پرسش: آیا دادگاه میتواند دستور موقت صادره در خصوص ملاقات فرزند موضوع ماده ۷ قانون حمایت خانواده را تغییر دهد؟
پاسخ: بله، دادگاه میتواند با توجه به مصلحت طفل و با رعایت مقررات قانون حمایت خانواده، از دستور موقت صادره عدول کرده یا مفاد آن را تغییر دهد.
به زبانِ ساده
پدر برای ملاقات با فرزندان دستور موقت گرفته و مادر به دلیل سوءرفتار او خواهان کاهش زمان ملاقات شده است. نظریه میگوید دادگاه میتواند دستور ملاقات را تغییر دهد یا از آن عدول کند و باید مصلحت طفل و نوجوان را در نظر بگیرد. این نوع دستور خاص، از نظر اعتراض و رفع اثر تابع مقررات عمومی دستور موقت در قانون آیین دادرسی مدنی نیست.
چه کسی: نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه است. در فرض پرسش، زوج درخواستکننده دستور ملاقات و زوجه خواهان کاهش ساعات ملاقات به سبب سوءرفتار زوج است.
چگونه: ابتدا به درخواست زوج، دستور موقت ملاقات صادر شده و سپس زوجه کاهش ساعات ملاقات را خواسته است. نظریه با توجه به مواد قانون حمایت خانواده، تغییر یا عدول از دستور را برای دادگاه ممکن میداند.
چرا مهم است: این نظریه برای والدین و وکلای خانواده اهمیت دارد، زیرا نشان میدهد دستور ملاقات قابل بازنگری است و مصلحت فرزند باید در تصمیم دادگاه لحاظ شود.
قوانینِ مرتبط: قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱، مواد ۷، ۸ و ۴۵؛ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹، مواد ۳۲۱، ۳۲۲ و ۳۲۵
مفاهیمِ حقوقی: دستور موقت، ملاقات فرزند، مصلحت طفل، سوءرفتار، عدول از دستور، تغییر مفاد دستور، رفع اثر
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
اگر مادر به دلیل سوءرفتار پدر، کاهش ساعات ملاقات با فرزند را بخواهد، آیا دادگاه میتواند دستور موقت قبلی را تغییر دهد؟
بله؛ دادگاه میتواند از دستور موقت عدول کند یا مفاد آن را تغییر دهد.
آیا دستور ملاقات صادرشده بر اساس ماده ۷ قانون حمایت خانواده تابع مقررات اعتراض و رفع اثر از دستور موقت در قانون آیین دادرسی مدنی است؟
خیر؛ طبق نظریه، این دستور خاص تابع آن الزامات نیست.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
چنانچه دادگاه به درخواست زوج دستور موقت مبني بر ملاقات وي در روز يا ساعات مشخصي با فرزندان مشترك را صادر كند و سپس زوجه دادخواستي به خواسته صدور حكم به كاهش ساعات ملاقات به سبب سوء رفتار زوج تقديم كند، تكليف دادگاه چيست؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
هر چند دستور موقت موضوع قانون آيين دادرسي دادگاههاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379 يك دستور قضايي صرف نيست كه در هر حال قابل عدول باشد و موارد اعتراض، الغاء و يا رفع اثر از آن تابع مقرات اين قانون؛ از جمله مواد 321، 322 و 325 قانون است؛ اما دستور موقتي كه در حدود ماده 7 قانون حمايت خانواده مصوب 1391 صادر ميشود، نهاد خاصي است كه داراي ويژگيهايي چون عدم نياز به تأييد رئيس حوزه قضايي و عدم نياز به سپردن تأمين است و دادگاه با لحاظ اطلاق ماده 45 اين قانون و با رعايت مصلحت طفل و نوجوان در اين خصوص اتخاذ تصميم ميكند؛ لذا با لحاظ ماده 8 قانون حمايت خانواده مصوب 1391، مشمول الزامات و احكام مندرج در قانون آيين دادرسي يادشده؛ از حيث اعتراض، لغو و يا رفع اثر از آن نيست و بر اين اساس، در فرض سؤال كه مادر در خصوص دستور موقت صادره مبني بر ملاقات پدر با فرزند، كاهش ساعت ملاقات به لحاظ سوء رفتار پدر را خواستار شده است، عدول از دستور موقت صادره و يا تغيير در مفاد آن از سوي دادگاه امكانپذير است.
نظریه مشورتی شماره 7/1403/354 مورخ 1403/07/09
موضوع استعلام مربوط به وضعیت قانونی دستور موقت ملاقات فرزند با پدر، در شرایطی است که مادر به دلیل سوء رفتار پدر درخواست کاهش ساعات ملاقات را دارد. بر اساس نظر اداره کل حقوقی قوه قضائیه، دستور موقت صادره طبق ماده 7 قانون حمایت خانواده مصوب 1391، به عنوان یک نهاد خاص، نیازی به تایید رئیس حوزه قضایی و سپردن تامین ندارد. دادگاه میتواند با استناد به ماده 45 این قانون و ب. ت. ب. مصلحت طفل و نوجوان، تصمیمگیری کند. همچنین، این دستور موقت تحت الزامات و احکام مندرج در قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 قرار نمیگیرد. بنابراین، اگر مادر به دلیل سوء رفتار پدر درخواست کاهش ساعات ملاقات را داشته باشد، دادگاه میتواند از دستور موقت صادره عدول کرده یا مفاد آن را تغییر دهد.
تاریخ نظریه: 1403/07/09
شماره نظریه: 7/1403/354
شماره پرونده: 1403-9/1-354ع
هر چند دستور موقت موضوع قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 یک دستور قضایی صرف نیست که در هر حال قابل عدول باشد و موارد اعتراض، الغاء و یا رفع اثر از آن تابع مقرات این قانون؛ از جمله مواد 321، 322 و 325 قانون است؛ اما دستور موقتی که در حدود ماده 7 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 صادر میشود، نهاد خاصی است که دارای ویژگیهایی چون عدم نیاز به تایید رئیس حوزه قضایی و عدم نیاز به سپردن تامین است و دادگاه با لحاظ اطلاق ماده 45 این قانون و با رعایت مصلحت طفل و نوجوان در این خصوص اتخاذ تصمیم میکند؛ لذا با لحاظ ماده 8 قانون حمایت خانواده مصوب 1391، مشمول الزامات و احکام مندرج در قانون آیین دادرسی یادشده؛ از حیث اعتراض، لغو و یا رفع اثر از آن نیست و بر این اساس، در فرض سوال که مادر در خصوص دستور موقت صادره مبنی بر ملاقات پدر با فرزند، کاهش ساعت ملاقات به لحاظ سوء رفتار پدر را خواستار شده است، عدول از دستور موقت صادره و یا تغییر در مفاد آن از سوی دادگاه امکانپذیر است.