پرسش: آیا درخواست صدور دستور جلب شخصی که از اجرای حکم ملاقات طفل استنکاف میکند به استناد مواد ۴۰ و ۴۱ قانون حمایت خانواده قابل پذیرش است؟
پاسخ: بازداشت موضوع ماده ۴۰ قانون حمایت خانواده ناظر بر حکم حضانت است و اعمال آن برای استنکاف از ملاقات طفل موضوعاً منتفي است، اما تعقیب کیفری طبق ماده ۵۴ و درخواست تغییر حضانت طبق ماده ۴۱ بلامانع است.
به زبانِ ساده
موضوع، خودداری والدِ عهدهدار حضانت از اجرای حکم ملاقات والد دیگر با طفل است. نظر مشورتی میگوید به این دلیل نمیتوان بر اساس مواد ۴۰ و ۴۱ دستور جلب حاضن را صادر کرد. با این حال، امکان شکایت کیفری طبق ماده ۵۴ و درخواست واگذاری حضانت طبق ماده ۴۱ وجود دارد.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ استعلامکننده در متن معرفی نشده است. اختلاف میان والدِ عهدهدار حضانت و والدِ دارای حق ملاقات است.
چگونه: با وجود اخطاریههای متعدد و هشت بار اذن ورود به منزل، اجرای حکم ملاقات به علت مخفیکردن طفل ممکن نشده و درخواست جلب مطرح شده است. اداره کل حقوقی، جلب را بر اساس مواد ۴۰ و ۴۱ منتفی دانسته و راههای دیگر را بیان کرده است.
چرا مهم است: این نظر برای والدین و مراجع اجرا روشن میکند که ممانعت از ملاقات، بهتنهایی مجوز جلب بر پایه مواد ۴۰ و ۴۱ نیست.
قوانینِ مرتبط: قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱، مواد ۴۰، ۴۱ و ۵۴؛ مقررات آیین دادرسی کیفری.
مفاهیمِ حقوقی: حضانت، حق ملاقات، اجرای حکم، استنکاف از اجرای حکم، دستور جلب، شکایت ذینفع، واگذاری حضانت
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا در صورت خودداری حاضن از اجرای حکم ملاقات، میتوان به استناد مواد ۴۰ و ۴۱ قانون حمایت خانواده دستور جلب صادر کرد؟
خیر؛ صدور دستور جلب به استناد این مواد در این فرض موضوعاً منتفی است.
ماده ۴۰ قانون حمایت خانواده ناظر به چه حکمی است؟
ناظر به ضمانت اجرای حکم حضانت است.
ذینفع ملاقات در صورت ممانعت از اجرای حکم چه راههایی دارد؟
میتواند با شکایت، اعمال ماده ۵۴ را پیگیری کند یا طبق ماده ۴۱ درخواست واگذاری حضانت بدهد.
کلیدواژهها: ملاقات طفل، حضانت، قانون حمایت خانواده، دستور جلب، استنکاف از اجرای حکم
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
در دادگاه خانواده حكم بر محكوميت زوجه به تحويل طفل جهت ملاقات با زوج صادر شده است و بهرغم اخطاريههاي متعدد و صدور هشت بار اذن ورود به منزل، به دليل مخفي كردن طفل امكان اجراي رأي دادگاه فراهم نشده است و محكومله مستند به مواد 40 و 41 قانون حمايت خانواده مصوب 1391، صدور برگ جلب محكومعليه را درخواست كرده است؛ آيا اين درخواست قابليت پذيرش دارد؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
چنانچه به موجب رأي قطعي، حضانت طفل به يكي از والدين سپرده شده و براي والد ديگر، حق ملاقات تعيين شود؛ اما فردي كه عهدهدار حضانت است از اجراي حكم ملاقات استنكاف ورزد، بازداشت موضوع ماده 40 قانون حمايت خانواده مصوب 1391 قابليت اعمال ندارد؛ زيرا اين ماده ناظر به ضمانت اجراي «حكم حضانت» است؛ اما مجازات چنين فردي در راستاي اعمال ماده 54 قانون پيشگفته در صورت شكايت ذينفع وفق مقررات آيين دادرسي كيفري بلامانع است و همچنين ذينفع ملاقات ميتواند مطابق ماده 41 قانون حمايت خانواده مصوب 1391 درخواست واگذاري حضانت را بنمايد. بر اين اساس، در فرض سؤال صدور دستور جلب حاضن مستنكف از اجراي حكم ملاقات به استناد مواد 40 و 41 قانون يادشده، موضوعاً منتفي است.
نظریه مشورتی شماره 7/1402/435 مورخ 1402/07/03
موضوع استعلام مربوط به عدم اجرای حکم دادگاه خانواده درباره ملاقات زوج با کودک و درخواست صدور برگ جلب برای محکومله بر اساس مواد 40 و 41 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 است. در پاسخ به این استعلام، اداره کل حقوقی قوه قضاییه اعلام کرده است که اگر حضانت کودک به یکی از والدین سپرده شده و والد دیگر حق ملاقات دارد، در صورت امتناع حاضن از اجرای حکم ملاقات، صدور دستور جلب بر اساس ماده 40 قانون حمایت خانواده امکانپذیر نیست، زیرا این ماده تنها مربوط به ضمانت اجرای «حکم حضانت» است. با این حال، مجازات فرد ممتنع میتواند بر اساس ماده 54 همان قانون و با شکایت ذینفع طبق مقررات آیین دادرسی کیفری اعمال شود. همچنین، ذینفع ملاقات میتواند درخواست تغییر حضانت را مطابق ماده 41 قانون حمایت خانواده ارائه دهد. بنابراین، صدور دستور جلب حاضن ممتنع از اجرای حکم ملاقات بر اساس مواد 40 و 41 منتفی است.
تاریخ نظریه: 1402/07/03
شماره نظریه: 7/1402/435
شماره پرونده: 1402-9/1-435ح
در دادگاه خانواده حکم بر محکومیت زوجه به تحویل طفل جهت ملاقات با زوج صادر شده است و بهرغم اخطاریههای متعدد و صدور هشت بار اذن ورود به منزل، به دلیل مخفی کردن طفل امکان اجرای رای دادگاه فراهم نشده است و محکومله مستند به مواد 40 و 41 قانون حمایت خانواده مصوب 1391، صدور برگ جلب م. ع. را درخواست کرده است؛ آیا این درخواست قابلیت پذیرش دارد؟
چنانچه به موجب رای قطعی، حضانت طفل به یکی از والدین سپرده شده و برای والد دیگر، حق ملاقات تعیین شود؛ اما فردی که عهدهدار حضانت است از اجرای حکم ملاقات استنکاف ورزد، بازداشت موضوع ماده 40 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 قابلیت اعمال ندارد؛ زیرا این ماده ناظر به ضمانت اجرای «حکم حضانت» است؛ اما مجازات چنین فردی در راستای اعمال ماده 54 قانون پیشگفته در صورت شکایت ذینفع وفق مقررات آیین دادرسی کیفری بلامانع است و همچنین ذینفع ملاقات میتواند مطابق ماده 41 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 درخواست واگذاری حضانت را بنماید. بر این اساس، در فرض سوال صدور دستور جلب حاضن مستنکف از اجرای حکم ملاقات به استناد مواد 40 و 41 قانون یادشده، موضوعاً منتفی است.