پرسش: در صورت تخریب کامل اعیان موقوفه در عرصه طلق بر اثر حوادث قهری، آیا وقف از بین میرود؟
پاسخ: بله، با تخریب کامل اعیان موقوفه و تلف آن، وقف پایان یافته و مالک عرصه حق ساختوساز دارد، مگر آنکه عقد وقف شامل حق احداث اعیان باشد.
به زبانِ ساده
موضوع، ملکی است که زمین آن شخصی و اعیانی آن وقف است. اگر اعیانی موقوفه بر اثر حادثه یا فرسودگی کاملاً از بین برود، وقف پایان مییابد و صاحب زمین میتواند در آن ساختوساز کند؛ مگر اینکه در عقد وقف حق احداث اعیانی پیشبینی شده باشد.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ استعلامکننده و طرفین اختلاف در متن مشخص نشدهاند.
چگونه: درباره اثر تخریب کامل اعیانی موقوفه بر عرصه طلق استعلام شده و اداره کل حقوقی با توجه به استمرار عقد وقف و بقای عناصر آن پاسخ داده است.
چرا مهم است: این نظر برای صاحبان عرصه و متولیان یا ذینفعان موقوفه در تصمیمگیری درباره ساختوساز پس از تلف اعیانی اهمیت دارد.
قوانینِ مرتبط: نامطمئن؛ متن به ماده یا قانون مشخصی استناد نکرده است.
مفاهیمِ حقوقی: وقف، عرصه، اعیانی، ملک طلق، تلف موقوفه، عقد مستمر، حق احداث اعیانی
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
اگر عرصه ملک طلق و اعیانی آن موقوفه باشد و اعیانی کاملاً از بین برود، آیا وقف پایان مییابد؟
بله؛ با تخریب کامل و تلف اعیانی موقوفه، وقف پایان مییابد.
آیا صاحب عرصه پس از از بین رفتن کامل اعیانی میتواند ساختوساز کند؟
بله؛ مگر آنکه عقد وقف همراه با حق احداث اعیانی باشد.
کلیدواژهها: وقف، اعیان موقوفه، عرصه طلق، حوادث قهری، زوال وقف
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
چنانچه اعيان ملكي موقوفه؛ اما عرصه آن ملك طلق باشد، آيا با تخريب كامل اعيان موقوفه در اثر حوادث قهري مانند زلزله يا سيل يا فرسودگي، وقف از بين ميرود؟ به عبارت ديگر، آيا در چنين وضعيتي وقف منتفي است و صاحب عرصه ميتواند بدون رعايت موقوفه، مبادرت به ساخت و ساز بنمايد؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
در فرض سؤال كه عرصه، ملك طلق و اعياني وقف است؛ چنانچه اعياني در نتيجه حوادث قهري از بين برود؛ از آنجا كه وقف عقدي مستمر است و عناصر آن از حيث حدوث و بقا بايد موجود باشد تا وقف باقي بماند؛ با تخريب كامل اعياني موقوفه و تلف آن، وقف پايان يافته و صاحب عرصه حق ساخت و ساز در عرصه را دارد؛ مگر آنكه عقد وقف همراه با حق احداث اعياني باشد.
نظریه مشورتی شماره 7/1402/372 مورخ 1402/09/05
موضوع استعلام درباره وضعیت وقف در شرایطی است که اعیانی یک ملک موقوفه به دلیل حوادث طبیعی مانند زلزله یا سیل تخریب شود و زمین آن به صورت آزاد باشد. پرسش این است که آیا در این شرایط وقف لغو میشود و صاحب زمین میتواند بدون توجه به شرایط وقف، اقدام به ساخت و ساز کند. در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که با تخریب کامل اعیانی موقوفه و از بین رفتن آن، وقف پایان مییابد و صاحب زمین میتواند بدون توجه به شرایط وقف، ساخت و ساز انجام دهد، مگر اینکه عقد وقف شامل حق احداث اعیانی نیز باشد.
تاریخ نظریه: 1402/09/05
شماره نظریه: 7/1402/372
شماره پرونده: 1402-82-372ع
در فرض سوال که عرصه، ملک طلق و اعیانی وقف است؛ چنانچه اعیانی در نتیجه حوادث قهری از بین برود؛ از آنجا که وقف عقدی مستمر است و عناصر آن از حیث حدوث و بقا باید موجود باشد تا وقف باقی بماند؛ با تخریب کامل اعیانی موقوفه و تلف آن، وقف پایان یافته و صاحب عرصه حق ساخت و ساز در عرصه را دارد؛ مگر آنکه عقد وقف همراه با حق احداث اعیانی باشد.