پرسش: آیا رأی صادر شده توسط قاضی کمیسیون ماده ۳۸ آییننامه معاملات شهرداری تهران در محاکم دادگستری قابل تجدیدنظر است؟
پاسخ: خیر، رسیدگی به اعتراض نسبت به آرای این هیأتها در صلاحیت دیوان عدالت اداری است.
به زبانِ ساده
پرسش درباره امکان اعتراض به رأی هیأت حل اختلاف معاملات شهرداری و مراحل بعدی رسیدگی است. متن میگوید در این هیأت فقط قاضی منصوب رئیس قوه قضائیه رأی میدهد و اختلافها عمدتاً قراردادیاند؛ اما بخش نتیجه نظریه مشورتی ناقص است و پاسخ قطعی به پرسشها از متن برنمیآید.
چه کسی: نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ پرسشکننده در متن مشخص نشده است.
چگونه: پرسش درباره قابلیت اعتراض به رأی هیأت و امکان تجدیدنظر از رأی دادگاه مطرح شده است. متنِ نقلشده پیش از بیان نتیجه کامل قطع میشود.
چرا مهم است: برای شهرداریها، طرفهای قراردادهای شهرداری و وکلایی مفید است که درباره راه اعتراض به رأی این هیأت پرسش دارند؛ اما برای نتیجه قطعی، متن کامل لازم است.
قوانینِ مرتبط: اصل ۱۵۹ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران؛ ماده ۳۸ آییننامه معاملات شهرداری تهران مصوب ۱۳۵۵؛ ماده ۷ قانون اصلاح و تسری آییننامه معاملات شهرداری تهران مصوب ۱۳۹۰؛ تبصره ۳ ماده ۱۰ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری.
مفاهیمِ حقوقی: هیأت حل اختلاف، قاضی منصوب، اختلاف قراردادی، اعتراض به رأی، صلاحیت قضایی
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا رأی هیأت حل اختلاف ماده ۳۸ درباره اختلاف قراردادی قابل اعتراض در دادگستری است؟
متنِ موجود پاسخ نهایی را کامل نکرده است؛ فقط به تبصره ۳ ماده ۱۰ قانون دیوان عدالت اداری ارجاع میدهد.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
1-آيا راي صادره توسط قاضي كميسيون ماده 38 آييننامه معاملات شهرداري تهران مصوب 1355 با اصلاحات بعدي كه به شهرهاي داراي بيش از يك ميليون نفر جمعيت نيز تسري دارد، قابل تجديدنظر در محاكم دادگستري است؟
2- در صورت مثبت بودن پاسخ، آيا رأي از سوي خواهان و خوانده قابل اعتراض است؟
3- چنانچه رأي در محاكم حقوقي قابل اعتراض باشد، آيا رأي دادگاه بدوي، قابل تجديدنظر است و يا آنكه قطعي است؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
1، 2 و 3- اولاً، ب. ت. ب. اينكه در هيأت حل اختلاف موضوع ماده 38 آييننامه معاملات شهرداري تهران مصوب 1355 با اصلاحات بعدي كه به موجب ماده 7 قانون اصلاح و تسري آييننامه معاملات شهرداري تهران مصوب 1355 با اصلاحات بعدي به شهرداريهاي مراكز استانها، كلانشهرها و شهرهاي بالاي يك ميليون نفر جمعيت مصوب 1390 اصلاح شده است، برخلاف ديگر مراجع اختصاصي اداري، صدور رأي صرفاً بر عهده قاضي منصوب رئيس قوه قضاييه است و ديگر اعضاي اين هيأت، در اين خصوص صاحب رأي نيستند و نيز ب. ت. ب. ماهيت اختلافاتي كه در اين هيأت حل و فصل ميشود و عمدتاً مربوط به ايفا يا عدم ايفاي تعهدات قراردادي است و نه نقض قوانين و مقررات حاكم و يا مخالفت با آنها و مستفاد از اصل يكصد و پنجاه و نهم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، رسيدگي به اعتراض نسبت به آراء اين هيأتها در فرضي كه دعوا ناشي از اجراي قرارداد بين طرفين باشد، وفق تبصره 3 ماده 10 قانون تشكيلات و آيين دادرسي ديوان عدالت اداري (اصلاحي 10/2/1402) در صلاحيت دادگاههاي عمومي دادگستري است. ثانياً، دادگاه در رسيدگي به اعتراض به رأي هيأت موضوع ماده 38 آييننامه معاملات شهرداري تهران مصوب 1355 با اصلاحات بعدي در مقام صدور رأي بدوي است و اين رأي مطابق مقررات عام آيين دادرسي مدني، قابل تجديد نظرخواهي است.
نظریه مشورتی شماره 7/1401/227 مورخ 1402/06/28
موضوع استعلام درباره امکان تجدیدنظر در رای صادره توسط قاضی کمیسیون ماده 38 آییننامه معاملات شهرداری تهران مصوب 1355 و اصلاحات بعدی آن است. اداره کل حقوقی قوه قضاییه در پاسخ به این استعلام اعلام کرده است که بر اساس ماده 7 قانون اصلاح و تسری آییننامه معاملات شهرداری تهران مصوب 1390، صدور رای تنها به عهده قاضی منصوب رئیس قوه قضاییه است و دیگر اعضای هیات مجاز به صدور رای نیستند. همچنین، با استناد به اصل 159 قانون اساسی و تبصره 3 ماده 10 قانون تشکیلات و آیین دادرسیدیوان عدالت اداری (اصلاحی 1402/02/10)، رسیدگی به اعتراضات نسبت به آراء این هیات، در صورت وجود اختلاف ناشی از اجرای قرارداد، در صلاحیت دادگاههای عمومی دادگستری است. بنابراین، رای بدوی صادره از سوی دادگاه در این خصوص قابل تجدیدنظرخواهی است.
تاریخ نظریه: 1402/06/28
شماره نظریه: 7/1401/227
شماره پرونده: 1401-66-227 ع
2- در صورت مثبت بودن پاسخ، آیا رای از سوی خواهان و خوانده قابل اعتراض است؟
3- چنانچه رای در محاکم حقوقی قابل اعتراض باشد، آیا رای دادگاه بدوی، قابل تجدیدنظر است و یا آنکه قطعی است؟
1، 2 و 3- اولاً، ب. ت. ب. اینکه در هیات حل اختلاف موضوع ماده 38 آییننامه معاملات شهرداری تهران مصوب 1355 با اصلاحات بعدی که به موجب ماده 7 قانون اصلاح و تسری آییننامه معاملات شهرداری تهران مصوب 1355 با اصلاحات بعدی به شهرداریهای مراکز استانها، کلانشهرها و شهرهای بالای یک میلیون نفر جمعیت مصوب 1390 اصلاح شده است، برخلاف دیگر مراجع اختصاصی اداری، صدور رای صرفاً بر عهده قاضی منصوب رئیس قوه قضاییه است و دیگر اعضای این هیات، در این خصوص صاحب رای نیستند و نیز ب. ت. ب. ماهیت اختلافاتی که در این هیات حل و فصل میشود و عمدتاً مربوط به ایفا یا عدم ایفای تعهدات قراردادی است و نه نقض قوانین و مقررات حاکم و یا مخالفت با آنها و مستفاد از اصل یکصد و پنجاه و نهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، رسیدگی به اعتراض نسبت به آراء این هیاتها در فرضی که دعوا ناشی از اجرای قرارداد بین طرفین باشد، وفق تبصره 3 ماده 10 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری (اصلاحی 1402/2/10) در صلاحیت دادگاههای عمومی دادگستری است.
ثانیاً، دادگاه در رسیدگی به اعتراض به رای هیات موضوع ماده 38 آییننامه معاملات شهرداری تهران مصوب 1355 با اصلاحات بعدی در مقام صدور رای بدوی است و این رای مطابق مقررات عام آیین دادرسی مدنی، قابل تجدید نظرخواهی است.