نظر مشورتی 7/1402/740 مورخ 1402/11/11 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص اینکه وجود چک در دست صادرکننده نشانه پرداخت وجه آن است، مگر خلاف آن ثابت شود. پرداخت مبلغ چک و استرداد لاشه
پرسش: آیا استرداد لاشه چک توسط دارنده، مانع از مطالبه خسارت تأخیر تأدیه میشود؟
پاسخ: خیر، در صورتی که دارنده ضمن استرداد لاشه چک، حق خود را در مطالبه خسارت تأخیر تأدیه کتباً محفوظ داشته باشد، استحقاق دریافت آن را دارد.
به زبانِ ساده
موضوع پرونده، مطالبه خسارت تأخیر تأدیه پس از پرداخت اصل وجه چک و استرداد لاشه آن است. متن یادآوری میکند که وجود چک در دست صادرکننده، دلیل پرداخت وجه است مگر خلافش ثابت شود. اما ادامه پاسخ درباره اثر صورتجلسه و محفوظ ماندن حق مطالبه خسارت در متن موجود نیست.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه نظر مشورتی داده است؛ در فرض استعلام، دارنده چک و صادرکننده چک طرف موضوعاند.
چگونه: صادرکننده وجه چک را پرداخت کرده و دارنده با تنظیم صورتجلسه، حق مطالبه خسارت تأخیر تأدیه را محفوظ دانسته است؛ سپس دعوای خسارت مطرح شده، اما ادامه پاسخ مشورتی در متن ارائهشده نیامده است.
چرا مهم است: این نظر برای دارندگان چک، صادرکنندگان و وکلای دعاوی مربوط به خسارت تأخیر تأدیه اهمیت دارد.
آیا وجود چک در دست صادرکننده، دلیل پرداخت وجه آن است؟
بله؛ مگر آنکه خلاف آن ثابت شود.
اگر دارنده هنگام استرداد لاشه چک، حق مطالبه خسارت تأخیر تأدیه را کتبی محفوظ بدارد، آیا میتواند آن خسارت را بگیرد؟
نتیجه این پرسش در متنِ ارائهشده کامل نیست.
آیا صرف پرداخت وجه و استرداد لاشه چک برای رد دعوای خسارت تأخیر تأدیه کافی است؟
متنِ ارائهشده برای تعیین نتیجه کامل نیست.
کلیدواژهها: چک، خسارت تأخیر تأدیه، قانون صدور چک، استرداد لاشه چک، وجه چک
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
به استناد ماده 23 (اصلاحي 1397) قانون صدور چك مصوب 1355 با اصلاحات و الحاقات بعدي، اجراييه صادر و صادركننده بازداشت ميشود؛ وي در كلانتري، حاضر به پرداخت وجه چك در قبال استردادلاشه آن ميشود. دارنده با ادعاي اينكه ذيحق در مطالبهخسارت تأخير تأديه نيز ميباشد، از استرداد لاشه چك امتناع ميكند؛ اما با ارشاد دارنده توسط ضابطان دادگستري براي طرح بعدي دعواي مطالبه خسارت تأخير تأديه، رضايت خود را نسبت به اصل وجه چك اعلام و تأكيد ميكند كه حق وي در مطالبه خسارت تأخير تأديه محفوظ است. صورتجلسه به امضاي طرفين و ضابطان دادگستري ميرسد. دارنده چك متعاقباً دعواي مطالبه خسارت تأخير تأديه را مطرح ميكند؛ اما دادگاه به استناد ماده 17 قانون صدور چك، به سبب استرداد لاشه چك، حكم بر بطلان دعوا صادر ميكند. با عنايت به موارد پيشگفته، در مواردي كه دارنده چك نه به اختيار؛ بلكه به سبب ارشاد ضابطان دادگستري و تنظيم صورتجلسه مبني بر باقي بودن حق در مطالبه خسارت تأخير تأديه لاشه چك را مسترد ميكند، آيا استحقاق دريافت خسارت تأخير تأديه را نيز دارد؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
وفق ماده 17 قانون صدور چك مصوب 1355 با اصلاحات و الحاقات بعدي، وجود چك در دست صادركننده دليل بر پرداخت وجه آن است؛ مگر آنكه خلاف آن به اثبات برسد. در فرض سؤال كه صادركننده مبلغ چك را پرداخت و دارنده بر استحقاق خود به خسارت تأخير تأديه تأكيد و آن را مكتوب نموده است، صرف پرداخت وجه و استرداد لاشه چك بر اسقاط حق دارنده در مطالبه خسارت تأخير تأديه دلالت ندارد و چنانچه احراز شود دادن لاشه چك صرفاً بابت وصول مبلغ چك بوده و دارنده حق خود راجع به خسارت تأخير تأديه را اسقاط نكرده است، مطالبه خسارت تأخير تأديه امكانپدير است و در هر حال، تشخيص مصداق بر عهده مرجع رسيدگيكننده است.
نظریه مشورتی شماره 7/1402/740 مورخ 1402/11/11
موضوع استعلام درباره وضعیت حقوقی دارنده چک در صورتی است که لاشه چک را مسترد کرده و قصد مطالبه خسارت تاخیر تادیه را دارد. پرسش این است که آیا دارنده چک که به دلیل راهنمایی ضابطان دادگستری و با تنظیم صورتجلسه، لاشه چک را پس داده، همچنان میتواند خسارت تاخیر تادیه را مطالبه کند یا خیر. در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که بر اساس ماده 17 قانون صدور چک مصوب 1355 با اصلاحات و الحاقات بعدی، وجود چک در دست صادرکننده نشاندهنده پرداخت وجه آن است، مگر اینکه خلاف آن ثابت شود. بنابراین، اگر دارنده چک با پرداخت مبلغ آن و استرداد لاشه چک، حق خود برای مطالبه خسارت تاخیر تادیه را از دست نداده باشد و این موضوع تایید شود، مطالبه خسارت تاخیر تادیه امکانپذیر است و تشخیص این موضوع بر عهده مرجع رسیدگیکننده خواهد بود.
تاریخ نظریه: 1402/11/11
شماره نظریه: 7/1402/740
شماره پرونده: 1402-62-740ح
به استناد ماده 23 (اصلاحی 1397) قانون صدور چک مصوب 1355 با اصلاحات و الحاقات بعدی، اجراییه صادر و صادرکننده بازداشت میشود؛ وی در کلانتری، حاضر به پرداخت وجه چک در قبال استرداد لاشه آن میشود. دارنده با ادعای اینکه ذیحق در مطالبه خسارت تاخیر تادیه نیز میباشد، از استرداد لاشه چک امتناع میکند؛ اما با ارشاد دارنده توسط ضابطان دادگستری برای طرح بعدی دعوای مطالبه خسارت تاخیر تادیه، رضایت خود را نسبت به اصل وجه چک اعلام و تاکید میکند که حق وی در مطالبه خسارت تاخیر تادیه محفوظ است. صورتجلسه به امضای طرفین و ضابطان دادگستری میرسد. دارنده چک متعاقباً دعوای مطالبه خسارت تاخیر تادیه را مطرح میکند؛ اما دادگاه به استناد ماده 17 قانون صدور چک، به سبب استرداد لاشه چک، حکم بر بطلان دعوا صادر میکند. با عنایت به موارد پیشگفته، در مواردی که دارنده چک نه به اختیار؛ بلکه به سبب ارشاد ضابطان دادگستری و تنظیم صورتجلسه مبنی بر باقی بودن حق در مطالبه خسارت تاخیر تادیه لاشه چک را مسترد میکند، آیا استحقاق دریافت خسارت تاخیر تادیه را نیز دارد؟
وفق ماده 17 قانون صدور چک مصوب 1355 با اصلاحات و الحاقات بعدی، وجود چک در دست صادرکننده دلیل بر پرداخت وجه آن است؛ مگر آنکه خلاف آن به اثبات برسد. در فرض سوال که صادرکننده مبلغ چک را پرداخت و دارنده بر استحقاق خود به خسارت تاخیر تادیه تاکید و آن را مکتوب نموده است، صرف پرداخت وجه و استرداد لاشه چک بر اسقاط حق دارنده در مطالبه خسارت تاخیر تادیه دلالت ندارد و چنانچه احراز شود دادن لاشه چک صرفاً بابت وصول مبلغ چک بوده و دارنده حق خود راجع به خسارت تاخیر تادیه را اسقاط نکرده است، مطالبه خسارت تاخیر تادیه امکانپدیر است و در هر حال، تشخیص مصداق بر عهده مرجع رسیدگیکننده است.