پرسش: آیا آراء دادگاه بخش در مقام جانشینی دادگاه صلح، تابع مقررات تجدیدنظرخواهی دادگاه صلح است؟
پاسخ: بله، رسیدگی دادگاه بخش در این موارد تابع مقررات دادگاه صلح از جمله تبصره ۵ ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف است.
به زبانِ ساده
پرسش این است که اگر دادگاه صلح تشکیل نشده باشد و دادگاه بخش جای آن رسیدگی کند، آیا قواعد مربوط به قطعی یا قابل تجدیدنظر بودن رأی دادگاه صلح اعمال میشود. پاسخ مثبت است و رأی دادگاه بخش نیز تابع همان قواعد است.
چه کسی: نظر مشورتی را اداره کل حقوقی قوه قضائیه صادر کرده است؛ استعلامکننده در متن معرفی نشده است.
چگونه: اداره کل حقوقی با استناد به ماده ۴ قانون و ماده ۱۹ آییننامه، رسیدگی دادگاه بخش در نبود دادگاه صلح را تابع مقررات دادگاه صلح دانسته است؛ ازاینرو مقررات قطعیت و تجدیدنظرخواهی نیز اعمال میشود.
چرا مهم است: این نظر برای مراجع قضایی و اصحاب دعوا در حوزههایی که دادگاه صلح تشکیل نشده است، در تشخیص امکان تجدیدنظرخواهی کاربرد دارد.
قوانینِ مرتبط: ماده ۴ و تبصره ۵ ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲؛ ماده ۱۹ آییننامه اجرایی این قانون مصوب ۱۴۰۳/۳/۱۶
آیا مقررات تجدیدنظرخواهی از آرای دادگاه صلح درباره دادگاه عمومی بخشِ جانشین آن هم اجرا میشود؟
بله؛ رأی دادگاه عمومی بخش در این موارد تابع حکم تبصره ۵ ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲ است.
اگر دادگاه صلح در حوزه قضایی بخش تشکیل نشده باشد، دادگاه بخش چگونه رسیدگی میکند؟
دادگاه بخش به دعاوی و امور در صلاحیت دادگاه صلح رسیدگی میکند و تابع مقررات دادگاه صلح است.
کلیدواژهها: دادگاه صلح، دادگاه بخش، تجدیدنظرخواهی، قانون شوراهای حل اختلاف، صلاحیت قضایی
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
با عنايت به ذيل ماده 4 قانون شوراهاي حل اختلاف مصوب 1402 و ذيل ماده 19 آييننامه اجرايي اين قانون مصوب 16/3/1403، آيا حكم موضوع تبصره 5 ماده 12 قانون يادشده در خصوص موارد قابليت تجديدنظر آراء دادگاههاي صلح، در مورد دادگاههاي بخش كه به جانشيني از دادگاه صلح رسيدگي ميكنند نيز اجرا ميشود؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
ب. ت. ب. ماده 4 قانون شوراهاي حل اختلاف مصوب 1402 كه مقرر داشته است «... در حوزه قضايي بخش، وظايف و اختيارات و صلاحيتهاي دادگاه صلح ميتواند بر عهده دادگاه بخش باشد كه بر اساس احكام اين قانون رسيدگي ميكند ...» و همچنين با عنايت به تأكيد ماده 19 آييننامه اجرايي اين قانون مصوب 16/3/1403 بر رسيدگي دادگاه بخش به دعاوي و امور در صلاحيت دادگاه صلح در صورت عدم تشكيل اين دادگاهها، رسيدگي دادگاه بخش به اين امور و دعاوي تابع مقررات مربوط به دادگاههاي صلح به شرح مذكور در قانون شوراهاي حل اختلاف مصوب 1402 است؛ بر اين اساس، رأي صادره از دادگاه عمومي بخش در مقام رسيدگي به امور و دعاوي در صلاحيت دادگاه صلح از حيث قطعيت و قابليت تجديدنظر تابع حكم مقرر در تبصره 5 ماده 12 قانون شوراهاي حل اختلاف مصوب 1402 است.
نظریه مشورتی شماره 7/1403/1045 مورخ 1404/01/19
موضوع استعلام، شمول حکم تبصره ۵ ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲ در خصوص قابلیت تجدیدنظر آرای دادگاههای صلح بر آرای صادره از دادگاههای عمومی بخش است که به موجب ماده ۴ همان قانون و ماده ۱۹ آییننامه اجرایی مصوب ۱۴۰۳/۰۳/۱۶، به جانشینی از دادگاه صلح به دعاوی و امور مربوط رسیدگی میکنند. اداره کل حقوقی قوه قضاییه در پاسخ با استناد به ماده ۴ قانون مذکور که تصریح دارد دادگاههای عمومی بخش میتوانند بهجای دادگاه صلح به امور مربوط رسیدگی نمایند، و نیز با عنایت به ماده ۱۹ آییننامه اجرایی که بر لزوم تبعیت دادگاههای بخش از صلاحیتهای دادگاه صلح در صورت عدم تشکیل این دادگاهها تأکید دارد، اعلام میدارد که رسیدگی دادگاه عمومی بخش در چنین مواردی مشمول مقررات دادگاه صلح است. بنابراین، آرای صادره از این دادگاهها نیز از حیث قطعیت و قابلیت تجدیدنظر مشمول حکم تبصره ۵ ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف ۱۴۰۲ خواهند بود.
تاریخ نظریه: 1404/01/19
شماره نظریه: 7/1403/1045
شماره پرونده: 1403-1/1-1045ح
با عنایت به ذیل ماده 4 قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402 و ذیل ماده 19 آییننامه اجرایی این قانون مصوب 1403/03/16، آیا حکم موضوع تبصره 5 ماده 12 قانون یادشده در خصوص موارد قابلیت تجدیدنظر آراء دادگاههای صلح، در مورد دادگاههای بخش که به جانشینی از دادگاه صلح رسیدگی میکنند نیز اجرا میشود؟
ب. ت. ب. ماده 4 قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402 که مقرر داشته است «... در حوزه قضایی بخش، وظایف و اختیارات و صلاحیتهای دادگاه صلح میتواند بر عهده دادگاه بخش باشد که بر اساس احکام این قانون رسیدگی میکند. ..» و همچنین با عنایت به تاکید ماده 19 آییننامه اجرایی این قانون مصوب 1403/03/16 بر رسیدگی دادگاه بخش به دعاوی و امور در صلاحیت دادگاه صلح در صورت عدم تشکیل این دادگاهها، رسیدگی دادگاه بخش به این امور و دعاوی تابع مقررات مربوط به دادگاههای صلح به شرح مذکور در قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402 است؛ بر این اساس، رای صادره از دادگاه عمومی بخش در مقام رسیدگی به امور و دعاوی در صلاحیت دادگاه صلح از حیث قطعیت و قابلیت تجدیدنظر تابع حکم مقرر در تبصره 5 ماده 12 قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402 است.