پرسش: تکلیف دادگاه در خصوص افراز و فروش ملک مشاعی که بخشی از آن فاقد سند رسمی است چیست؟
پاسخ: افراز ملک مشاعی که جریان ثبتی بخشی از آن خاتمه نیافته از صلاحیت اداره ثبت خارج و در صلاحیت دادگاه است و دادگاه در صورت غیرقابل تقسیم بودن، دستور فروش صادر میکند.
به زبانِ ساده
پرسش درباره ملکی بود که چهار دانگ آن سند رسمی دارد و دو دانگ دیگر قولنامهای است. نظر میگوید چون جریان ثبتی تمام ملک خاتمه نیافته، میتوان افراز را از دادگاه خواست؛ اگر دادگاه ملک را غیرقابل تقسیم تشخیص دهد، دستور فروش آن را صادر میکند.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه در پاسخ به استعلام؛ استعلامکننده در متن مشخص نشده است.
چگونه: اداره کل حقوقی با توجه به خاتمه نیافتن جریان ثبتی دو دانگ، افراز را در صلاحیت عام دادگاه دانسته است. درخواست میتواند به طرفیت همه مالکان مطرح شود و دادگاه در صورت احراز غیرقابل تقسیم بودن ملک، دستور فروش میدهد.
چرا مهم است: این نظر برای مالکان مشاع و وکلایی مفید است که درباره مرجع صالح و امکان فروش ملکِ غیرقابل افراز تصمیم میگیرند.
قوانینِ مرتبط: ماده ۱ قانون افراز و فروش املاک مشاع مصوب ۱۳۵۷؛ ماده ۹ آییننامه اجرایی قانون افراز و فروش املاک مشاع مصوب ۱۳۵۸/۲/۲۰.
مفاهیمِ حقوقی: ملک مشاع، افراز، جریان ثبتی، صلاحیت اداره ثبت، صلاحیت دادگاه، غیرقابل تقسیم بودن ملک، دستور فروش
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
اگر فقط چهار دانگ ملک سند رسمی داشته باشد و جریان ثبتی دو دانگ دیگر خاتمه نیافته باشد، آیا اداره ثبت صلاحیت افراز دارد؟
خیر؛ طبق متن، افراز از صلاحیت اداره ثبت محل خارج است.
اگر ملک قابل تقسیم نباشد، دادگاه چه اقدامی میکند؟
دستور فروش ملک را صادر میکند.
کلیدواژهها: افراز، ملک مشاع، سند رسمی، جریان ثبتی، دستور فروش
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
چنانچه ملكي مشتمل بر عرصه و اعيان باشد و صرفاً براي چهار دانگ آن سند رسمي مالكيت صادر و دو دانگ ديگر فاقد سند رسمي و به صورت قولنامهاي باشد، آيا دادگاه ميتواند در صورت مقدور نبودن افراز ملك، دستور فروش آن را صادر كند؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
ب. ت. ب. اينكه طبق مدلول ماده يك قانون افراز و فروش املاك مشاع مصوب 1357، افراز املاك مشاع كه شش دانگ آنها ثبت شده و جريان ثبتي آنها خاتمه يافته با واحد ثبتي محلي است كه ملك در حوزه آن واقع شده است، لذا در فرض سؤال كه ظاهراً جريان ثبتي دو دانگ مشاع از ملك خاتمه نيافته است، افراز آن از صلاحيت اداره ثبت محل خارج بوده و ب. ت. ب. عمومات قانوني در صلاحيت عام دادگاههاي دادگستري است و ميتوان به طرفيت تمامي مالكان ملك مشاع؛ اعم از آنان كه جريان ثبتي نسبت به آنها خاتمه يافته و يا نيافته باشد، تقاضاي افراز كرد و دادگاه در صورت احراز غير قابل تقسيم بودن ملك، وفق ماده 9 آييننامه اجرايي قانون افراز و فروش املاك مشاع مصوب 20/2/1358، دستور فروش آن را صادر ميكند.
نظریه مشورتی شماره 7/1401/888 مورخ 1401/10/17
موضوع این استعلام مربوط به وضعیتی است که یک ملک شامل عرصه و اعیان بوده و چهار دانگ آن دارای سند رسمی و دو دانگ دیگر به صورت قولنامهای و بدون سند رسمی است. پرسش این است که اگر امکان افراز (تقسیم) ملک وجود نداشته باشد، آیا دادگاه میتواند دستور فروش آن را صادر کند. بر اساس نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه، طبق ماده یک قانون افراز و فروش املاک مشاع مصوب 1357، افراز املاک مشاع که شش دانگ آنها ثبت شده و جریان ثبتی آنها به پایان رسیده، در صلاحیت اداره ثبت محل است. اما در این مورد، چون جریان ثبتی دو دانگ مشاع به پایان نرسیده، افراز آن از صلاحیت اداره ثبت خارج بوده و دادگاههای دادگستری صلاحیت رسیدگی به این موضوع را دارند. اگر دادگاه تشخیص دهد که ملک قابل تقسیم نیست، میتواند طبق ماده 9 آییننامه اجرایی قانون افراز و فروش املاک مشاع مصوب 1358/02/20، دستور فروش ملک را صادر کند.
تاریخ نظریه: 1401/10/17
شماره نظریه: 7/1401/888
شماره پرونده: 1401-127-888 ح
ب. ت. ب. اینکه طبق مدلول ماده یک قانون افراز و فروش املاک مشاع مصوب 1357، افراز املاک مشاع که شش دانگ آنها ثبت شده و جریان ثبتی آنها خاتمه یافته با واحد ثبتی محلی است که ملک در حوزه آن واقع شده است، لذا در فرض سوال که ظاهراً جریان ثبتی دو دانگ مشاع از ملک خاتمه نیافته است، افراز آن از صلاحیت اداره ثبت محل خارج بوده و ب. ت. ب. عمومات قانونی در صلاحیت عام دادگاههای دادگستری است و میتوان به طرفیت تمامی مالکان ملک مشاع؛ اعم از آنان که جریان ثبتی نسبت به آنها خاتمه یافته و یا نیافته باشد، تقاضای افراز کرد و دادگاه در صورت احراز غیر قابل تقسیم بودن ملک، وفق ماده 9 آییننامه اجرایی قانون افراز و فروش املاک مشاع مصوب 1358/2/20، دستور فروش آن را صادر میکند.
ب. ت. ب. اینکه طبق مدلول ماده یک قانون افراز و فروش املاک مشاع مصوب ، 1357 افراز املاک مشاع که شش دانگ آنها ثبت شده و جریان ثبتی آنها خاتمه یافته با واحد ثبتی محلی است که ملک در حوزه آن واقع شده است، لذا در فرض سؤال که ظاهراً جریان ثبتی دو دانگ مشاع از ملک خاتمه نیافته است، افراز آن از صلاحیت اداره ثبت محل خارج بوده و ب. ت. ب. عمومات قانونی در صلاحیت عام دادگاههای دادگستری است و میتوان به طرفیت تمامی مالکان ملک مشاع؛ اعم از آنان که جریان ثبتی نسبت به آنها خاتمه یافته و یا نیافته باشد، تقاضای افراز کرد و دادگاه در صورت احراز غیر قابل تقسیم بودن ملک، وفق ماده 9 آییننامه اجرایی قانون افراز و فروش املاک مشاع مصوب ، 20/2/1358 دستور فروش آن را صادر میکند. دکتر …