پرسش: آیا تأیید گزارش اصلاحی توسط قاضی دادگاه صلح مستلزم تشکیل جلسه رسیدگی و استماع اظهارات طرفین است؟
پاسخ: قاضی دادگاه صلح تکلیفی به تشکیل جلسه رسیدگی و استماع اظهارات طرفین ندارد، اما باید نظارت همهجانبه بر رعایت قوانین و توافقها داشته باشد.
به زبانِ ساده
گزارش اصلاحی شورای حل اختلاف پس از امضا و تأیید قاضی دادگاه صلح اعتبار کامل و قابلیت اجرا پیدا میکند. قاضی باید پیش از تأیید، قانونیبودن گزارش و رعایت توافق طرفین را بررسی کند؛ اما لازم نیست حتماً جلسه تشکیل دهد.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ پرسشکننده در متن نامبرده نشده است.
چگونه: در پاسخ به استعلام درباره شیوه تأیید گزارش اصلاحی، اداره کل حقوقی اعلام کرده قاضی پس از ارجاع پرونده، رعایت قانون و توافق را بررسی میکند و در صورت لزوم میتواند اظهارات یا مدارک را بسنجد.
چرا مهم است: این نظر برای قضات دادگاه صلح و طرفهای سازش روشن میکند که بررسی قضایی لازم است، اما تشکیل جلسه الزامی نیست.
قوانینِ مرتبط: قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲، مواد ۲۰ و ۲۶
قاضی باید رعایت قوانین شکلی و ماهوی و توافق طرفین را بررسی کند.
آیا تشکیل جلسه رسیدگی و استماع اظهارات طرفین الزامی است؟
خیر؛ دادگاه تکلیفی به آن ندارد، اما منع قانونی هم وجود ندارد.
آیا قاضی میتواند اظهارات یا مدارک طرفین را بررسی کند؟
بله، در صورت لزوم میتواند اظهارات را بشنود یا مدارک را بررسی کند.
کلیدواژهها: گزارش اصلاحی، دادگاه صلح، شورای حل اختلاف، نظارت قضایی
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
به موجب ماده 26 قانون شوراهاي حل اختلاف مصوب 1402، گزارش اصلاحي موضوع ماده 20 اين قانون پس از تأييد قاضي دادگاه صلح مطابق قوانين و مقررات جاري كشور اجرا ميشود. ب. ت. ب. حكم اين ماده، خواهشمند است در خصوص نحوه تأييد گزارش اصلاحي توسط قاضي دادگاه صلح، اعلام نظر فرماييد؛ آيا اين امر مستلزم ارجاع و تشكيل پرونده در دادگاه صلح است و يا آنكه مستلزم نظارت قضايي بر مفاد گزارش از حيث انطباق بر قانون و نظم عمومي و اخلاق حسنه است؟ آيا مستلزم تطبيق گزارش با مفاد توافق است؟ آيا مستلزم استماع توافق توسط شخص قاضي است و به طور كلي، آيا مستلزم تشكيل جلسه رسيدگي است؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
از آنجا كه گزارش اصلاحي صادره توسط شوراي حل اختلاف با امضاء و تأييد دادگاه صلح اعتبار تام و قابليت اجرا پيدا ميكند؛ بنابراين، قاضي دادگاه صلح پس از ارجاع پرونده و پيش از تأييد گزارش اصلاحي بايد بررسي كند كه در تنظيم گزارش اصلاحي، قوانين و مقررات شكلي و ماهوي و توافق طرفين رعايت شده باشد؛ به عبارت ديگر، تأييد گزارش اصلاحي با نظارت عاليه و همهجانبه قاضي دادگاه صلح ملازمه دارد و در اين راستا قاضي ميتواند در صورت لزوم اظهارات طرفين را استماع و يا مدارك و مستندات آنان را بررسي كند؛ بنا به مراتب پيشگفته در فرض سؤال، دادگاه صلح تكليفي به تشكيل جلسه رسيدگي و استماع اظهارات طرفين ندارد؛ هرچند در اين خصوص با منع قانوني مواجه نيست
نظریه مشورتی شماره 7/1403/555 مورخ 1403/08/29
موضوع استعلام مربوط به نحوه تایید گزارش اصلاحی توسط قاضی دادگاه صلح بر اساس ماده 26 قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402 است. سوالات مطرح شده شامل این است که آیا تایید گزارش مستلزم ارجاع و تشکیل پرونده در دادگاه صلح، نظارت بر انطباق با قانون و اخلاق حسنه، تطبیق با مفاد توافق و استماع توافق توسط قاضی است و آیا نیاز به تشکیل جلسه رسیدگی دارد. نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که گزارش اصلاحی صادره توسط شورای حل اختلاف با امضا و تایید دادگاه صلح اعتبار و قابلیت اجرا پیدا میکند. قاضی دادگاه صلح باید پیش از تایید، از رعایت قوانین و مقررات شکلی و ماهوی و توافق طرفین اطمینان حاصل کند، که این امر مستلزم نظارت جامع قاضی است. قاضی میتواند در صورت لزوم اظهارات طرفین را استماع یا مدارک و مستندات آنان را بررسی کند. اما دادگاه صلح الزامی به تشکیل جلسه رسیدگی و استماع اظهارات طرفین ندارد، هرچند منع قانونی نیز برای این امر وجود ندارد.
تاریخ نظریه: 1403/08/29
شماره نظریه: 7/1403/555
شماره پرونده: 1403-1/1-555 ح
به موجب ماده 26 قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402، گزارش اصلاحی موضوع ماده 20 این قانون پس از تایید قاضی دادگاه صلح مطابق قوانین و مقررات جاری کشور اجرا میشود. ب. ت. ب. حکم این ماده، خواهشمند است در خصوص نحوه تایید گزارش اصلاحی توسط قاضی دادگاه صلح، اعلام نظر فرمایید؛ آیا این امر مستلزم ارجاع و تشکیل پرونده در دادگاه صلح است و یا آنکه مستلزم نظارت قضایی بر مفاد گزارش از حیث انطباق بر قانون و نظم عمومی و اخلاق حسنه است؟ آیا مستلزم تطبیق گزارش با مفاد توافق است؟ آیا مستلزم استماع توافق توسط شخص قاضی است و به طور کلی، آیا مستلزم تشکیل جلسه رسیدگی است؟
از آنجا که گزارش اصلاحی صادره توسط شورای حل اختلاف با امضا و تایید دادگاه صلح اعتبار تام و قابلیت اجرا پیدا میکند؛ بنابراین، قاضی دادگاه صلح پس از ارجاع پرونده و پیش از تایید گزارش اصلاحی باید بررسی کند که در تنظیم گزارش اصلاحی، قوانین و مقررات شکلی و ماهوی و توافق طرفین رعایت شده باشد؛ به عبارت دیگر، تایید گزارش اصلاحی با نظارت عالیه و همهجانبه قاضی دادگاه صلح ملازمه دارد و در این راستا قاضی میتواند در صورت لزوم اظهارات طرفین را استماع و یا مدارک و مستندات آنان را بررسی کند؛ بنا به مراتب پیشگفته در فرض سوال، دادگاه صلح تکلیفی به تشکیل جلسه رسیدگی و استماع اظهارات طرفین ندارد؛ هرچند در این خصوص با منع قانونی مواجه نیست.
موضوع استعلام درباره نحوه تایید گزارش اصلاحی توسط قاضی دادگاه صلح بر اساس ماده 26 قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402 است. در این زمینه، سوالاتی مطرح شده است، از جمله: آیا نیاز به ارجاع و تشکیل پرونده در دادگاه صلح وجود دارد؟ آیا نظارت قضایی بر انطباق گزارش با قوانین و توافق طرفین ضروری است؟ و آیا تشکیل جلسه رسیدگی لازم است؟ نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که گزارش اصلاحی پس از تایید قاضی دادگاه صلح، اعتبار و قابلیت اجرا پیدا میکند. قاضی باید پیش از تایید، بررسی کند که آیا قوانین و توافقات رعایت شدهاند. همچنین، قاضی میتواند در صورت نیاز، اظهارات طرفین را بشنود، اما ملزم به تشکیل جلسه رسیدگی و استماع اظهارات طرفین نیست، هرچند که قانوناً منع نشده است.
از آنجا که گزارش اصلاحی صادره توسط شورای حل اختلاف با امضا و تایید دادگاه صلح اعتبار تام و قابلیت اجرا پیدا میکند و ب. ت. ب. اشراف بیشتر شعبه تاییدکننده گزارش اصلاحی بر موضوع آن، اعتراض ثالث نسبت به آن نیز باید در همان شعبه رسیدگی شود؛ بنابراین، قاضی دادگاه صلح پس از ارجاع پرونده و پیش از تایید گزارش اصلاحی باید بررسی کند که در تنظیم گزارش اصلاحی، قوانین و مقررات شکلی و ماهوی و توافق طرفین رعایت شده باشد؛ به عبارت دیگر، تایید گزارش اصلاحی با نظارت عالیه و همهجانبه قاضی دادگاه صلح ملازمه دارد و در این راستا قاضی میتواند در صورت لزوم اظهارات طرفین را استماع و یا مدارک و مستندات آنان را بررسی کند؛ بنا به مراتب پیشگفته در فرض سوال، دادگاه صلح تکلیفی به تشکیل جلسه رسیدگی و استماع اظهارات طرفین ندارد؛ هرچند در این خصوص با منع قانونی مواجه نیست