرف ارائه این چک نیازی به اثبات امر دیگری نیست و این خوانده است که باید عدم استحقاق یا طلب خواهان را از طریق اقاله، فسخ، بطلان و یا عدم انعقاد قرارداد و نظایر آن به اثبات برساند؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
اولاً، در فرض سوال که چک در سامانه صیاد به ثبت نرسیده است، با عنایت به تبصره یک ماده 21 مکرر قانون اصلاح قانون صدور چک (اصلاحی 1400/1/29)، از شمول مقررات قانون یادشده و قانون تجارت مصوب 1311 خارج است و دارنده، دارنده موضوع قوانین یادشده محسوب نمیشود و روابط طرفین تابع عمومات قانون مدنی است و دارنده میتواند وجه آن را وفق مقررات قانون مدنی مطالبه کند.
ثانیاً، چنانچه بانک در اجرای مقررات ماده 21 مکرر قانون اصلاح قانون صدور چک و تبصره یک آن (الحاقی 1397/8/13) و با لحاظ اصلاحیه مصوب 1400/1/29، به دلیل عدم ثبت چک در سامانه صیاد از پرداخت وجه چک و صدور گواهی عدم پرداخت خودداری و دارنده، وجه چک را با تقدیم دادخواست بدون انضمام گواهی عدم پرداخت مطالبه کند؛ همانگونه که آورده شد، سند مذکور به عنوان سند عادی و غیر تجاری محسوب میشود و وجه آن وفق مقررات قانون مدنی قابل مطالبه است و ارزیابی ادله خواهان از جمله چک مزبور و ضرورت یا عدم ضرورت ارائه ادله دیگری برای اثبات ادعای خواهان از جمله قرارداد پایه، امر موضوعی و مصداقی است که در هر پرونده متفاوت است و به نظر مرجع قضایی رسیدگیکننده است.