نظر مشورتی 7/1402/871 مورخ 1402/10/20 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص اینکه تضامن در ماده 249 قانون تجارت مصوب 1347 به مسئولیت امضاءکنندگان در خط طولی اشاره دارد، در صورتی که یکی
پرسش: مسئولیت صادرکنندگان چک با دو امضا در حساب مشترک چگونه است؟
پاسخ: اصل بر مسئولیت به تساوی است، مگر آنکه در قرارداد افتتاح حساب، تضامن یا نسبت دیگری تعیین شده باشد.
به زبانِ ساده
پرسش درباره مسئولیت چند صاحب حساب در برابر دارنده چک بود. قاعده اعلامشده این است که مسئولیت بر پایه سهم تعیینشده هنگام افتتاح حساب است و اگر سهمی تعیین نشده باشد، مسئولیت برابر است؛ در حالت وکالت برای صدور چک، مسئولیت تضامنی است.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه صادر شده است؛ طرفهای مورد پرسش، صاحبان حساب مشترک و دارنده چک هستند و نام اشخاص در متن نیامده است.
چگونه: استعلام درباره مسئولیت صادرکنندگان چک دارای دو امضا و اثر قرارداد افتتاح حساب مطرح شد. اداره کل حقوقی میان امضاهای صاحبان حساب و صدور چک به وکالت تفکیک کرد.
چرا مهم است: این نظر به صاحبان حساب مشترک و دارندگان چک برای تعیین حدود مسئولیت پرداخت کمک میکند.
قوانینِ مرتبط: قانون تجارت مصوب ۱۳۴۷، ماده ۲۴۹؛ قانون صدور چک مصوب ۱۳۵۵ با اصلاحات و الحاقات بعدی، ماده ۱۹.
مفاهیمِ حقوقی: چک، حساب مشترک، مسئولیت تضامنی، اصل عدم تضامن، مسئولیت به تساوی، وکالت در صدور چک
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
مسئولیت صاحبان حساب مشترک در چک صادرشده با چند امضا تضامنی است یا به تساوی؟
به میزانی است که هنگام افتتاح حساب تعیین شده و اگر تعیین نشده باشد، به تساوی است.
آیا ماده ۲۴۹ قانون تجارت، مسئولیت صاحبان حساب مشترک را در برابر دارنده چک تضامنی میکند؟
خیر؛ نظر مشورتی، تضامن آن ماده را ناظر به مسئولیت امضاکنندگان در خط طولی میداند، نه عرضی.
اگر یکی از صاحبان حساب مشترک به دیگری برای صدور چک وکالت دهد، مسئولیت چگونه است؟
صادرکننده و صاحب حساب مشترک متضامناً مسئول پرداخت وجه چکاند.
کلیدواژهها: چک، حساب مشترک، مسئولیت تضامنی، قانون تجارت، قانون صدور چک
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
در خصوص چكهايي كه با دو امضاء صادر ميشود، مسؤوليت صادركنندگان تضامني است يا به تساوي؟ در صورتي كه در قراردادافتتاح حساب مسؤوليت صادركنندگان به تساوي تعيين شده باشد، مسؤوليت صادركنندگان در قبال دارنده چك به چه ميزان است؛ تضامني يا به تساوي؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
اولاً، ب. ت. ب. اينكه تضامن موضوع ماده 249 قانون تجارت مصوب 1347، ناظر بر مسؤوليت امضاءكنندگان در خط طولي است و نه عرضي و اصل، عدم تضامن است؛ بنابراين مسؤوليت هر يك از امضاءكنندگان چك صادره از حساب مشترك به ميزاني است كه در هنگام افتتاح حساب تعيين شده است و در صورتي كه ميزان مسؤوليت تعيين نشده باشد، اصل بر تساوي است. ثانياً، چنانچه يكي از صاحبان حساب مشترك براي صدور چك به ديگري وكالت داده باشد، موضوع مشمول ماده 19 قانون صدور چك مصوب 1355 با اصلاحات و الحاقات بعدي است و صادركننده و صاحب حساب مشترك متضامناً مسؤول پرداخت وجه چك ميباشند.
نظریه مشورتی شماره 7/1402/871 مورخ 1402/10/20
موضوع استعلام درباره مسئولیت صادرکنندگان چکهایی است که با دو امضا صادر میشوند، و اینکه آیا این مسئولیت تضامنی است یا به تساوی تقسیم میشود. در پاسخ به این استعلام، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که بر اساس ماده 249 قانون تجارت مصوب 1347، مسئولیت امضاءکنندگان چک صادره از حساب مشترک به صورت مساوی تعیین میشود، مگر اینکه در زمان افتتاح حساب، میزان مسئولیت به شکل دیگری مشخص شده باشد. در صورت عدم تعیین، اصل بر تساوی است. همچنین، اگر یکی از صاحبان حساب مشترک به دیگری وکالت برای صدور چک داده باشد، موضوع تحت شمول ماده 19 قانون صدور چک مصوب 1355 و اصلاحات بعدی آن قرار میگیرد و در این صورت، صادرکننده و صاحب حساب مشترک به صورت تضامنی مسئول پرداخت وجه چک خواهند بود.
تاریخ نظریه: 1402/10/20
شماره نظریه: 7/1402/871
شماره پرونده: 1402-88-871ح
در خصوص چکهایی که با دو امضا صادر میشود، مسئولیت صادرکنندگان تضامنی است یا به تساوی؟ در صورتی که در قرارداد افتتاح حساب مسئولیت صادرکنندگان به تساوی تعیین شده باشد، مسئولیت صادرکنندگان در قبال دارنده چک به چه میزان است؛ تضامنی یا به تساوی؟
اولاً، ب. ت. ب. اینکه تضامن موضوع ماده 249 قانون تجارت مصوب 1347، ناظر بر مسئولیت امضاءکنندگان در خط طولی است و نه عرضی و اصل، عدم تضامن است؛ بنابراین مسئولیت هر یک از امضاءکنندگان چک صادره از حساب مشترک به میزانی است که در هنگام افتتاح حساب تعیین شده است و در صورتی که میزان مسئولیت تعیین نشده باشد، اصل بر تساوی است.
ثانیاً، چنانچه یکی از صاحبان حساب مشترک برای صدور چک به دیگری وکالت داده باشد، موضوع مشمول ماده 19 قانون صدور چک مصوب 1355 با اصلاحات و الحاقات بعدی است و صادرکننده و صاحب حساب مشترک متضامناً مسئول پرداخت وجه چک میباشند.