نظر مشورتی 7/1402/162 مورخ 1402/09/15 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی

استعلام : يك فقره چك در وجه شخص (الف) صادر و گواهي عدم پرداخت نيز به نام وي صادر شده است؛ اما نامبرده پس از صدور اين گواهي، چك را در سامانه به شخص (ب) انتقال داده و در حال حاضر شخص (ب) اجراييه وفق ماده 23 (اصلاحي 1397) قانون صدور چك را درخواست نموده است. توضيح آنكه، برخي معتقدند براي صدور اجراييه مذكور گواهينامه عدم پرداخت بايد به نام شخص متقاضي صادر شده باشد؛ اما تبصره يك (اصلاحي 29/1/1400) ماده 21 مكرر همان قانون اعلام داشته است: «تسويه چك صرفاً در سامانه تسويه چك طبق مبلغ و تاريخ مندرج در سامانه و در وجه «دارنده نهايي چك» بر اساس استعلام از سامانه صياد انجام خواهد شد»؛ خواهشمند است در اين خصوص اعلام نظر فرماييد. نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : در فرض سؤال كه دارنده پس از صدور گواهي‌نامه عدم پرداخت، چك را به شخص ديگري انتقال داده است، اين انتقال از شمول مقررات قانون تجارت مصوب 1311 و ماده 23 (اصلاحي 1397) قانون صدور چك مصوب 1355 با اصلاحات و الحاقات بعدي خارج است؛ زيرا، ‌اولاً، منتقل‌اليه، دارنده موضوع قانون اخيرالذكر محسوب نمي‌شود؛ ثانياً، منظور از دارنده نهايي مذكور در تبصره يك (اصلاحي 29/1/1400) ماده 21 مكرر قانون صدر‌الذكر، كسي است كه گواهي‌نامه عدم پرداخت به نام وي صادر شده است. نظریه مشورتی شماره 7/1402/162 مورخ 1402/09/15 موضوع استعلام درباره صدور اجراییه بر اساس ماده 23 (اصلاحی 1397) قانون صدور چک، به درخواست شخص (ب) است که چک را از شخص (الف) دریافت کرده و گواهی عدم پرداخت به نام شخص (الف) صادر شده است. سوال این است که آیا برای صدور اجراییه، گواهی عدم پرداخت باید به نام شخص متقاضی (شخص ب) صادر شده باشد یا خیر. نظر اداره کل حقوقی قوه قضاییه این است که انتقال چک به شخص دیگر پس از صدور گواهینامه عدم پرداخت، از شمول مقررات قانون تجارت و ماده 23 (اصلاحی 1397) قانون صدور چک خارج است؛ زیرا شخص (ب) به عنوان دارنده نهایی چک محسوب نمی‌شود. دارنده نهایی به معنای کسی است که گواهینامه عدم پرداخت به نام او صادر شده است، طبق تبصره یک (اصلاحی 1400/01/29) ماده 21 مکرر همان قانون. تاریخ نظریه: 1402/09/15 شماره نظریه: 7/1402/162 شماره پرونده: 1402-88-162ح یک فقره چک در وجه شخص (الف) صادر و گواهی عدم پرداخت نیز به نام وی صادر شده است؛ اما نامبرده پس از صدور این گواهی، چک را در سامانه به شخص (ب) انتقال داده و در حال حاضر شخص (ب) اجراییه وفق ماده 23 (اصلاحی 1397) قانون صدور چک را درخواست نموده است. توضیح آنکه، برخی معتقدند برای صدور اجراییه مذکور گواهینامه عدم پرداخت باید به نام شخص متقاضی صادر شده باشد؛ اما تبصره یک (اصلاحی 1400/01/29) ماده 21 مکرر همان قانون اعلام داشته است: «تسویه چک صرفا در سامانه تسویه چک طبق مبلغ و تاریخ مندرج در سامانه و در وجه «دارنده نهایی چک» بر اساس استعلام از سامانه صیاد انجام خواهد شد»؛ خواهشمند است در این خصوص اعلام نظر فرمایید. در فرض سوال که دارنده پس از صدور گواهی‌نامه عدم پرداخت، چک را به شخص دیگری انتقال داده است، این انتقال از شمول مقررات قانون تجارت مصوب 1311 و ماده 23 (اصلاحی 1397) قانون صدور چک مصوب 1355 با اصلاحات و الحاقات بعدی خارج است؛ زیرا، ‌اولا، منتقل‌الیه، دارنده موضوع قانون اخیرالذکر محسوب نمی‌شود؛ ثانیا، منظور از دارنده نهایی مذکور در تبصره یک (اصلاحی 1400/01/29) ماده 21 مکرر قانون صدر‌الذکر، کسی است که گواهی‌نامه عدم پرداخت به نام وی صادر شده است.