جستجو در متنِ کاملِ قوانین، آرا و نظریات — برای حقوقدانانبه زبانِ خودتان بنویسید چه مشکلی دارید؛ دعوای مربوط، جای مراجعه، مدارک و نمونهمتن را ساده نشانتان میدهیم
پرسش: آیا محکومعلیه میتواند در مرحله تجدیدنظر، محکومعلیه دیگر را طرف دعوا قرار داده و درخواست محکومیت او را نماید؟
پاسخ: خیر، محکومعلیه نمیتواند محکومعلیه دیگر را طرف دعوا قرار دهد و دادگاه تجدیدنظر نیز نمیتواند فراتر از خواسته تجدیدنظرخواه حکم صادر کند.
به زبانِ ساده
دو خوانده در مرحله نخستین بهطور مساوی محکوم شده بودند و یکی از آنها تجدیدنظرخواهی کرد. دادگاه تجدیدنظر نمیتواند در پرونده او سهم محکومیت خوانده دیگر را هم تعیین کند؛ خواهان برای گرفتن باقیمانده طلب باید دعوای جداگانه مطرح کند.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه نظر مشورتی داده است؛ پرسش درباره خواهان بدوی و دو خواندهای است که بالمناصفه محکوم شدهاند.
چگونه: در پاسخ به استعلام درباره حدود رسیدگی دادگاه تجدیدنظر، اداره کل حقوقی اعلام کرده است که رسیدگی دادگاه به خواسته تجدیدنظرخواه محدود است و مطالبه باقیمانده نیازمند دعوای تازه است.
چرا مهم است: این نظر برای وکلا و طرفین پرونده روشن میکند که دادگاه تجدیدنظر نمیتواند درباره سهمی که موضوع اعتراض نیست حکم دهد.
قوانینِ مرتبط: نامطمئن؛ در متن ماده یا قانون مشخصی ذکر نشده است.
مفاهیمِ حقوقی: تجدیدنظرخواهی، محکومعلیه، محکومبه، حدود خواسته، رسیدگی ماهوی، طرح دعوای مجدد
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا محکومعلیهی که تجدیدنظرخواهی کرده میتواند محکومعلیه دیگر را طرف دعوا قرار دهد؟
خیر؛ طبق نظر، او نمیتواند محکومعلیه دیگر را طرف دعوا قرار دهد.
آیا دادگاه تجدیدنظر میتواند محکومعلیه دیگر را به پرداخت تمام خواسته محکوم کند؟
خیر؛ دادگاه نمیتواند فراتر از خواسته تجدیدنظرخواه رسیدگی کند.
خواهان برای مطالبه باقیمانده خواسته خود چه باید بکند؟
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
در موردي كه محكوميت خواندگان بدوي در برابر خواهان بالمناصفه بوده و سپس يكي از محكومعليهم، دادخواست تجديدنظرخواهي خود را صرفاً به طرفيت محكومله (خواهان بدوي) تقديم كند و مفاد اين دادخواست عدم توجه دعواي بدوي به وي و تعلق كل محكوميت به ذمه خوانده ديگر باشد، آيا مرجع تجديدنظر حق رسيدگي ماهوي به تجديدنظرخواهي را دارد و يا آنكه در فرض صدق ادعاي تجديدنظرخواه اين امر سبب نقض رأي بدوي نسبت به وي و محكوميت خوانده ديگر به كل محكومبه خواهد شد، بايد محكومعليه ديگر نيز طرف دعواي تجديدنظرخواهي قرار گيرد و به سبب عدم رعايت اين امر بايد قرار عدم استماع دعواي تجديدنظرخواهي صادر شود؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
اولاً، در فرض سؤال يكي از محكومعليهم كه بالمناصفه به پرداخت محكومبه محكوم شده است، نميتواند محكومعليه ديگر را طرف دعوا قرار دهد؛ وي همچنين نميتواند نسبت به بخشي از محكوميت موضوع رأي كه اساساً به ضرر وي نيست، اعتراض كند؛ بنابراين تعلق تمامي محكوميت به ذمه خوانده ديگر، آنگونه كه در استعلام آمده است، نميتواند موضوع خواسته تجديدنظرخواه باشد. ثانياً، دادگاه تجديدنظر نيز نميتواند فراتر از خواسته تجديدنظرخواه را مورد رسيدگي و لحوق حكم قرار دهد؛ بنابراين در فرض سؤال، صدور حكم بر محكوميت خوانده ديگر نسبت به پرداخت تمامي خواسته خواهان بدوي در مرحله تجديدنظر منتفي است و خواهان مرحله نخستين براي مطالبه مابقي خواسته خود ناگزير از طرح دعواي مجدد به طرفيت خواندهاي است كه در دادرسي موضوع استعلام به پرداخت نيمي از خواسته محكوم شده است. ثالثاً، خوانده اخيرالذكر ميتواند با استناد به رأي وحدت رويه شماره 831 مورخ 2/3/1402 هيأت عمومي ديوان عالي كشور به عنوان ثالث نسبت به حكم صادره در دادگاه تجديدنظر اعتراض ثالث حكمي نمايد.
نظریه مشورتی شماره 7/1402/864 مورخ 1403/04/18
موضوع استعلام مربوط به تجدیدنظرخواهی یکی از محکومین در پروندهای است که در آن محکومیت افراد بهصورت بالمناصفه بوده است. ت. ن. خ. تنها علیه محکومله (خواهان بدوی) دادخواست تجدیدنظر ارائه کرده است. پرسش اصلی این است که آیا مرجع تجدیدنظر میتواند به این تجدیدنظرخواهی رسیدگی کند یا اینکه عدم حضور م. ع. دیگر باعث صدور قرار عدم استماع دعوا خواهد شد. اداره کل حقوقی قوه قضاییه در پاسخ اعلام کرده است که ت. ن. خ. نمیتواند نسبت به بخشی از رای که به ضرر او نیست، اعتراض کند. بنابراین، دادگاه تجدیدنظر نمیتواند به موضوعی فراتر از آنچه ت. ن. خ. مطرح کرده است، رسیدگی کند. همچنین، خواهان برای مطالبه مابقی خواسته خود باید دعوای جدیدی علیه م. ع. دیگر مطرح کند. در نهایت، م. ع. اخیر میتواند با استناد به رای وحدت رویه شماره 831 مورخ 1402/03/02 دیوان عالی کشور به عنوان ثالث اعتراض کند.
تاریخ نظریه: 1403/04/18
شماره نظریه: 7/1402/864
شماره پرونده: 1402-127-864ح
در موردی که محکومیت خواندگان بدوی در برابر خواهان بالمناصفه بوده و سپس یکی از محکومعلیهم، دادخواست تجدیدنظرخواهی خود را صرفاً به طرفیت محکومله (خواهان بدوی) تقدیم کند و مفاد این دادخواست عدم توجه دعوای بدوی به وی و تعلق کل محکومیت به ذمه خوانده دیگر باشد، آیا مرجع تجدیدنظر حق رسیدگی ماهوی به تجدیدنظرخواهی را دارد و یا آنکه در فرض صدق ادعای ت. ن. خ. این امر سبب نقض رای بدوی نسبت به وی و محکومیت خوانده دیگر به کل محکومبه خواهد شد، باید م. ع. دیگر نیز طرف دعوای تجدیدنظرخواهی قرار گیرد و به سبب عدم رعایت این امر باید قرار عدم استماع دعوای تجدیدنظرخواهی صادر شود؟
اولاً، در فرض سوال یکی از محکومعلیهم که بالمناصفه به پرداخت محکومبه محکوم شده است، نمیتواند م. ع. دیگر را طرف دعوا قرار دهد؛ وی همچنین نمیتواند نسبت به بخشی از محکومیت موضوع رای که اساساً به ضرر وی نیست، اعتراض کند؛ بنابراین تعلق تمامی محکومیت به ذمه خوانده دیگر، آنگونه که در استعلام آمده است، نمیتواند موضوع خواسته ت. ن. خ. باشد.
ثانیاً، دادگاه تجدیدنظر نیز نمیتواند فراتر از خواسته ت. ن. خ. را مورد رسیدگی و لحوق حکم قرار دهد؛ بنابراین در فرض سوال، صدور حکم بر محکومیت خوانده دیگر نسبت به پرداخت تمامی خواسته خواهان بدوی در مرحله تجدیدنظر منتفی است و خواهان مرحله نخستین برای مطالبه مابقی خواسته خود ناگزیر از طرح دعوای مجدد به طرفیت خواندهای است که در دادرسی موضوع استعلام به پرداخت نیمی از خواسته محکوم شده است.
ثالثاً، خوانده اخیرالذکر میتواند با استناد به رای وحدت رویه شماره 831 مورخ 1402/03/02 هیات عمومی دیوان عالی کشور به عنوان ثالث نسبت به حکم صادره در دادگاه تجدیدنظر اعتراض ثالث حکمی نماید.