پرسش: آیا در تعیین صلاحیت دادگاه صلح، بهای خواسته تعیینشده توسط خواهان ملاک است یا بهای واقعی؟
پاسخ: صلاحیت دادگاه صلح تابع عمومات آیین دادرسی مدنی و تقویم خواسته توسط خواهان است و نصاب یک میلیارد ریال شامل دعاوی غیرمنقول نیز میشود.
به زبانِ ساده
این نظر روشن میکند که دعاوی مالی درباره ملک هم میتوانند در نصاب صلاحیت دادگاه صلح قرار بگیرند. برای تعیین صلاحیت، باید قواعد عمومی تقویم خواسته رعایت شود، نه اینکه صرفاً ارزش واقعی ملک ملاک باشد.
چه کسی: نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه در پاسخ به استعلام صادر شده است؛ استعلامکننده و طرفین پرونده مشخص نشدهاند.
چگونه: درباره ملاک صلاحیت دادگاه صلح در دعاوی مالی مربوط به املاک استعلام شده و اداره کل حقوقی با استناد به قانون سال ۱۴۰۲ و قواعد عمومی آیین دادرسی پاسخ داده است.
چرا مهم است: این نظر برای خواهانها، وکلا و دادگاهها در تشخیص مرجع صالح برای رسیدگی به دعاوی مالی مربوط به املاک کاربرد دارد.
قوانینِ مرتبط: قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲، ماده ۱۲ بند ۱ و ماده ۱۷؛ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹، ماده ۶۱ و مواد بعد
آیا دعاوی مالی مربوط به اموال غیرمنقول هم در نصاب یک میلیارد ریالِ صلاحیت دادگاه صلح قرار میگیرند؟
بله؛ دعاوی مالی راجع به اموال غیرمنقول نیز مشمول این نصاباند.
برای تعیین صلاحیت دادگاه صلح، بهاي واقعی خواسته ملاک است یا بهای تعیینشده از سوی خواهان؟
ملاک، تقویم خواسته طبق مواد ۶۱ و بعد قانون آیین دادرسی مدنی است.
اگر خواهان بهای خواسته را کمتر از یک میلیارد ریال تعیین کند و خوانده اعتراض نکند، دادگاه صلح صلاحیت دارد؟
طبق نظر، صلاحیت تابع قواعد عمومی تقویم خواسته است؛ از جمله مواد ۶۱ و بعد قانون آیین دادرسی مدنی.
کلیدواژهها: دادگاه صلح، صلاحیت، بهای خواسته، قانون شوراهای حل اختلاف، آیین دادرسی مدنی
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
ب. ت. ب. اينكه وفق بند «الف» ماده 12 قانون شوراهاي حل اختلاف مصوب 1402 دعاوي مالي تا نصاب يك ميليارد ريال در صلاحيت دادگاه صلح است و در دعاوي غير منقول مانند ابطال سند رسمي يا اثبات شراكت و مالكيت در ملك غير منقول كه هزينه دادرسي بر اساس ارزش منطقهاي ملك پرداخت ميشود و بهاي واقعي خواسته بسيار فراتر از يك ميليارد ريال است، چنانچه بهاي خواسته از سوي خواهان م. ب. كمتر از يك ميليارد ريال شود و خوانده به بهاي خواسته اعتراض نكند، آيا دادگاه صلح صالح به رسيدگي است و يا آنكه به سبب فلسفه تشكيل اين دادگاه به عنوان مرجع قضايي اختصاصي براي رسيدگي به پروندههاي داراي اهميت كمتر، صلاحيت رسيدگي ندارد؟ به عبارت ديگر، آيا بهاي واقعي خواسته مناط و ملاك صلاحيت است و يا بهايي كه خواهان تعيين كرده است؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
اولاً، عبارت دعاوي مالي تا نصاب يك ميليارد ريال در بند يك ماده 12 قانون شوراهاي حل اختلاف مصوب 1402، اطلاق دارد و دعاوي مالي راجع به اموال غير منقول را نيز شامل ميشود. ثانياً، با عنايت به نسخ قانون شوراهاي حل اختلاف مصوب 1394 و عدم پيشبيني مقررات خاص در مورد ملاك بودن ارزش واقعي خواسته در تعيين صلاحيت دادگاه صلح و با لحاظ حكم مقرر در ماده 17 قانون شوراهاي حل اختلاف مصوب 1402، صلاحيت دادگاه صلح نيز تابع عمومات حاكم؛ از جمله تقويم خواسته به شرح مندرج در مواد 61 و بعد قانون آيين دادرسي دادگاههاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379 است.
نظریه مشورتی شماره 7/1403/550 مورخ 1403/07/30
موضوع استعلام درباره صلاحیت دادگاه صلح در دعاوی مالی غیر منقول است که ارزش خواسته کمتر از یک میلیارد ریال تعیین شده است. پرسش این است که آیا دادگاه باید بهای واقعی خواسته را در نظر بگیرد یا بهای تعیین شده توسط خواهان. در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه توضیح میدهد که بند «الف» ماده 12 قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402 شامل دعاوی مالی مربوط به اموال غیر منقول نیز میشود. بر اساس ماده 17 این قانون و همچنین مواد 61 و بعد قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379، صلاحیت دادگاه صلح بر اساس بهای تعیین شده برای خواسته است. بنابراین، اگر خوانده به بهای خواسته اعتراض نکند، دادگاه صلح صلاحیت رسیدگی خواهد داشت.
تاریخ نظریه: 1403/07/30
شماره نظریه: 7/1403/550
شماره پرونده: 1403-218-550ح