Ailexa — هوش مصنوعی + قانون home
حوزهٔ جستجوی شما حدوداً در چه زمینه‌ای است:
در جست‌جوی چه هستید؟ بعد از انتخابِ آنچه می‌خواهید، در کادرِ جستجوی بالا موضوع را بنویسید و «بگرد» را بزنید.
نظریهٔ مشورتی

نظر مشورتی 7/1402/389 مورخ 1402/06/11 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی

سبدِ من

#اداره_کل #دیه #مجازات #جراحت #بیت_المال #نمایندگی #جائفه #حد #ارش #تشخیص #تجدیدنظرخواهی #محاکم_دادگستری #سمحاق #دادگاه_کیفری_دو #گواهی_پزشکی_قانونی #اعتراض #حارصه #دامیه #دادگاه_تجدیدنظر_استان #رای_وحدت_رویه #مرتکب #قتل #قوانین #مطالبه #گزارش_پزشکی_قانونی #محقق #قضاییه #صورت #عضو #جرح #دیات #نظریه‌مشورتی #وزارت_دادگستری #محکوم #فقره #دیه‌کامل #ثمر #اعضا #شهرستان #استان #سلاح

پرسش و پاسخِ کوتاه

پرسش: آیا در صورت تعدد جراحات ناشی از ساچمه در یک عضو، دولت ملزم به پرداخت دیات متعدد است؟

پاسخ: متن استعلام ناقص است و امکان ارائه پاسخ دقیق حقوقی بر اساس آن وجود ندارد.

به زبانِ ساده

متن، استعلام وزارت دادگستری درباره پرداخت دیه از بیت‌المال و اختلاف دادگاه‌ها در ارزیابی جراحت‌های ناشی از ساچمه را نقل می‌کند. بخش موجود به ماده ۵۴۳ و مواد ۷۰۹ و ۷۱۰ قانون مجازات اسلامی اشاره دارد، اما چون متن ناقص است، نتیجه نهایی نظر مشورتی معلوم نیست.

چه کسی: استعلام‌کننده وزارت دادگستری به نمایندگی از بیت‌المال است؛ نظر مورد درخواست از اداره کل حقوقی قوه قضائیه بوده و پاسخ نهایی در متن موجود نیست.

چگونه: وزارت دادگستری با اشاره به پرونده‌های مطالبه دیه و اختلاف دادگاه‌ها درباره جراحت‌های ناشی از ساچمه، درخواست نظر مشورتی کرده است؛ متن در میانه شرح موضوع قطع می‌شود.

چرا مهم است: این متن برای فهم مسئله مطرح‌شده درباره ارزیابی جراحت و پرداخت دیه مفید است، اما برای دانستن پاسخ نهایی باید متن کامل در دسترس باشد.

قوانینِ مرتبط: مواد ۵۴۳، ۷۰۹ و ۷۱۰ قانون مجازات اسلامی

مفاهیمِ حقوقی: دیه، بیت‌المال، جراحت نافذه، جراحت جائفه، قسامه نامطمئن، حارصه، دامیه، متلاحمه

پرسش‌هایی که این متن پاسخ می‌دهد

در صورت وجود شرایط ماده ۵۴۳ قانون مجازات اسلامی، چند دیه برای آسیب‌های جمع‌شده ثابت می‌شود؟

طبق متن استعلام، در صورت جمع بودن چهار شرط ماده، تنها دیه یک آسیب ثابت می‌شود.

آیا در متنِ موجود پاسخ نهایی اداره کل حقوقی به موضوع گلوله ساچمه‌ای آمده است؟

خیر؛ متن ارائه‌شده پیش از بیان پاسخ نهایی قطع شده است.

کلیدواژه‌ها: دیه، بیت‌المال، جراحت، ساچمه، مسئولیت دولت

متنِ زیر هنوز به‌وسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.

استعلام : وزارت دادگستري به نمايندگي از بيت‌المال برابر قوانين موضوعه، مسئول پرداخت ديات نفس و مادون نفس است. ب. ت. ب. كثرت روزافزون پرونده‌هاي مطالبه ديه، بعضاً مسائل و مشكلاتي براي وزارت دادگستري در زمينه‌هاي ذيل‌الذكر حادث گرديده كه بررسي و مرتفع نمودن آنها مستلزم ازائه نظريات مشورتي و ارشادي آن مرجع محترم خواهد بود: حسب ماده 543 قانون مجازات اسلامي در صورت تجميع شرايط چهارگانه مندرج در اين ماده، تنها ديه يك آسيب ثابت مي‌شود؛ عليرغم صرحت ماده مذكور به كرات شاهد صدور آرايي هستيم كه بيت‌المال به پرداخت ديات متعدد بابت جراحت نافذه يا جائفه در يك عضو محكوم گرديده به نحوي كه ميزان ديات تعييني براي صدمات وارده، چندين برابر ديه آن عضو شده است؛ به عنوان مثال مي‌توان به مواردي كه ايراد جرح ناشي از اصابت گلوله ساچمه‌اي در دست، پا، پهلو و شكم بوده و بين محاكم دادگستري به عنوان جرح نافذه و جائفه يا كمتر از آن اختلاف نظر حاصل شده اشاره نمود؛ چرا كه اساساً صدمات وارده بر اثر ساچمه با آسيب‌هاي ايجاد شده توسط گلوله، متمايز از يكديگر بوده و ساچمه خارج از تعريف گلوله است. همچنين عمق و ميزان جرحي كه ساچمه ايجاد مي‌كند سطحي بوده و در اغلب موارد جرح ناشي از آن در اعضاء بدن در حد حارصه، داميه، متلاحمه و ... مي‌باشد. وفق ماده 709 قانون مجازات اسلامي جراحات وارده به سر و صورت تعيين و تعريف شده و حسب ماده 710 قانون مذكور هرگاه يكي از جراحت‌هاي مندرج در بند (الف) تا (ث) ماده 709 اين قانون در غير سر و صورت واقع شود،‌ در صورتي كه آن عضو داراي ديه معين باشد، ديه به حساب نسبت‌هاي فوق از ديه آن عضو تعيين مي‌شود و اگر آن عضو داراي ديه معين نباشد ارش ثابت است. با اين توضيح اگر هر جرحي كه توسط ساچمه، نيزه و يا گلوله كه به دست يا پا وارد مي‌شود را نافذه تلقي نماييم، عملاً مفاد ماده 709 در ساير اعضاء غير از سر و صورت بلاوجه و بي ثمر بوده و هرگز قابليت اجرايي و استناد ندارد؛ زيرا در هر صورت جرحي كه به اعضا وارد مي‌شود توسط وسايل مذكور يا مانند آن‌ها است. علاوه بر اين ساير اعضاء نيز مع‌الوصف استدعا دارد ضمن بررسي موضوع دستور فرمايند تا نظريه مشورتي آن مرجع محترم در رابطه با ابهامات و پرسشهاي مطروحه ذيل را اعلام فرمايند: 1- آيا با رعايت ماده 713 قانون مجازات اسلامي در رابطه با تعريف نافذه مي‌توان ساچمه را به عنوان نيزه يا گلوله محسوب نمود؟ 2- آيا ورود ساچمه به دست و پا صرفاً نافذه است؟ به عبارتي جرح وارده به دست و پا بوسيله ساچمه در چه مواردي مشمول ديه جرح حارصه، داميه، متلاحمه، سمحاق و موضحه (موضوع بند «الف» تا «ت» ماده 709 قانون مجازات اسلامي) خواهد بود؟ ملاك و معيار تشخيص جراحت نافذه در دست و پا پس از ورود ساچمه چيست؟ 3- آيا هر يك از جرح‌هاي مذكور در بندهاي «الف» تا «ث» ماده 709 قانون مجازات اسلامي حتي اگر با فاصله در دست و پا حادث شود با لحاظ ماده 543 قانون مجازات اسلامي بايد جداگانه محاسبه شود؟ و در صورت احتساب به صورت مجزا (با رعايت شروط چهارگانه مندرج در ماده 543 قانون ياد شده) چنانچه ميزان ديه تعييني چندين برابر ديه همان عضو شود، آيا چنين محاسبه‌اي صحيح و قابل پرداخت از بيت‌المال خواهد بود؟ به عنوان مثال مي‌توان به پرونده مطروحه در شعبه 101 دادگاه كيفري دو شهرستان ... مبني بر شكايت خانم ... عليه افراد ناشناس اشاره نمود كه بر اساس گواهي پزشكي قانوني استان ... به شماره 21/ب/812 مورخ 1395/5/18 و به موجب دادنامه شماره 980997381900595 مورخ 1398/5/9، وزارت دادگستري به نمايندگي از بيت‌المال بابت چهار فقره چراحت نافذه زانوي راست (4 عدد ساچمه) و هشتاد فقره جراحت نافذه زانوي چپ (هشتاد ساچمه در زانوي چپ) جمعاً 840 شتر معادل 4/8 ديه كامل مرد مسلمان محكوم شده است. مراتب اعتراض و تجديدنظرخواهي از دادنامه موصوف با تأكيد بر اين كه : «به موجب ماده 713 قانون مجازات اسلامي نافذه جراحتي است كه با فرو رفتن وسيله‌اي مانند نيزه يا گلوله در دست يا پا ايجاد مي‌شود و ديه آن در مرد يك دهم ديه كامل و در زن ارش ثابت مي‌شود» و آنچه نسبت به خانم ... حادث شده ايراد 84 عدد ساچمه از سلاح ساچمه‌زني بوده و نه گلوله‌زني كه تعريف گلوله داشته باشند. مضافاً جرح ناشي از ساچمه سطحي بوده و در بسياري از موارد جرح در حد حارصه يا داميه بر عضو وارد مي‌نمايد و از طرفي به موجب ماده 543 قانون مجازات اسلامي همه ساچمه‌ها توسط يك نفر و با يك شليك و در يك عضو وارد شده است؛ لذا مشمول تداخل ديات مي‌گردد و ...» اعلام ليكن شعبه پنجم دادگاه تجديدنظر استان ... به موجب دادنامه شماره 9909973814800336 مورخ 1399/3/13 ضمن رد تجديدنظرخواهي دادنامه بدوي را تأييد نموده است. نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : 1- به صراحت ماده 713 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392 «نافذه» جراحتي است كه با فرو رفتن وسيله‌اي مانند نيزه يا گلوله در دست يا پا ايجاد مي‌شود ... . با عنايت به كلمه يا واژه «مانند» در اين ماده نوع وسيله جارحه در تحقق جراحت نافذه موضوعيت ندارد؛ لذا در اثر اصابت ساچمه شليك شده از تفنگ ساچمه‌زن هر يك از ساچمه‌ها كه در دست يا پا فرو رود طبق ماده پيش‌گفته جراحت نافذه را به وجود مي‌آورد؛ به عبارت ديگر «ساچمه» نيز مي‌تواند يكي از مصاديق «وسيله» موضوع ماده پيش گفته باشد و اين به منزله تلقي كردن ساچمه به‌عنوان نيزه يا گلوله نيست. 2- جراحات ناشي از «ساچمه» در بدن بسته به عمق آن و محل اصابت ممكن است منطبق به يكي از عناوين جائفه، نافذه، حارصه، داميه، متلاحمه، سمحاق، موضحه، هاشمه، يا منقلبه باشد. تشخيص نوع هر جراحت بايد براساس تعريفي باشد كه در قانون مجازات اسلامي مصوب 1392 ذكر شده است كه در هر پرونده تشخيص نوع هر جراحت پس از وصول گزارش پزشكي قانوني كه در آن مشخصات كامل صدمات، نوع و تعداد صدمات محل و ابعاد و در صورت لزوم عمق صدمات بايستي ذكر شود، با قاضي رسيدگي‌كننده به پرونده است و در صدق عنوان «نافذه» به جراحت حاصله در دست يا پا، نفوذ عرفي آلت جارحه در گوشت به «مقدار قابل ملاحظه» و به ميزاني كه عرفاً نفوذ ناميده شود، كافي است و در موارد شك حكم نافذه جاري نمي‌شود. 3- چنانچه در اثر اصابت ساچمه ناشي از شليك تفنگ ساچمه‌زن جراحت‌هاي متعددي ايجاد شود، هر يك از ساچمه‌ها كه در دست يا پا فرو رفته باشد طبق تعريف مذكور در ماده 713 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392 جراحت حاصله جراحت نافذه مي‌باشد و در صورت تـعدد جراحـت نافذه چنـانچه اين جراحت‌ها متصل به هم يا به گونه‌اي نزديك به هم باشد كه عرفاً يك آسيب محسوب شود مطابق ماده 543 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392 در صورت وجود مجموع شرايط چهارگانه ذيل اين ماده، ديه آسيب‌هاي متعدد تداخل مي‌كند و تنها ديه يك آسيب ثابت مي‌شود در غير اين ‌صورت مشمول ذيل ماده 541 قانون يادشده بوده و هر جراحت نافذه ديه جداگانه خواهد داشت حتي اگر مجموع ميزان ديه تعيين شده براي جراحت‌هاي متعدد نافذه بيش از ديه همان عضو (دست يا پا) باشد؛ بويژه اينكه در ماده 538 قانون مزبور به اصل «تعدد ديات و عدم تداخل آن» در تعدد جنايات اشاره شده است و در قسمت آخر ماده 541 اين قانون نيز تصريح شده، اگر در اثر يك ضربه يا هر رفتار ديگر آسيب‌هاي متعددي در دو يا چند محل جداگانه از يك عضو به وجود آيد هر آسيب ديه جداگانه دارد و ب. ت. ب. صراحت رأي وحدت رويه شماره 790 مورخ 10/4/1399 در مواردي كه مرتكب صدمه عمدي مادون قتل شناسايي نشده باشد، پرداخت ديه به عهده بيت‌المال است. نظریه مشورتی شماره 7/1402/389 مورخ 1402/06/11 موضوع استعلام از وزارت دادگستری، به نمایندگی از بیت‌المال، بررسی مسائل مربوط به پرداخت دیات برای جراحات وارده به افراد است، به ویژه در مواردی که این جراحات از اصابت ساچمه، گلوله یا نیزه به بدن ناشی می‌شود. پرسش‌ها شامل این است که آیا ساچمه می‌تواند مشابه گلوله یا نیزه تلقی شود و جراحات ناشی از آن تحت چه شرایطی مشمول دیه جراحت‌های مختلف می‌شود. در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه اعلام می‌کند که بر اساس ماده 713 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، ساچمه می‌تواند به عنوان وسیله‌ای برای ایجاد جراحت نافذه محسوب شود و نوع جراحت‌ها باید بر اساس عمق و محل آسیب‌دیدگی تعیین شود. همچنین، اگر جراحات متعدد به گونه‌ای نزدیک به هم باشند که عرفاً یک آسیب محسوب شوند، دیه آن‌ها با هم تداخل کرده و فقط دیه یک آسیب پرداخت می‌شود، مگر اینکه شرایط تداخل دیات در ماده 543 قانون مجازات اسلامی محقق نشود، که در این صورت هر جراحت دیه جداگانه خواهد داشت. تاریخ نظریه: 1402/06/11 شماره نظریه: 7/1402/389 شماره پرونده: 1402-186/1-389ک حسب ماده 543 قانون مجازات اسلامی در صورت تجمیع شرایط چهارگانه مندرج در این ماده، تنها دیه یک آسیب ثابت می‌شود؛ علیرغم صرحت ماده مذکور به کرات شاهد صدور آرایی هستیم که بیت‌المال به پرداخت دیات متعدد بابت جراحت نافذه یا جائفه در یک عضو محکوم گردیده به نحوی که میزان دیات تعیینی برای صدمات وارده، چندین برابر دیه آن عضو شده است؛ به عنوان مثال می‌توان به مواردی که ایراد جرح ناشی از اصابت گلوله ساچمه‌ای در دست، پا، پهلو و شکم بوده و بین محاکم دادگستری به عنوان جرح نافذه و جائفه یا کمتر از آن اختلاف نظر حاصل شده اشاره نمود؛ چرا که اساساً صدمات وارده بر اثر ساچمه با آسیب‌های ایجاد شده توسط گلوله، متمایز از یکدیگر بوده و ساچمه خارج از تعریف گلوله است. همچنین عمق و میزان جرحی که ساچمه ایجاد می‌کند سطحی بوده و در اغلب موارد جرح ناشی از آن در اعضاء بدن در حد حارصه، دامیه، متلاحمه و... م. ب.. وفق ماده 709 قانون مجازات اسلامی جراحات وارده به سر و صورت تعیین و تعریف شده و حسب ماده 710 قانون مذکور هرگاه یکی از جراحت‌های مندرج در بند (الف) تا (ث) ماده 709 این قانون در غیر سر و صورت واقع شود،‌ در صورتی که آن عضو دارای دیه معین باشد، دیه به حساب نسبت‌های فوق از دیه آن عضو تعیین می‌شود و اگر آن عضو دارای دیه معین نباشد ارش ثابت است. با این توضیح اگر هر جرحی که توسط ساچمه، نیزه و یا گلوله که به دست یا پا وارد می‌شود را نافذه تلقی نماییم، عملاً مفاد ماده 709 در سایر اعضاء غیر از سر و صورت بلاوجه و بی ثمر بوده و هرگز قابلیت اجرایی و استناد ندارد؛ زیرا در هر صورت جرحی که به اعضا وارد می‌شود توسط وسایل مذکور یا مانند آن‌ها است. علاوه بر این سایر اعضاء نیز مع‌الوصف استدعا دارد ضمن بررسی موضوع دستور فرمایند تا نظریه مشورتی آن مرجع محترم در رابطه با ابهامات و پرسشهای مطروحه ذیل را اعلام فرمایند: 2- آیا ورود ساچمه به دست و پا صرفاً نافذه است؟ به عبارتی جرح وارده به دست و پا به وسیله ساچمه در چه مواردی مشمول دیه جرح حارصه، دامیه، متلاحمه، سمحاق و موضحه (موضوع بند «الف» تا «ت» ماده 709 قانون مجازات اسلامی) خواهد بود؟ ملاک و معیار تشخیص جراحت نافذه در دست و پا پس از ورود ساچمه چیست؟ به عنوان مثال می‌توان به پرونده مطروحه در شعبه 101 دادگاه کیفری دو شهرستان... مبنی بر شکایت خانم... علیه افراد ناشناس اشاره نمود که بر اساس گواهی پزشکی قانونی استان... به شماره 21/ب/812 مورخ 1395/5/18 و به موجب دادنامه شماره 980997381900595 مورخ 1398/5/9، وزارت دادگستری به نمایندگی از بیت‌المال بابت چهار فقره چراحت نافذه زانوی راست (4 عدد ساچمه) و هشتاد فقره جراحت نافذه زانوی چپ (هشتاد ساچمه در زانوی چپ) جمعاً 840 شتر معادل 4/8 دیه کامل مرد مسلمان محکوم شده است. مراتب اعتراض و تجدیدنظرخواهی از دادنامه موصوف با تاکید بر این که: «به موجب ماده 713 قانون مجازات اسلامی نافذه جراحتی است که با فرو رفتن وسیله‌ای مانند نیزه یا گلوله در دست یا پا ایجاد می‌شود و دیه آن در مرد یک دهم دیه کامل و در زن ارش ثابت می‌شود» و آنچه نسبت به خانم... حادث شده ایراد 84 عدد ساچمه از سلاح ساچمه‌زنی بوده و نه گلوله‌زنی که تعریف گلوله داشته باشند. مضافاً جرح ناشی از ساچمه سطحی بوده و در بسیاری از موارد جرح در حد حارصه یا دامیه بر عضو وارد می‌نماید و از طرفی به موجب ماده 543 قانون مجازات اسلامی همه ساچمه‌ها توسط یک نفر و با یک شلیک و در یک عضو وارد شده است؛ لذا مشمول تداخل دیات می‌گردد و...» اعلام لیکن شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان... به موجب دادنامه شماره 9909973814800336 مورخ 1399/3/13 ضمن رد تجدیدنظرخواهی دادنامه بدوی را تایید نموده است. 3- چنانچه در اثر اصابت ساچمه ناشی از شلیک تفنگ ساچمه‌زن جراحت‌های متعددی ایجاد شود، هر یک از ساچمه‌ها که در دست یا پا فرو رفته باشد طبق تعریف مذکور در ماده 713 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 جراحت حاصله جراحت نافذه م. ب. و در صورت تعدد جراحت نافذه چنانچه این جراحت‌ها متصل به هم یا به گونه‌ای نزدیک به هم باشد که عرفاً یک آسیب محسوب شود مطابق ماده 543 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 در صورت وجود مجموع شرایط چهارگانه ذیل این ماده، دیه آسیب‌های متعدد تداخل می‌کند و تنها دیه یک آسیب ثابت می‌شود در غیر این ‌صورت مشمول ذیل ماده 541 قانون یادشده بوده و هر جراحت نافذه دیه جداگانه خواهد داشت حتی اگر مجموع میزان دیه تعیین شده برای جراحت‌های متعدد نافذه بیش از دیه همان عضو (دست یا پا) باشد؛ بویژه اینکه در ماده 538 قانون مزبور به اصل «تعدد دیات و عدم تداخل آن» در تعدد جنایات اشاره شده است و در قسمت آخر ماده 541 این قانون نیز تصریح شده، اگر در اثر یک ضربه یا هر رفتار دیگر آسیب‌های متعددی در دو یا چند محل جداگانه از یک عضو به وجود آید هر آسیب دیه جداگانه دارد و ب. ت. ب. صراحت رای وحدت رویه شماره 790 مورخ 1399/4/10 در مواردی که مرتکب صدمه عمدی مادون قتل شناسایی نشده باشد، پرداخت دیه به عهده بیت‌المال است.

موارد مرتبط 97

آرای مرتبط 40

نظریات مشورتی 40

نشست‌های قضایی 7

مواد مرتبط 3

دکترین 7

فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمی‌شود.

نظرها و یادداشت‌ها

نظرها پس از بررسی نمایش داده می‌شوند.

Designed & Developed by Hamed Rostami, Eng. & Attorney — © All Rights Reserved حامد رستمی، مهندس و وکیل دادگستری حقوق، با نگاهِ هوش مصنوعی و الگوریتم اینستاگرام تلگرام لینکدین