پرسش: آیا احیا و زراعت در زمین موات موجب مالکیت شخص احیاکننده میشود؟
پاسخ: به دلیل کلی بودن سؤال و ابهام در زمان احیا و موقعیت ملک، امکان پاسخگویی وجود ندارد.
به زبانِ ساده
پرسش درباره مالکیت کسی بود که در گذشته زمین مواتی را احیا و در آن زراعت کرده است. اداره کل حقوقی پاسخ قطعی نداده، چون معلوم نیست احیا پیش یا پس از انقلاب انجام شده و زمین اکنون در محدوده شهر است یا خارج از آن.
چه کسی: استعلامکننده در متن مشخص نشده است؛ پاسخ را اداره کل حقوقی قوه قضائیه داده است.
چگونه: اداره کل حقوقی اعلام کرده پرسش کلی و مبهم است و چون زمان احیا و موقعیت زمین روشن نیست، پاسخگویی ممکن نیست.
چرا مهم است: این نظر به احیاکنندگان زمین و وکلای آنان یادآوری میکند که برای بررسی مالکیت باید زمان احیا و موقعیت فعلی زمین مشخص باشد.
قوانینِ مرتبط: اصل ۴۵ قانون اساسی، مواد ۲۳ و ۲۷ و بند ۱ ماده ۱۴۰ قانون مدنی
مفاهیمِ حقوقی: زمین موات، احیا، زراعت، انفال، مالکیت، محدوده شهری
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا احیاکننده زمینی که در گذشته موات بوده، مالک آن میشود؟
با اطلاعات کلی و مبهمِ مطرحشده، امکان پاسخگویی به استعلام وجود ندارد.
چرا اداره کل حقوقی درباره مالکیت احیاکننده پاسخ قطعی نداده است؟
زمان احیا و موقعیت فعلی زمین، از جمله شهری یا خارج از شهر بودن آن، مشخص نشده و حکم هر وضعیت متفاوت است.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
«چنانچه شخصي در گذشته زميني كه موات بوده است احياء و اقدام به زراعت نموده است، ب. ت. ب. اصل ۴۵ قانون اساسي كه انفال و ثروت هاي عمومي از قبيل زمين هاي موات و ... در اختيار حكومت اسلامي است و مواد ۲۷ -۲۳ و بند ۱ ماده ۱۴۰ قانون مدني در باب احياء اراضي موات، آيا مالكيت براي شخص احياء كننده نسبت به رقبه متصور مي باشد يا خير؟»
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
اولاً، سؤال مطرح شده كلي است و از ابهام در قوانين و مقررات خاصي ناشي نمي شود؛ ثانياً، سؤال به كيفيت مطروحه ابهام دارد و مشخص نيست مقصود از احياي زمين در گذشته چه زماني است و آيا ناظر بر پيش از پيروزي انقلاب اسلامي است يا پس از آن؛ همچنين مشخص نيست كه در حال حاضر ملك در محدوده شهري قرار دارد يا خارج از آن و از آن جا كه در خصوص هر يك از اين وضعيت ها، حكم قضيه متفاوت است، پاسخ گويي به اين استعلام امكان پذير نيست.
نظریه مشورتی شماره 7/1401/144 مورخ 1401/03/25
موضوع استعلام مربوط به مالکیت شخصی است که اقدام به احیاء و زراعت بر روی زمین موات کرده است. پرسش مطرح شده این است که آیا ب. ت. ب. اصل 45 قانون اساسی و مواد 23 و 27 و بند 1 ماده 140 قانون مدنی، مالکیت برای شخص احیاءکننده نسبت به زمین مذکور ممکن است یا خیر. در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که سوال مطرح شده کلی و مبهم است و به کیفیت احیاء و زمان آن اشارهای نکرده است. همچنین، عدم تعیین وضعیت ملک از نظر قرارگیری در محدوده شهری یا خارج از آن، موجب میشود که پاسخ به این استعلام امکانپذیر نباشد.
تاریخ نظریه: 1401/03/25
شماره نظریه: 7/1401/144
شماره پرونده: 1401-76-144 ح
«چنانچه شخصی در گذشته زمینی که موات بوده است احیاء و اقدام به زراعت نموده است، ب. ت. ب. اصل 45 قانون اساسی که انفال و ثروتهای عمومی از قبیل زمینهای موات و... در اختیار حکومت اسلامی است و مواد 27 -23 و بند 1 ماده 140 قانون مدنی در باب احیاء اراضی موات، آیا مالکیت برای شخص احیاءکننده نسبت به رقبه متصور م. ب. یا خیر؟»
اولاً، سوال مطرحشده کلی است و از ابهام در قوانین و مقررات خاصی ناشی نمیشود؛ ثانیاً، سوال به کیفیت مطروحه ابهام دارد و مشخص نیست مقصود از احیای زمین در گذشته چه زمانی است و آیا ناظر بر پیش از پیروزی انقلاب اسلامی است یا پس از آن؛ همچنین مشخص نیست که در حال حاضر ملک در محدوده شهری قرار دارد یا خارج از آن و از آنجا که در خصوص هر یک از این وضعیتها، حکم قضیه متفاوت است، پاسخگویی به این استعلام امکانپذیر نیست.
»چنانچه شخصی در گذشته زمینی که موات بوده است احیاء و اقدام به زراعت نموده است، ب. ت. ب. اصل 45 قانون اساسی که انفال و ثروتهای عمومی از قبیل زمینهای موات و ... در اختیار حکومت اسلامی است و مواد 23- 27 و بند 1 ماده 140 قانون مدنی در باب احیاء اراضی موات، آیا مالکیت برای شخص احیاءکننده نسبت به رقبه متصور م. ب. یا خیر؟«
جناب آقای … منابع انسانی و امور فرهنگی دادگستری کل استان مازندران با سلام و دعای خیر؛ بازگشت به استعلام شماره 9018/284/600 مورخ 1401/2/11 به شماره ثبت وارده 144 مورخ 140 اولا،ً سؤال مطرحشده کلی است و از ابهام در قوانین و مقررات خاصی ناشی نمیشود؛ ثانیاً، سؤال به کیفیت مطروحه ابهام دارد و مشخص نیست مقصود از احیای زمین در گذشته چه زمانی است و آیا ناظر بر پیش از پیروزی انقلاب اسلامی است یا پس از آن؛ همچنین مشخص نیست که در حال حاضر ملک در محدوده شهری قرار دارد یا خارج از آن و از آنجا که در خصوص هر یک از این وضعیتها، حکم قضیه متفاوت است، پاسخگویی به این استعلام امکانپذیر نیست. دکتر …