پرسش: آیا پس از صدور قرار منع تعقیب در خصوص دستور عدم پرداخت چک، صدور اجراییه مستقیماً امکانپذیر است؟
پاسخ: خیر، در مواردی که صادرکننده مطابق مقررات قانونی درخواست عدم پرداخت داده و شکایت کرده باشد، صدور اجراییه چک امکانپذیر نیست و دارنده باید دعوای مطالبه وجه مطرح کند.
به زبانِ ساده
صادرکننده چک به بانک دستور داده وجه را نپردازد و شکایت کیفری او به منع تعقیب رسیده است. بااینحال، اگر شکایت در مهلت مقرر ثبت و گواهی آن به بانک داده شده باشد، دارنده نمیتواند از مسیر اجراییه موضوع ماده ۲۳ اقدام کند؛ منع تعقیب این نتیجه را تغییر نمیدهد.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ استعلامکننده و طرفین پرونده در متن نام برده نشدهاند و موضوع درباره صادرکننده و دارنده چک است.
چگونه: استعلام پس از صدور گواهی عدم پرداخت به علت مسدودی حساب و تأیید قرار منع تعقیب صادرشده در شکایت کیفری مطرح شده است؛ اداره کل حقوقی با توجه به مواد ۱۴ و ۲۳ پاسخ داده است.
چرا مهم است: برای دارنده چک و وکیل او مهم است تا بدانند در این وضعیت نمیتوانند اجراییه موضوع ماده ۲۳ را درخواست کنند.
قوانینِ مرتبط: قانون صدور چک مصوب ۱۳۵۵ با اصلاحات و الحاقات بعدی، مواد ۱۴ و ۲۳ و تبصره ۲ ماده ۱۴؛ ماده ۲۳ اصلاحی ۱۳۹۷.
مفاهیمِ حقوقی: چک، دستور عدم پرداخت، گواهی عدم پرداخت، شکایت کیفری، قرار منع تعقیب، اجراییه
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
اگر صادرکننده چک دستور عدم پرداخت داده و شکایت او با قرار منع تعقیب روبهرو شده باشد، دارنده میتواند اجراییه بگیرد؟
خیر، در فرض بیانشده صدور اجراییه موضوع ماده ۲۳ امکانپذیر نیست.
آیا صدور قرار منع تعقیب، استثنای بند «ج» ماده ۲۳ را از بین میبرد؟
خیر؛ اگر شکایت در مهلت مقرر مطرح و گواهی آن به بانک تسلیم شده باشد، منع صدور اجراییه برقرار است، فارغ از اینکه شکایت پذیرفته شود یا قرار منع تعقیب صادر شود.
دارنده چک برای مطالبه وجه چه راهی دارد؟
متن میگوید صدور اجراییه ممکن نیست، اما درباره طرح دعوای مطالبه وجه حکم صریحی نمیدهد.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
چنانچه بانك محالعليه به دستور صادركننده چك، از پرداخت وجه چك امتناع و گواهي عدم پرداخت چك به دليل مسدودي حساب صادر كند و در اجراي ماده 14 قانون صدور چك مصوب 1355 با اصلاحات و الحاقات بعدي، شكايت كيفري صادركننده با قرار منع تعقيب مواجه شود و دادگاه كيفري نيز اين قرار را تأييد كند، آيا درخواست صدور اجراييه براي چك يادشده، مسموع است و يا آنكه دارنده بايد دعواي مطالبه وجه چك را مطرح كند؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
در فرض سؤال كه صادركننده چك، وفق ماده 14 قانون صدور چك مصوب 1355 با اصلاحات و الحاقات بعدي، دستور عدم پرداخت به بانك داده و بانك نيز به همين سبب گواهي عدم پرداخت صادر كرده است و متعاقباً صادركننده چك شكايت موضوع تبصره 2 اين ماده را اقامه كرده است، صدور اجراييه به تقاضاي دارنده چك مطابق ماده 23 قانون يادشده (اصلاحي 1397) امكانپذير نيست؛ زيرا ب. ت. ب. صراحت بند «ج» ماده 23 مذكور مبني بر رعايت تبصرههاي ماده 14 صدرالذكر، چنانچه صادركننده شكايت خود را در موعد مقرر در تبصره 2 ماده 14 اين قانون تقديم و گواهي آن را به بانك تسليم كرده باشد، صرف نظر از پذيرش شكايت و يا صدور قرار منع تعقيب راجع به آن، مشمول استثناي بند «ج» ماده 23 اصلاحي يادشده بوده و از موارد عدم صدور اجراييه موضوع اين ماده است.
نظریه مشورتی شماره 7/1402/568 مورخ 1402/08/27
موضوع استعلام، بررسی امکان صدور اجراییه برای چک در شرایط خاص است. سوال این است که آیا در صورتی که گواهی عدم پرداخت چک به دلیل مسدودی حساب صادر شده و همچنین قرار منع تعقیب در شکایت کیفریصادرکننده چک وجود دارد، میتوان درخواست صدور اجراییه را مطرح کرد یا دارنده چک باید دعوای مطالبه وجه را پیگیری کند. در پاسخ به این سوال، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که بر اساس ماده 23 قانون صدور چک مصوب 1355 با اصلاحات و الحاقات بعدی، به ویژه بند «ج» این ماده، در صورت تقدیم شکایت توسط صادرکننده چک در موعد مقرر و ارائه گواهی مربوطه به بانک، امکان صدور اجراییه به درخواست دارنده چک وجود ندارد و این وضعیت شامل استثنای مذکور در بند «ج» ماده 23 است.
تاریخ نظریه: 1402/08/27
شماره نظریه: 7/1402/568
شماره پرونده: 1402-88-568ح
چنانچه بانک محالعلیه به دستور صادرکننده چک، از پرداخت وجه چک امتناع و گواهی عدم پرداخت چک به دلیل مسدودی حساب صادر کند و در اجرای ماده 14 قانون صدور چک مصوب 1355 با اصلاحات و الحاقات بعدی، شکایت کیفری صادرکننده با قرار منع تعقیب مواجه شود و دادگاه کیفری نیز این قرار را تایید کند، آیا درخواست صدور اجراییه برای چک یادشده، مسموع است و یا آنکه دارنده باید دعوای مطالبه وجه چک را مطرح کند؟
در فرض سوال که صادرکننده چک، وفق ماده 14 قانون صدور چک مصوب 1355 با اصلاحات و الحاقات بعدی، دستور عدم پرداخت به بانک داده و بانک نیز به همین سبب گواهی عدم پرداخت صادر کرده است و متعاقباً صادرکننده چک شکایت موضوع تبصره 2 این ماده را اقامه کرده است، صدور اجراییه به تقاضای دارنده چک مطابق ماده 23 قانون یادشده (اصلاحی 1397) امکانپذیر نیست؛ زیرا ب. ت. ب. صراحت بند «ج» ماده 23 مذکور مبنی بر رعایت تبصرههای ماده 14 صدرالذکر، چنانچه صادرکننده شکایت خود را در موعد مقرر در تبصره 2 ماده 14 این قانون تقدیم و گواهی آن را به بانک تسلیم کرده باشد، صرف نظر از پذیرش شکایت و یا صدور قرار منع تعقیب راجع به آن، مشمول استثنای بند «ج» ماده 23 اصلاحی یادشده بوده و از موارد عدم صدور اجراییه موضوع این ماده است.