پرسش: آیا شرط انفساخ پس از تحقق شرط فاسخ، قابل اسقاط و عدول است؟
پاسخ: در این خصوص دو دیدگاه وجود دارد؛ دیدگاه نخست بر انحلال خودکار تأکید دارد مگر با قرائن التزام طرفین، و دیدگاه دوم بر امکان اسقاط شرط توسط مشروطله تأکید میکند.
به زبانِ ساده
پرسش این است که اگر قرارداد بگوید با رخدادن اتفاقی، مانند وصولنشدن چک، خودبهخود پایان مییابد، آیا ذینفع میتواند بعداً از این شرط صرفنظر کند یا رفتار او نشاندهنده ادامه قرارداد باشد. متن دو دیدگاه را نقل میکند: یکی بر انحلال خودکار قرارداد تأکید دارد، مگر آنکه قرائن یا توافق خلاف آن را نشان دهد؛ دیگری امکان صرفنظرکردن از شرط و بقای قرارداد را میپذیرد. متنِ ارائهشده با ناتمامماندن دیدگاه دوم پایان یافته و جمعبندی نهایی ندارد.
چه کسی: نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ پرسشگر و طرفین قرارداد در متن مشخص نشدهاند.
چگونه: اداره کل حقوقی درباره اثر تحقق شرط فاسخ و امکان اسقاط یا عدول از آن، دو دیدگاه را بیان کرده است. متنِ موجود نتیجهگیری نهایی را نشان نمیدهد.
چرا مهم است: این متن برای طرفهای قرارداد و وکلایی مفید است که درباره اثر شرط فاسخ و رفتار طرفین پس از تحقق آن اختلاف دارند.
قوانینِ مرتبط: نامطمئن؛ در متنِ ارائهشده ماده یا قانون مشخصی ذکر نشده است.
آیا شرط انفساخ پس از تحقق شرط فاسخ قابل اسقاط است؟
در متن دو دیدگاه مطرح شده و نتیجه نهایی ارائه نشده است.
آیا مطالبه وجه چک یا سکوت طولانی فروشنده میتواند عدول ضمنی از شرط فاسخ باشد؟
طبق دیدگاه نخست، این امر در صورت احراز التزام طرفین به معامله پس از تحقق شرط، ممکن است؛ متن درباره پذیرش نهایی این نظر نتیجهای بیان نمیکند.
کلیدواژهها: شرط فاسخ، انفساخ، اسقاط شرط، مشروطله، انحلال عقد
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
آيا شرط انفساخ پس از تحقق شرط فاسخ قابل اسقاط و عدول است؟ مانند آنكه، در قراردادي شرط شود در صورت عدم كارسازي چك توسط خريدار، معامله خودبهخود منفسخ ميشود؛ اما بعدا فروشنده وجه چك را مطالبه و گواهي عدم پرداخت اخذ و يا طرح دعوا كند و يا آنكه فروشنده در خصوص عدم پرداخت وجه چك توسط خريدار تا مدت طولاني مثلاً يك يا دو سال پس از وقوع عقد واكنشي نشان ندهد، آيا با جمع ديگر قرائن و امارات دادگاه ميتواند آن را عدول ضمني از شرط فاسخ بداند يا اين امر خلاف اصول حقوقي است؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
در اين خصوص دو ديدگاه مطرح شد: ديدگـاه نخست: در شرط فاسخ به سبب ابراز اراده در زمان عقد و به صرف تحقق موضوع شرط و بدون نياز به ابراز اراده بعدي يكي از طرفين عقد منحل ميشود؛ مگر آنكه از قرائن و امارات، التزام طرفين عقد به معامله پس از تحقق شرط احراز شود و يا آنكه طرفين امكان بازگشت عقد و آثار آن را حتي در صورت تحقق شرط فاسخ براي مدت معين در قرارداد، شرط كرده باشند. ديدگـاه دوم: در شرط فاسخ ب. ت. ب. اينكه قصد طرفين از درج شرط، استفاده مشروطله از آن است؛ چنانچه مشروطله از استفاده از شرط منصرف شود، بقاي عقد قابل پذيرش است؛ هر چند موضوع شرط محقق شود همچنان كه اسقاط آن نيز امكانپذير است؛ به عبارت ديگر، ب. ت. ب. اينكه ذينفع شرط، مشروطله است و متعهد نميتواند از عهدشكني خود و عدم اجراي تعهدات قراردادي منتفع گردد و مفروض آن است التزام متعهد به تعهدات خود جزو شروط بنايي و مورد قصد طرفين است، بنابراين در فرض سؤال فقط ذينفع ميتواند با تحقق موضوع شرط به انحلال قرارداد استناد كند.
نظریه مشورتی شماره 7/1401/55 مورخ 1401/08/04
موضوع استعلام به بررسی امکان اسقاط و عدول از شرط انفساخ پس از تحقق شرط فاسخ در قراردادها مربوط میشود. پرسش مطرح شده این است که آیا فروشنده میتواند پس از عدم کارسازی چک توسط خریدار، با مطالبه وجه چک یا عدم واکنش به عدم پرداخت برای مدت طولانی، از شرط فاسخ عدول کند یا خیر. نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه در این زمینه دو دیدگاه را ارائه کرده است. <br>دیدگاه نخست، انحلال عقد را به محض تحقق شرط فاسخ تایید میکند، مگر اینکه از قرائن و امارات، التزام طرفین به ادامه معامله پس از تحقق شرط احراز شود. در مقابل، دیدگاه دوم معتقد است که اگر مشروط له (ذینفع شرط) از استفاده از شرط منصرف شود، بقای عقد ممکن است و اسقاط شرط نیز امکانپذیر است. در این راستا، تنها ذینفع شرط میتواند با تحقق موضوع شرط، به انحلال قرارداد استناد کند.
تاریخ نظریه: 1401/08/04
شماره نظریه: 7/1401/55
شماره پرونده: 1401-76-55 ح
در شرط فاسخ به سبب ابراز اراده در زمان عقد و به صرف تحقق موضوع شرط و بدون نیاز به ابراز اراده بعدی ی. ا. ط. عقد منحل میشود؛ مگر آنکه از قرائن و امارات، التزام طرفین عقد به معامله پس از تحقق شرط احراز شود و یا آنکه طرفین امکان بازگشت عقد و آثار آن را حتی در صورت تحقق شرط فاسخ برای مدت معین در قرارداد، شرط کرده باشند.
در شرط فاسخ ب. ت. ب. اینکه قصد طرفین از درج شرط، استفاده مشروطله از آن است؛ چنانچه مشروطله از استفاده از شرط منصرف شود، بقای عقد قابل پذیرش است؛ هر چند موضوع شرط محقق شود همچنان که اسقاط آن نیز امکانپذیر است؛ به عبارت دیگر، ب. ت. ب. اینکه ذینفع شرط، مشروطله است و متعهد نمیتواند از عهدشکنی خود و عدم اجرای تعهدات قراردادی منتفع گردد و مفروض آن است التزام متعهد به تعهدات خود جزو شروط بنایی و مورد قصد طرفین است، بنابراین در فرض سوال فقط ذینفع میتواند با تحقق موضوع شرط به انحلال قرارداد استناد کند.
در این خصوص دو دیدگاه مطرح شد: دیدگـاه نخست: در شرط فاسخ به سبب ابراز اراده در زمان عقد و به صرف تحقق موضوع شرط و بدون نیاز به ابراز اراده بعدی ی. ا. ط. عقد منحل میشود؛ مگر آنکه از قرائن و امارات، التزام طرفین عقد به معامله پس از تحقق شرط احراز شود و یا آنکه طرفین امکان بازگشت عقد و آثار آن را حتی در صورت تحقق شرط فاسخ برای مدت معین در قرارداد، شرط کرده باشند. دیدگـاه دوم: در شرط فاسخ ب. ت. ب. اینکه قصد طرفین از درج شرط، استفاده مشروطله از آن است؛ چنانچه مشروطله از استفاده از شرط منصرف شود، بقای عقد قابل پذیرش است؛ هر چند موضوع شرط محقق شود همچنان که اسقاط آن نیز امکانپذیر است؛ به عبارت دیگر، ب. ت. ب. اینکه ذینفع شرط، مشروطله است و متعهد نمیتواند از عهدشکنی خود و عدم اجرای تعهدات قراردادی منتفع گردد و مفروض آن است التزام متعهد به تعهدات خود جزو شروط بنایی و مورد قصد طرفین است، بنابراین در فرض سؤال فقط ذینفع میتواند با تحقق موضوع شرط به انحلال قرارداد استناد کند. دکتر …