پرسش: آیا صلاحیت دادگاه صلح ذاتی است یا نسبی و ماهیت آن چیست؟
پاسخ: دادگاه صلح نه دادگاه تخصصی است و نه اختصاصی به معنای خاص، بلکه صلاحیت آن نسبت به محاکم دیگر از نوع نسبی است.
به زبانِ ساده
پرسش درباره جایگاه دادگاه صلح و نوع صلاحیت آن در برابر دادگاههای دیگر بود. نظر مشورتی میگوید دادگاه صلح نه دادگاه تخصصی است و نه دادگاه اختصاصی به معنای خاص؛ صلاحیت آن نسبت به دادگاههای یادشده، بسته به مورد، نسبی است.
چه کسی: نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه است؛ استعلامکننده در متن با عنوان استعلامکننده آمده و مشخصات او ذکر نشده است.
چگونه: در پاسخ به دو پرسش درباره دستهبندی دادگاه صلح و نوع صلاحیت آن، اداره کل حقوقی صلاحیتهای احصاشده در ماده ۱۲ را بررسی و صلاحیت آن را حسب مورد نسبی دانسته است.
چرا مهم است: این نظر برای تشخیص نوع صلاحیت دادگاه صلح و مرجع صالح در دعاوی مرتبط کاربرد دارد.
قوانینِ مرتبط: قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲، ماده ۱۲.
دادگاه اختصاصی به معنای خاص نیست و دادگاه تخصصی نیز محسوب نمیشود.
صلاحیت دادگاه صلح نسبت به دادگاههای عمومی حقوقی و کیفری دو چه نوع صلاحیتی است؟
حسب مورد، صلاحیت نسبی است، نه صلاحیت ذاتی.
کلیدواژهها: دادگاه صلح، صلاحیت نسبی، قانون شوراهای حل اختلاف، صلاحیت ذاتی، مراجع قضایی
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
1- با عنايت به صلاحيتهاي احصاء شده براي دادگاه صلح در ماده 12 قانون شوراهاي حل اختلاف مصوب 1402 و تعريف مراجع قضايي عمومي و اختصاصي، در حال حاضر دادگاه صلح جزء مراجع قضايي اختصاصي است و يا مراجع قضايي عمومي و يا آنكه در زمره مراجع عمومي تخصصي است؟
2- ب. ت. ب. پرسش قبل، آيا صلاحيت دادگاه صلح نسبت به محاكم عمومي حقوقي و محاكم كيفري دو، صلاحيت ذاتي است؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
1 و2- ب. ت. ب. صلاحيتهاي احصاءشده در ماده 12 قانون شوراهاي حل اختلاف مصوب 1402 براي دادگاه صلح كه مواردي از صلاحيت دادگاههاي عمومي حقوقي، كيفري و خانواده را دارا ميباشد، اين دادگاه از يكسو دادگاه تخصصي نيست و از سوي ديگر، دادگاه اختصاصي به معناي خاص آن نيز محسوب نميشود؛ بهگونهاي كه صلاحيت دادگاه صلح نسبت به موارد صلاحيت دادگاههاي صدرالذكر ذاتي تلقي شود؛ بلكه حسب مورد صلاحيت دادگاه صلح نسبت به هر يك از اين دادگاهها، از نوع صلاحيت نسبي است.
نظریه مشورتی شماره 7/1403/330 مورخ 1403/08/22
موضوع استعلام درباره وضعیت حقوقی دادگاه صلح و میزان صلاحیت آن در مقایسه با محاکم عمومی حقوقی و کیفری است. سوالات مطرح شده شامل این موارد است که آیا دادگاه صلح به عنوان یک مرجع قضایی اختصاصی یا عمومی شناخته میشود و آیا صلاحیت آن در مقایسه با محاکم عمومی حقوقی و کیفری به صورت ذاتی است یا خیر. در پاسخ به این سوالات، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که ب. ت. ب. صلاحیتهای تعیین شده در ماده 12 قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402، دادگاه صلح نه به عنوان دادگاه تخصصی و نه به عنوان دادگاه اختصاصی به معنای خاص شناخته میشود. همچنین، صلاحیت دادگاه صلح در مقایسه با محاکم عمومی حقوقی و کیفری، از نوع صلاحیت نسبی است و نه ذاتی.
تاریخ نظریه: 1403/08/22
شماره نظریه: 7/1403/330
شماره پرونده: 1403-127-330ح