پرسش: آیا محدودیت خسارت خودروهای نامتعارف در قانون بیمه شخص ثالث شامل خودروهای باری و سنگین نیز میشود؟
پاسخ: فلسفه وضع ماده ۸ قانون بیمه شخص ثالث، حمایت از عامل خسارت در برابر خودروهای لوکس است و این مقررات در خصوص سایر وسایل نقلیه نیز قابل بررسی است.
به زبانِ ساده
پرسش درباره سقف جبران خسارت در تصادف با خودروهای غیرسواری گرانقیمت، مانند کامیون و ماشینآلات، مطرح شده است. متنِ نظریه پس از اشاره به فلسفه ماده ۸ ناقص میشود؛ بنابراین نتیجه نهایی آن درباره شمول سقف یا راه محدودکردن مسئولیت معلوم نیست.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه نظر مشورتی داده است؛ استعلامکننده در متن مشخص نشده و پرسش درباره مسئولیت راننده مسبب و شرکت بیمهگر است.
چگونه: استعلامکننده درباره شمول محدودیت خسارت متناظر بر خودروهای غیرسواری پرسیده است. بخش ارائهشده از پاسخ فقط به فلسفه وضع ماده ۸ اشاره میکند و ادامه نظریه موجود نیست.
چرا مهم است: این متن برای طرح پرسشهای بیمهایِ مربوط به تصادف با خودروهای سنگین مفید است، اما برای تعیین نتیجه نهایی باید متن کامل نظریه بررسی شود.
قوانینِ مرتبط: قانون بیمه اجباری خسارات واردشده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب ۱۳۹۵، ماده ۸، تبصرههای ۳ و ۴؛ ماده ۱ دستورالعمل نحوه تعیین خسارت موضوع تبصرههای ۳ و ۴ ماده ۸.
آیا محدودیت خسارت متناظرِ خودروی متعارف درباره خودروهای غیرسواری گرانقیمت هم اعمال میشود؟
متنِ ارائهشده پاسخ کامل این پرسش را دربر ندارد؛ نامطمئن.
آیا راهی برای محدودکردن مسئولیت راننده مسبب یا بیمهگر وجود دارد؟
پاسخ در بخشِ ارائهشده از نظریه مشورتی نیامده است؛ نامطمئن.
کلیدواژهها: بیمه شخص ثالث، خودرو نامتعارف، خسارت مالی، قانون بیمه
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
در تبصره 3 ماده 8 قانون بيمه اجباري خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشي از وسايل نقليه مقرر شده «خسارت مالي ناشي از حوادث رانندگي صرفاً تا ميزان خسارت متناظر وارده به گرانترين خودرو متعارف... قابل جبران خواهد بود» و بر اساس تبصره 4 و صدر ماده مذكور، خودرو متعارف خودرويي است كه قيمت آن كمتر از پنجاه درصد ديه مرد مسلمان در ماه حرام باشد. از سوي ديگر در ماده 1 دستورالعمل نحوه تعيين خسارت موضوع تبصرههاي 3 و 4 ماده 8 قانون ياد شده، در تعريف خودروهاي متعارف و نامتعارف، به «خودرو سواري» اشاره شده در حالي كه اين قيد در قانون ديده نميشود. اين در حالي است كه قيمت بيشتر خودروهاي باري و وسايل نقليه سنگين نظير كاميونها و كشندهها، بيشتر از بهاي خودرو متعارف است. با اين وصف آيا در صورت وقوع تصادف با خودروهاي غير سواري كه قيمت بيشتر از خودرو متعارف دارند، راننده مسبب حادثه يا شركت بيمهگرد (در محدوده تعهدات قراردادي) مكلف به جبران تمام خسارات هستند و مفاد تبصره 3 و 8 قانون در اين خصوص اعمال نميشود؟ در اين صورت، ايا راهكاري براي تحديد مسؤوليت راننده مسبب حادثه يا شركت بيمهگر وجود دارد؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
ب. ت. ب. اينكه فلسفه وضع ماده 8 قانون بيمه اجباري خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشي از وسايل نقليه مصوب 1395، حمايت از عامل بروز خسارت در قبال تردد خودروهاي لوكس بوده كه در خصوص خودروهاي باري و ماشينآلات كشاورزي و صنعتي و ديگر خودروهاي غيرسواري فاقد مصداق است و نيز با لحاظ آنكه حكم مقرر در تبصرههاي 3 و 4 ماده 8 اين قانون استثنايي بر قواعد عام مسؤوليت مدني است و بايد به نحو مضيق تفسير شود، لذا تبصرههاي يادشده صرفاً در خصوص خودروهاي سواري قابليت اعمال و اجرا دارد. شايسته ذكر است دستورالعمل نحوه تعيين خسارت موضوع تبصرههاي 3 و 4 ماده 8 قانون بيمه اجباري خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشي از وسايل نقليه مصوب 29/5/1396 شوراي عالي بيمه با اصلاحيه مورخ 13/6/1398 همان مرجع؛ با لحاظ دادنامه شماره 285 مورخ 31/2/1398 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري، در مقام ارائه تعريف از خودروي متعارف و نامتعارف، تعاريف يادشده را به خودروهاي سواري محدود كرده است.
نظریه مشورتی شماره 7/1403/449 مورخ 1403/07/02
در استعلامی مربوط به تبصرههای 3 و 4 ماده 8 قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث ناشی از حوادث وسایل نقلیه، پرسش این است که آیا در صورت تصادف با خودروهای غیر سواری که قیمت آنها بالاتر از خودروهای متعارف است، راننده مقصر یا شرکتبیمهگر موظف به جبران کامل خسارت هستند و آیا میتوان مسئولیت آنها را محدود کرد؟ اداره کل حقوقی قوه قضاییه در نظریه مشورتی خود اظهار داشته است که این تبصرهها فقط در مورد خودروهای سواری قابل اجرا هستند. هدف از وضع این تبصرهها حمایت از عامل بروز خسارت در مقابل تردد خودروهای لوکس است و شامل خودروهای باری و سایر وسایل نقلیه غیر سواری نمیشود. همچنین، دستورالعمل نحوه تعیین خسارت که توسط شورای عالیبیمه تصویب شده است، این تعاریف را به خودروهای سواری محدود کرده است.
تاریخ نظریه: 1403/07/02
شماره نظریه: 7/1403/449
شماره پرونده: 1403-16/10-449ح
از سوی دیگر در ماده 1 دستورالعمل نحوه تعیین خسارت موضوع تبصرههای 3 و 4 ماده 8 قانون یاد شده، در تعریف خودروهای متعارف و نامتعارف، به «خودرو سواری» اشاره شده در حالی که این قید در قانون دیده نمیشود. این در حالی است که قیمت بیشتر خودروهای باری و وسایل نقلیه سنگین نظیر کامیونها و کشندهها، بیشتر از بهای خودرو متعارف است. با این وصف آیا در صورت وقوع تصادف با خودروهای غیر سواری که قیمت بیشتر از خودرو متعارف دارند، راننده مسبب حادثه یا شرکت بیمهگرد (در محدوده تعهدات قراردادی) مکلف به جبران تمام خسارات هستند و مفاد تبصره 3 و 8 قانون در این خصوص اعمال نمیشود؟ در این صورت، ایا راهکاری برای تحدید مسئولیت راننده مسبب حادثه یا شرکت بیمهگر وجود دارد؟
ب. ت. ب. اینکه فلسفه وضع ماده 8 قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب 1395، حمایت از عامل بروز خسارت در قبال تردد خودروهای لوکس بوده که در خصوص خودروهای باری و ماشینآلات کشاورزی و صنعتی و دیگر خودروهای غیرسواری فاقد مصداق است و نیز با لحاظ آنکه حکم مقرر در تبصرههای 3 و 4 ماده 8 این قانون استثنایی بر قواعد عام مسئولیت مدنی است و باید به نحو مضیق تفسیر شود، لذا تبصرههای یادشده صرفاً در خصوص خودروهای سواری قابلیت اعمال و اجرا دارد. شایسته ذکر است دستورالعمل نحوه تعیین خسارت موضوع تبصرههای 3 و 4 ماده 8 قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب 1396/05/29 شورای عالی بیمه با اصلاحیه مورخ 1398/06/13 همان مرجع؛ با لحاظ دادنامه شماره 285 مورخ 1398/02/31 هیات عمومی دیوان عدالت اداری، در مقام ارائه تعریف از خودروی متعارف و نامتعارف، تعاریف یادشده را به خودروهای سواری محدود کرده است.